Kees van der Staaij: ‘Het eenvoudige leven met God kan me ontroeren’

Op naar de verkiezingen met Visie

De komende periode mag Kees van der Staaij wederom de SGP-kar trekken. Dat was heus geen een-tweetje. Het werk is harder, hectischer geworden, terwijl Van der Staaij staat voor diepgang en goede gesprekken. Ook thuis, waar hij graag voorleest aan zijn dochter. “Opeens kon ik niet meer verder lezen omdat ik te geëmotioneerd was. Daar verbaasde ik mijzelf mee.”

Het blijft een gemis, zegt hij, dat je mensen niet in de ogen kunt kijken in zo’n verkiezingszaaltje. Zelf is Kees van der Staaij (52) nog niet ziek geworden, maar het kwam qua beleving dichtbij toen zijn oud-fractiegenoot Koos van den Berg overleed. Op zondagen zit hij deels in de kerk, en deels volgt hij de diensten digitaal – en ja, de psalmen zingt-ie dan thuis uit volle borst mee. Daarna volgt traditioneel een lange wandeling met zijn vrouw, Marlies, en er wordt uitgebreid gegeten. “Vaak maken we zelf ook nog wat muziek. Ik speel een beetje piano; voldoende om er zelf plezier aan te beleven, maar onvoldoende om er anderen van mee te laten genieten.”

“Als ik het qua werk minder druk zou krijgen en het mag weer, sluit ik me graag aan bij een koor,” vervolgt Kees. “Dat heb ik altijd graag gedaan. Ik zat op schoolkoren en op een Raad van State-koor, toen ik daar werkte. Ik kan niets verzinnen wat zo samenbindend en soms zelfs zo hemels is als mooie muziek. Ik hou van debatteren en mooie teksten, maar vergeleken met mooie muziek blijft het iets armzaligs houden. Neem de Bach-cantates, die bieden zoveel meer dan je met woorden kunt uitdrukken…

Tekst en muziek versterken elkaar, waardoor je een hoger niveau van harmonie en vreugde bereikt. Ik kan dat overigens ook ervaren tijdens het zingen van een mooie psalm: ‘U alleen, U loven wij, ja, wij loven U, o Heer; want Uw naam, zo rijk van eer, is tot onze vreugd nabij.’ Als ik dat zing, kan dat mij diep raken. Dan besef ik opeens dat Hij inderdaad nabij is, en dat kan je boven moeilijke omstandigheden uit tillen.”

De SGP bedrijft politiek met de Bijbel als kompas

Over emotie gesproken: wanneer hebt u voor het laatst gehuild?
Een denkpauze. “Ik denk dat dit thuis gebeurde, toen ik een boek voor mijn dochter voorlas. Dat voorlezen op zondagavond is een gewoonte die we sinds de kindertijd hebben volgehouden, al is mijn dochter inmiddels 17. Ik las uit het boek Ik zal nooit meer huilen van Nicky Cruz hoe het evangelie mensen in diep ellendige situaties kon raken. Tijdens een evangelisatiecampagne had het verhaal van de goedgeklede evangelist David Wilkerson weinig impact, terwijl zijn daad van liefde om z’n schoenen aan een junkie te geven wél een krachtig getuigenis van het evangelie bleek. Hij leefde uit wat hij preekte.

Opeens kon ik niet meer verder lezen, omdat ik te geëmotioneerd was. Daar verbaasde ik mijzelf mee. In het openbaar was dit nooit gebeurd, maar in de intimiteit van de familiekring blijkbaar wel. Het leven met God is typisch zo’n terrein dat mij diep kan ontroeren, en dan vooral het eenvoudige, het ongecompliceerde. Mijn moeder die vroeger op de markt een netje sinaasappelen gaf aan een andere moeder met zieke kinderen thuis. Als iemand mij dat later vertelt, kan ik daar tranen van in m’n ogen krijgen. Ook qua muziek heb ik meer met het eenvoudige dan het bombastische.”

De abortusproblematiek houdt me intens bezig

Waarom zou de Biblebelt op u stemmen als ze ook op Segers of Hoekstra kunnen stemmen?
“De SGP bedrijft al jarenlang op een integere manier politiek, met de Bijbel als kompas. Bij het CDA ligt de Bijbel als inspiratiebron wat verder weg. Wij willen een Bijbels getuigenis in de Kamer laten horen en rechtmaken wat krom is, door bijvoorbeeld in te zetten op betere hulp aan vrouwen die onbedoeld zwanger zijn of het aantal abortussen in te perken.

Vergeleken met de ChristenUnie komen we qua stellingname op thema’s als landbouw en asiel in Kamerdebatten vaak wat rechtser uit. Elke keer een pardonregeling klinkt barmhartig, maar ondergraaft op den duur het beleid. Wij zetten meer in op opvang in de regio. Ook keert de SGP zich wat scherper dan de ChristenUnie tegen zaken als genderneutraliteit. Maar gelukkig trekken we op veel onderwerpen ook samen op. De onderlinge verhoudingen zijn uitstekend.”

Als u morgen één probleem kon oplossen, welk probleem zou dat zijn?
“De abortusproblematiek houdt me intens bezig, en recenter raakt mij vooral het lot van kinderen die onveilig opgroeien, door chronische conflicten of scheidingen van hun ouders. Daar zou ik meer werk van willen maken; relaties versterken, relatietherapie laten vergoeden via de zorgverzekeringswet en opkomen tegen overspelreclames.”

Marlies als coach

Van der Staaij is al een kwarteeuw getrouwd met Marlies. Hun dochter Camila woont nog thuis, zoon Michaël woont op kamers. Van der Staaij heeft veel aan de rol die Marlies in zijn leven speelt. “In de jaren dat we getrouwd zijn, hebben we elkaar leren begrijpen en waarderen. Ik kan bijvoorbeeld te druk zijn, ik gedij bij veel prikkels. Na een drukke zaterdag wil ik ’s avonds gerust nog op stap, terwijl zij juist meer naar rust verlangt.”
 

Marlies houdt me een spiegel voor

Op een bepaalde manier is Marlies zijn coach, vertelt Kees. Ze helpt hem bijvoorbeeld met het omgaan met kritiek. “Als mensen in mij teleurgesteld zijn of mijn integriteit in twijfel trekken – zoals wanneer ik tegensputter bij een avondklokmaatregel – heb ik de neiging me dat best aan te trekken. Vervolgens rationaliseer ik dat gauw, maar Marlies houdt me dan een spiegel voor. ‘Volgens mij ben je er eigenlijk boos over. Boosheid mag ook een emotie zijn en die mag je gerust uiten, anders kan het je onderhuids negatief beïnvloeden.’

Dat soort tips helpen me verder. Zo heeft ze me ook eens aangeraden iemand die een vervelend filmpje over mij had gemaakt op te bellen, vóórdat ik diegene bij een boekpresentatie zou ontmoeten. Uit mezelf had ik dat nooit gedaan, maar het leverde een goed gesprek op.”

Beeld: ANP/Robin Utrecht

Dit is een ingekorte versie van een uitgebreid interview met Kees van der Staaij uit Visie nr. 10 (2021). Meer van dit soort verhalen lezen? Vraag een gratis proefnummer aan!

Tip voor de redactie?

Of heb je een foutje gezien? Mail ons