‘Jas van belofte’ van Jan Siebelink

Een leesimpressie van het boekenweekgeschenk 2019

Succesauteur Jan Siebelink (81) schreef het boekenweekgeschenk 2019: 'Jas van belofte'. Tot eind deze week kun je die gebonden novelle gratis meenemen in de boekhandel, bij besteding van minimaal € 12,50. Een leesimpressie.

In dit beknopte boekje klinken heel wat echo’s door uit Siebelinks oeuvre. Zo duikt de kwekerij – vooral bekend van Knielen op een bed violen – weer op. En staat ook dit verhaal bol van godsdienstige taal en religieuze symboliek, in combinatie met aandacht voor het lichamelijke aspect van de liefde. Dit laatste gelukkig zonder echt 'plat' te worden, al is er sprake van een overspelige relatie.

Het randje van de dood

In hoofdpersoon Arthur Siebrandi, een docent Frans, ontwaar je trekken van de auteur. Want ook Siebelink (1938) stond ooit als docent Frans voor de klas, en was wars van allerlei onderwijsvernieuwingen. En net als dit papieren personage weet hij uit ervaring wat het is om op het randje van de dood te balanceren en angst te voelen voor het oordeel van God.

Elia en Elisa

De titel van dit boekenweekgeschenk verwijst naar de geschiedenis van Elia en Elisa. Als de oude profeet door God wordt opgenomen in de hemel, ontvangt de veel jongere Elisa diens mantel. Dit is het zichtbare teken dat hij Elia's opvolger is (2 Koningen 2).

Vrouwelijk schoon

Aan dit oudtestamentische verhaal, dat Siebelink al van jongs af aan fascineert, geeft de auteur een eigentijdse draai. In Jas van belofte ‘verdwijnt’ de vader van de nog jonge Arthur plotseling als hij wegfietst van huis. Alleen zijn jas wordt teruggevonden. Arthur is er heilig van overtuigd dat zijn vader, net als Elia, op een wonderlijke manier naar de hemel is gegaan.
Dit gegeven keert diverse keren terug in het verhaal over Arthur. Siebelink benadrukt dat hij een zeer populaire en bovendien aantrekkelijke docent is. Maar Arthur droomt ervan schrijver te worden. Ook is hij bepaald niet ongevoelig voor vrouwelijk schoon. Hoewel hij al jaren getrouwd is, wordt hij verliefd op een van zijn jonge studentes (Caroline), met wie hij zelfs stiekem naar Parijs gaat.

'Bleke bewoordingen'

Knielen op een bed violen, Jan Siebelink

Recensenten zijn niet bepaald onder de indruk van deze nieuwste pennenvrucht van Jan Siebelink, die met zijn onvergetelijke roman Knielen op een bed violen een onwaarschijnlijk grote groep lezers bereikte.
“Van een grote verrassing kunnen we moeilijk spreken,” oordeelt de Volkskrant. “Ook de stijl is soms erg rudimentair. (-) De redding van dit verhaal schuilt in de bijfiguren.” De NRC-recensent is evenmin enthousiast: “Hij [Siebelink] grossiert in krukkige dialogen en bleke bewoordingen, het verhaal wankelt door een weinig dwingende structuur en opzichtige symboliek (die jas)."

Grote sprongen in de tijd

Jan Siebelink kiest inderdaad opnieuw voor ‘bekende recepten’, wat beslist jammer is. En het klopt dat deze novelle op diverse punten rammelt, stilistisch gezien. Zo maakt Siebelink soms veel te grote sprongen in de tijd. En meer dan eens bekruipt je als lezer het gevoel dat hij wel érg veel ingrediënten in zo’n beknopt verhaal wilde stoppen. “Jas van belofte is een tam boek," concludeert Het Parool. "Dat komt doordat Siebelink al zijn thema's in nog geen negentig pagina's heeft gepropt, waardoor eigenlijk niets helemaal uit de verf komt en het woord afgeraffeld opspeelt.”

Op zijn sterfbed

Logo Boekenweekgeschenk 2019

Bovendien zijn sommige plotwendingen nogal ongeloofwaardig. Dat zijn mooie oud-studente Caroline (inmiddels werkzaam als arts) opeens weer opduikt als Arthur in het ziekenhuis op zijn sterfbed ligt, is op z’n zachtst gezegd gezocht. En zo is er meer te noemen. Kortom: als geheel overtuigt Jas van belofte niet.
Hopelijk zal later blijken dat deze novelle voor Siebelink een vingeroefening was voor een nieuwe, overtuigende roman. Hij werkt in ieder geval hard aan een volgend boek, gaf hij onlangs in diverse interviews aan.

Subtiele humor

Maar, om niet in mineur te eindigen: gelukkig merk je wel dat hier een auteur aan het woord is die weet hoe je sfeer, spanning en vaart meegeeft aan een verhaal. In die zin valt er wel degelijk ook best wat te genieten tijdens het lezen van dit boekenweekgeschenk. Zo bevatten sommige scènes subtiele humor, die je met een glimlach om je lippen leest. Misschien zelfs, tegen het eind van het boek, met een grote grijns.

'Een kleingelovige'

Voor gelovige lezers blijft het trouwens boeiend om te zien hoezeer Siebelink gegrepen is door ‘het christelijke verhaal’, waar ook Jas van belofte blijk van geeft.
In een uitgebreid interview met NRC, onder de veelzeggende kop ‘Ik ben heel bang voor het Oordeel’, vertelt hij daar onder meer dit over: “Je moet weten dat ik, voor zover ik nog gelovig ben, een heel wankelmoedige gelovige ben, een kleingelovige die hoopt dat hij na zijn overlijden niet in de leegte en stilte zal terechtkomen." Hij hoopt dat er nog dingen met hem zullen gebeuren en daar maakt hij zich, komend uit het gezin waarin hij is opgegroeid, een heel kinderlijke voorstelling van.

Christelijk alternatief voor boekenweekgeschenk

Lichtval Marianne Grandia novelle 2019 Week van het Christelijke Boek

Ook dit jaar is er een christelijk alternatief voor het 'seculiere' boekenweekgeschenk verschenen. In deze Week van het Christelijke Boek, die tot 30 maart 2019 duurt, is Lichtval van Marianne Grandia het geschenk (eveneens bij besteding van minimaal € 12,50 aan boeken). De schrijfster van onder meer Witter dan sneeuw was in 2018 te gast in onze boekenpodcast De Eerste Zin.
Grandia's novelle – bedoeld voor een breed, christelijk publiek – draait om het kwakkelende huwelijk van Thijs en Jolanda. Na veertien jaar wil Thijs er een punt achter zetten. Want de 'geliefden' zijn mettertijd veranderd in kemphanen. Hij vertrekt naar Groningen, terwijl Jolanda met haar kinderen in Brabant achterblijft. Maar Thijs' schoonmoeder zet alles op alles om te redden wat er te redden valt.
Zowel in Jas van belofte als in Lichtvat is trouwens een dt-fout geslopen: slordig.

N.a.v. 'Jas van belofte', Jan Siebelink, De Bezige Bij (een uitgave van de Stichting Collectieve Propaganda van het Nederlandse Boek ter gelegenheid van de Boekenweek 2019), 93 blz. (gebonden). Tot en met 31 maart 2019 gratis verkrijgbaar in de boekhandel, bij aankoop van minimaal € 12,50 aan boeken.

Tip voor de redactie?

Of heb je een foutje gezien? Mail ons