Zendingsboekjes en Bijbel op tentoonstelling 'Foute Boeken?'

'Foute' boekjes ooit populair als zondagsschoolgeschenk

in Mediatips

Wie de tentoonstelling 'Foute Boeken?' in Museum Meermanno – Huis van het Boek in Den Haag bezoekt, verwacht wellicht een scala aan racistische lectuur te gaan zien. Maar ook oude zendingsboekjes en de Bijbel liggen er in de vitrine. Een bewuste keuze, vertelde conservator Bert Sliggers in het radioprogramma EO Live.

Bij binnenkomst ziet de bezoeker meteen in de eerste vitrine de Bijbel liggen, gebroederlijk naast de Koran, het 'Rode Boekje' van Mao, 'Mein Kampf' en Darwins 'On the Origin of Species'. "Het zijn de boeken die door de jaren heen het meest zijn gedrukt en vertaald," zegt de conservator in EO Live. “De Bijbel is zelfs het meest uitgegeven boek ooit." 

'Blanke zendeling bekeert zwarte heidenen'

"Het is ook zo dat deze boeken het meest verguisd zijn, aan hebben gezet tot haat en massaal zijn verbrand," vervolgt Sliggers. "Het gaat erom dat je er met een frisse blik naar kijkt. En beseft dat wij er op een bepaalde manier naar kijken, maar dat het op andere plekken in de wereld een verderfelijk boek kan zijn.”

De tentoonstelling 'Foute Boeken?' is bedoeld om mensen aan het denken te zetten

Op de tentoonstelling is ook veel aandacht voor de zending. In het midden van de twintigste eeuw komen er veel kinderboekjes uit die gaan over de zending. De teneur: de blanke zendeling vertrekt naar Afrika om daar de zwarte ‘heidenen’ te bekeren. Bekende titels als De neger die wit wilde zijn, en Een neger in het dorp! stammen uit deze tijd.

Schaamte tijdens het lezen

Volgens Sliggers is er soms plaatsvervangende schaamte als je de boekjes nu leest. “Als je niet geloofde, was je een heiden en had je een zwart hart. Er moest hard gewerkt worden om een wit hartje te krijgen. En er was altijd de heldenrol voor de blanke jongens en meisjes. En natuurlijk eind goed, al goed, want dan was men bekeerd.”

Koloniaal denken

Veel van deze boekjes werden uitgedeeld op zondagsscholen tijdens het kerstfeest of andere gelegenheden. Zijn deze boekjes nu dan per definitie fout en is het tijd voor een grondige schoonmaak van de zolder? Sliggers: “Is het fout? In die tijd niet, maar nu denken we toch wel heel anders over respect voor de ander, het witte superioriteitsgevoel en het koloniale denken."

Die oude boekjes moet je wel bewaren

"Daar is de tentoonstelling van doordrenkt. Maar deze boekjes moet je zeker bewaren," vindt de conservator. "Het gaat erom dat mensen zien wat de achtergrond is en aan het denken worden gezet.”

'EO Live' over 'Foute Boeken' terugluisteren

Op de tentoonstelling 'Foute Boeken?' in Museum Meemanno in Den Haag zijn – naast veel andere boeken – oude zendingsboekjes en de Bijbel te zien. Conservator Bert Sliggers legde in EO Live uit waarom. Luister hier de uitzending van 26 oktober terug. 

Tip voor de redactie?

Of heb je een foutje gezien? Mail ons