Openbaring, een brief uit de hemel

De Bijbel Open met dominee Arie van der Veer

Deze keer ga ik het hebben over Openbaring, dat heb ik eerder gedaan, maar blijvende bezinning over de inhoud van dat boek is nodig. Het boek Openbaring is een profetisch boek. Deze profetieën zijn nog altijd bezig om in vervulling te gaan. Deze keer schrijf ik over de hoofdlijn van dit boek.

Het boek Openbaring is een profetie. In opdracht van de Here Jezus heeft de apostel Johannes ze opgeschreven. Je kunt het boek ook een brief noemen. Een brief uit de hemel aan de kerken in Klein‐Azië, het huidige Turkije. De apostel Paulus was daar de eerste zendeling. Maar later heeft ook Johannes daar gewerkt en gewoond. Het waren moeilijke tijden voor de eerste christenen. Steeds vaker werden zij vervolgd in het Romeinse rijk. Maar ondanks die vervolging groeide de kerk. Dat zie je vaker in de kerkhistorie. ‘Het bloed van de martelaren is het zaad van het evangelie’, heeft een kerkvader gezegd. De apostel Johannes leefde als balling op het eiland Patmos. Op een zondag krijgt Johannes een visioen. De Here Jezus verschijnt aan hem in een droom. Dat gebeurt op een indrukwekkende manier. In grote kracht en hemelse heerlijkheid. Hij is hier niet ‘de man van smarten’, maar ‘de koning der koningen en de Heer der heren’. ‘Op een zondag, de dag van de Heer, kreeg ik een bijzondere droom. Ik hoorde een luide stem achter me, een stem die klonk als een trompet. De stem zei: ‘Schrijf in een boek alles op wat je ziet. En stuur dat boek naar de zeven kerken in Asia: naar Efeze, Smyrna, Pergamum, Tyatira, Sardes, Filadelfia en Laodicea.’
Johannes krijgt van Jezus dus de opdracht aan de zeven gemeenten in Klein‐Azië te schrijven over wat Christus hem zal laten zien. Johannes krijgt van de Here Jezus een blik achter de schermen van de werkelijkheid van deze wereld. Hij krijgt niet alleen inzicht in de situatie van dat moment, maar ook in de toekomst.

Openhartige brieven

Elke gemeente krijgt een eigen brief. Het zijn openhartige brieven. Er staan niet alleen bemoedigingen in, maar ook vermaningen. Als je de brieven leest, moet je concluderen dat de geestelijke situatie van de kerken heel verschillend is. Sommige gemeenten, zoals Sardes en Laodicea, krijgen een heel zwaar oordeel. Terwijl andere gemeenten, zoals Smyrna en Filadelfia, door Jezus geprezen worden. Het zijn indrukwekkende brieven. Aan elke gemeente stelt Jezus Zich op een andere manier voor. Maar hoe verschillend de inhoud van de brieven ook is, ze eindigen allemaal met een oproep om vol te houden, te strijden tegen te zonde en te geloven in de overwinning. Ook dat laatste wordt elke keer weer met andere woorden beschreven. Voor elke gemeente is er dus een aparte brief. Toch krijgen de gemeenten ook het advies om elkaars brieven te lezen. Ze kunnen leren van elkaar! De situatie in een kerk kan heel snel veranderen. Zo mogen wij ook meelezen. Wij kunnen namelijk ook wat leren van deze brieven. Ik zei al: het boek Openbaring is een profetie. Daarom kun je ook zeggen dat die zeven brieven een profetisch karakter hebben. Het Nieuwe Testament kent vele brieven. De meeste zijn geschreven door de apostel Paulus. Maar deze brieven zijn geschreven, gedicteerd door Jezus. De kerk heeft de brieven van Paulus erkend als het Woord van God. Ze zijn daarom opgenomen in het Nieuwe Testament, als een woord voor ons nu. Toch hebben die zeven brieven uit het boek Openbaring voor mij een meerwaarde. Het zijn brieven uit de hemel, brieven van Jezus, de koning der kerk.

Jezus wil dat de brieven ook door anderen gelezen worden. In alle zeven brieven staat de oproep: ‘Wie oren heeft moet horen wat de Geest tegen de gemeenten (meervoud) zegt.’ Persoonlijk vind ik het ook veelzeggend dat het zeven brieven zijn. Er moeten daar in Klein‐Azië vast meer kerken geweest zijn. Ook in dat getal zeven zit een boodschap. Deze brieven zijn bedoeld voor heel Gods kerk van alle tijden en plaatsen.

