Een geschiedenis met een boodschap

De Bijbel Open met ds. Arie van der Veer

De meeste Nederlanders lezen de Bijbel in stukjes. Maar als je dat doet en je kent het verband niet, dan zijn sommige stukken heel moeilijk te begrijpen. Neem het Bijbelgedeelte van vandaag.

Als je de achtergrond niet kent, lees je daar een verslag van een afschuwelijke moordpartij. Joden namen wraak op Haman, zijn kinderen en duizenden volgelingen. Er vielen ontzettend veel doden. En daarna vierde men feest...

Duizenden doden

Nu was het natuurlijk ook niet niks wat Haman van plan was. Je kunt het echt vergelijken met wat Hitler en de zijnen in de Tweede Wereldoorlog bijna is gelukt: het Joodse volk uitroeien. Maar al die duizenden doden. Het is moeilijk te verteren. Israël was en is toch Gods volk?!

Nakomelingen van Agag

Er zijn een paar gegevens in het verhaal die het wellicht voor ons allemaal iets begrijpelijker maken. Er wordt verteld dat Haman een Agagiet was, een afstammeling van Agag dus. Het is belangrijk te weten dat Agag koning was van een volk, waarmee Israël al eeuwen strijd voerde. Dat was het volk van de Amalekieten. Een strijd die ze niet op eigen houtje voerden, maar, en nu komt het, in opdracht van God. Amalek had het volk Israël al proberen te vernietigen, kort na de uittocht uit de woestijn. God heeft Israël altijd voor Amalek gewaarschuwd.

‘Haman, de zoon van Hammedata, de tegenstander van de Joden, doodden zij, maar ze staken hun hand niet uit naar de buit’ (Ester 9:10)

Oorlogsbuit

Die informatie zorgt ervoor dat je het optreden van de Joden in Perzië anders gaat bekijken. Haman en zijn aanhangers waren echte anti-semieten. De term ‘anti-semitisme’ betekent letterlijk: niet alleen anti-Joods, maar ook anti-de Naam (‘sjem’).

Er is nog een aanwijzing te vinden. Tot drie keer toe wordt verteld dat de Joden wel de mensen terechtstelden, maar hun bezittingen met geen vinger aanraakten. Dat had bijvoorbeeld koning Saul wel gedaan. Die had het bevel van God heel slecht uitgevoerd. Hij had de buit meegenomen en koning Agag als een soort oorlogstrofee gespaard. Toch blijft het een moeilijk verhaal. Het zijn dingen die wij in onze tijd niet meer zouden doen. Oorlogsmisdadigers krijgen een proces.

Méér dan een verhaal

Tot op de dag van vandaag vieren de Joden het feest van de executie van Haman en zijn volgelingen. Het verhaal van Haman staat voor hen symbool voor veel meer leed en veel meer vervolgingen, waarmee ze in de eeuwen daarna te maken kregen.

Het boek Ester is daarom méér dan het verhaal over een incident. Het is vooral ook het verhaal dat duidelijk maakt dat God toch regeert. Het is een geschiedenis met een boodschap.

Het is goed om dat door alles heen te zien.
God en Amalek.
God en het kwaad.
Dat kwaad kan en mag nooit blijven bestaan.

Tip voor de redactie?

Of heb je een foutje gezien? Mail ons