Dankdag vieren met het stikstofbeleid in je maag

'Dankbaarheid overheerst'

Dankdag stikstofbeleid

Het is een roerige tijd voor Nederlandse agrariërs. Boeren voerden de afgelopen weken massaal actie tegen het nieuwe stikstofbeleid en sluiten nieuwe acties niet uit. Hoe vier je als agrariër dankdag in deze weken van protest, onzekerheid en frustratie?

“Het is heel dubbel,” erkent Carola van Ruiswijk, die samen met haar man een melkveehouderij in de Gelderse Vallei runt. “Het is een roerige periode, met veel onrust en onzekerheid. Ik weet niet welke acties er nog gaan volgen, en het kabinet zendt twee verschillende signalen uit. Het ene moment zeggen ze: ‘We begrijpen de boeren en we gaan niet de veestapel halveren.’ Het andere moment lees ik dat eventuele gedwongen uitkopen van bedrijven niet uitgesloten worden.”

Hebben jullie ook actiegevoerd?
“Mijn man Jan is op 1 oktober met de trein naar het Malieveld gegaan. Hij wilde graag zijn gezicht laten zien en kijken wat er op het podium gebeurde, maar deed dit uit praktische overwegingen bewust niet met de trekker. Wel is hij met de trekker naar het provinciehuis in Arnhem geweest.”

Wat doet jullie het meeste pijn in de hele stikstofdiscussie?
“Wat ons steekt, is dat er weer als eerste, bijna reflexmatig, naar de agrarische sector wordt gekeken als het gaat om inleveren en inkrimpen. Terwijl er nu veel minder koeien zijn in Nederland dan in de jaren 80, en er al een enorme stikstofreductie heeft plaatsgevonden in de agrarische sector. Ik zeg niet dat onze sector dus nooit meer iets hoeft te doen – zeker niet – maar ik vraag me af of je nu weer als eerste bij de agrariërs moet aankloppen. Ik noem twee andere sectoren: de luchtvaart wordt al jaren buiten schot gehouden en een project als Zandvoort moet en zal doorgaan. Dat zorgt voor veel boosheid onder boeren.”

Volgens de grafieken van het RIVM die we overal in de media tegenkomen, is de agrarische sector de grote boosdoener.
“Dat kun je je afvragen. Het RIVM heeft tot nu toe heel weinig openheid van zaken willen geven aan kritische onderzoekers die het RIVM hierop bevraagd hebben. Dat maakt ze op z’n minst een beetje verdacht. Waar ik moeite mee heb, is dat er gewerkt wordt met cijfers van onder andere een meetstation dat te dicht bij een pluimveehouderij staat. Terwijl bekend is dat de stikstofvariant ammoniak juist neerslaat dicht bij het bedrijf dat het uitstoot. Daar komt bij dat ammoniak een vrij zware stof is, die niet kilometers door de lucht gaat. Wat je dus moet doen, is meten op de grond, en niet – zoals het RIVM doet – in de lucht. Bovendien werkt het RIVM veel met rekenmodellen en niet met meetgegevens. Ze gaan dus uit van berekeningen, die omstreden zijn.”

Wat zou je tegen minister Carola Schouten willen zeggen?
“Ik wil haar erkenning geven voor het feit dat haar dossier ingewikkelder is dan het ooit is geweest. Maar ik zou haar ook willen vragen heel duidelijk de regie te nemen. Als je in Nederland alle landbouwdieren én alle huisdieren vandaag naar de slacht brengt, halen we nóg bij lange na de stikstofnorm niet. Dus die norm is zo extreem laag, dat het niet te doen is. Ik denk dat het tijd wordt dat de minister dat gaat duidelijk maken in Brussel. We hebben ons vergaloppeerd aan onze eigen normen.”

Hoe vier je dankdag, op 6 november?
“Als ik terugkijk over de langere termijn, hebben we een aardig extreme zomer gehad, met twee hittegolven. Desondanks hebben we behoorlijk wat gras van het land kunnen halen voor onze koeien. Daar ben ik heel dankbaar voor. Dus dankbaarheid overheerst.”

Beeld: ANP

Geschreven door:

Mirjam Hollebrandse

Tip voor de redactie?

Of heb je een foutje gezien? Mail ons