Kijk in de hemel

Het is leerzaam om al die boodschappen afzonderlijk te lezen. Het gaat mij nu om de hoofdlijn. De hoofdlijn en de samenhang van heel het boek Openbaring. En die is er overduidelijk. Ook al lijkt dat op het eerste gezicht niet het geval. Het is ook niet eenvoudig. Na de hoofdstukken met de brieven in betrekkelijk eenvoudige en heldere taal volgt het eerste visioen. En dat blijft zo doorgaan. In het boek beslaan ze zo’n kleine twintig hoofdstukken. Ik wil proberen deze visioenen in gewone taal voor u samen te vatten. Dus niet in de beeldtaal van de visioenen. Maar ook dat is niet eenvoudig. Je kunt je bijvoorbeeld afvragen: Vinden alle gebeurtenissen die in die visioenen worden beschreven, achter elkaar plaats in de geschiedenis? Daar hebben christenen heel verschillende visies op. Ik probeer toch een samenvatting te geven. Dat doe ik door hoofdstuk 4, het eerste hoofdstuk na de brieven, te leggen naast het laatste hoofdstuk. Ik probeer dat dus in gewone taal te doen.

Na de brieven krijgt Johannes een kijk in de hemel. Daar krijgt de Here Jezus uit handen van God het boek van de geschiedenis. Alles wat er gebeurt en gaat gebeuren, staat in dat boek. In de hemel wordt gejuicht. Want Jezus gaat ervoor zorgen dat het ook allemaal gebeurt. Je zou het een invulling kunnen noemen van wat er in de geloofsbelijdenis staat: ‘zittende aan de rechterhand van God’. Dat is de belijdenis die beschrijft wat Christus na Zijn hemelvaart doet. De laatste hoofdstukken van dit boek gaan over de nieuwe hemel en de nieuwe aarde. Het eind der tijden, waar we naar mogen uitzien. Als de wereld verlost zal zijn van alle angst en pijn.

'Alles leidt tot de overwinning, Jezus is Overwinnaar, hij komt terug.

Wat is dan de inhoud van het geheel? Het beschrijft de regering van Jezus. En vooral op aarde leidt dat tot een geweldige strijd. De satan die uit de hemel geworpen is, verzet zich. Hoofdstuk na hoofdstuk wordt die enorme strijd beschreven. De acties die Jezus vanuit de hemel onderneemt, worden omschreven met heftige beelden. Er klinkt bazuingeschal. Schalen vol rampen treffen de aarde. Het zijn indrukwekkende, soms zelfs angstaanjagende visioenen. Maar alles leidt tot de overwinning. Jezus is overwinnaar. Hij komt terug.

Dat is de hoofdlijn van het tweede deel. De beelden die gebruikt worden, maken het lezen en begrijpen ervan zo moeilijk. Er zijn twee hoofdrolspelers in die strijd. Dat is Jezus, Gods Zoon, en de satan. Jezus wordt in die visioenen afgebeeld als een lam. Een lam dat geslacht is (het heeft een snee in zijn hals), maar leeft. Dat lam regeert, leest het geschiedenisboek en voert de opdrachten uit. De satan wordt afgeschilderd als een grote, vuurrode draak. Op alle mogelijke manieren probeert de satan de plannen van God te verstoren. Het is een enorm gevecht. Maar Jezus is overwinnaar.

Zonder strijd geen overwinning

Nu trek ik de lijn door naar de brieven. De gemeenten worden vanuit de hemel niet alleen bemoedigd, maar ook vermaand. De naam van de satan valt keer op keer. In het tweede gedeelte krijgt de kerk te horen hoe dit komt en wat er achter de schermen aan de hand is. De zeven gemeenten krijgen te horen dat ze moeten blijven strijden. Elke brief eindigt met de oproep en belofte ‘wie overwint’. Dat veronderstelt strijd, moeiten, zorgen, tegenstand. Juist door het kijkje in de hemel en de visioenen wordt de kerk bemoedigd. Geen kerk, geen gemeente, geen christen staat er alleen voor. De hemel strijdt mee. Uit de brieven blijkt dat Christus van iedere situatie op de hoogte is. Christus begrijpt wat we doormaken. Dat maakt de strijd niet minder intens. Jezus moedigt de gemeenten aan om de strijd niet op te geven. Hij doet dat op een hoopvolle manier. Aan het eind van elke brief worden de gemeenten opgeroepen om vol te houden. Om vooral te blijven strijden. Want zonder strijd zal er geen overwinning zijn.

De hemel strijdt mee!

De situatie van de kerk op aarde is nog steeds moeilijk. De kerk is zwak en kwetsbaar. Door meer inzicht te krijgen in wat er gaande is, kan de kerk moed en kracht ervaren. Daarom is kennis van dit laatste Bijbelboek zo belangrijk. Er is veel strijd, maar voor die strijd zijn we gewaarschuwd. Dit boek geeft ons inzicht. Hoofdstuk na hoofdstuk beschrijft het boek Openbaring die geweldige strijd. De christenen aan wie deze visioenen werden voorgelezen (1:3), zullen bijna ademloos hebben geluisterd naar het verslag. Wat een geweldige strijd! Maar de strijd eindigt in een definitieve overwinning. In de komst van Gods Koninkrijk op aarde.

De boodschap van Openbaring is: De hemel leeft mee, de hemel strijdt mee. God zal Zijn kerk bewaren.

Tip voor de redactie?

Of heb je een foutje gezien? Mail ons