Foute kinderboeken

Blog van Tim van Wijngaarden

kinderboeken

Nu de zwartepietdiscussie samen met de kerstballen weer op zolder is geschoven, durf ik het wel te zeggen: Het kleine huis op de prairie is racistisch.

Ik hoorde het op de radio: deze kinderklassieker uit Amerika, die de EO uitzond en waarbij we wegsmolten (‘Wat een werklust! Wat een vroomheid! Wat een eenvoud en toch zo rijk!’), blijkt in de originele voorleesversie heel nare zinnen over indianen te bevatten. Voor de helderheid: indianen zijn de oorspronkelijke bewoners van Amerika, die door de godvruchtige blanke bewoners van het kleine huis massaal over de kling zijn gejaagd.

En nu was het in Amerika een behoorlijke rel: dit kinderboek is fout! Het deed me denken aan alle foute kinderboeken die ik in mijn jeugd heb gelezen. Bij mijn oma las ik Sjors en Sjimmie, waarbij Sjimmie het Afrikaanse jongetje was dat gebroken Nederlands sprak. Nooit beseft, maar met de kennis van nu stuitend stereotypisch en racistisch. Om maar te zwijgen van het boek Tien kleine negertjes dat thuis in de kast stond. En als ik Jip en Janneke voorlees aan mijn kinderen, merk ik dat er soms stereotypische dingen voorbijkomen die er bij uitgevers nu niet meer doorheen zouden komen.

Elke tijd heeft zijn stereotypen en blinde vlekken. Pas achteraf zie je pijnlijk duidelijk wat je toen niet zag. Je moet het lezen in de tijd van toen, maar het is terecht dat we dat nu als fout typeren. Voortschrijdend inzicht heet dat.

Ik vraag me alleen wel af wat over vijftig jaar wordt gezegd over onze tijd. Welke populaire kinderboeken blijken dan fout? Misschien is de dierenemancipatie zo ver dat Dick Bruna in de ban gaat omdat de koNijntjes zich niet herkennen in zijn rigide wijze van afbeelden en het vermoeiende spreken in vierregelige rijmpjes. Een nu nog onbekend volk uit de Amazone (de Nerflanders) gaat Max Lucado aanklagen voor het beledigen en eenzijdig belichten van hun zo rijke volkscultuur. En ik denk dat ik niet meer in Nederland kan wonen vanwege de klachten die ik krijg van geëmancipeerde sponsorkindjes die zich schaamteloos uitgebuit voelen in mijn columnboekjes. Pure slavernij: ze eisen genoegdoening, bedreigen me zo dat ik vlucht naar Amerika. Om daar alleen oud te worden in een klein huis op de prairie.

Tip voor de redactie?

Of heb je een foutje gezien? Mail ons