Kefah op onderzoek in nieuwe EO-serie 'De kruisvaarder en de sultan'

De ruige wereld van de middeleeuwse kruistochten

in Mediatips

In de nieuwe tv-serie 'De kruisvaarder en de sultan' duikt presentator Kefah Allush in de ruige wereld van de middeleeuwse kruistochten. De vijfde poging om Jeruzalem te heroveren op de moslims begon dicht bij huis, in Friesland. “De Friese kruisvaarders waren niet alleen maar een stelletje barbaren. Waarschijnlijk had ik in die tijd zelf ook meegedaan aan zo’n strijd.”

Wat de Vijfde Kruistocht (1213-1221) bijzonder maakt, is dat er naast veel Hollanders zo’n 3000 Friezen meededen, legt de presentator uit. “Wat bewoog hen om huis en haard achter zich te laten en mee te doen aan zo’n risicovolle onderneming? De kans op overleving was uiterst klein.” Aan de hand van authentieke dagboekfragmenten en kronieken van Friezen en Arabieren, reconstrueert Kefah wat er precies gebeurd is tijdens deze Vijfde Kruistocht.

Ingewikkelde vlecht

De kruisvaarder en de sultan blijkt een vrij ingewikkelde vertelling. “Het gaat over een verhaal van vroeger, dat we niet meer terug kunnen zien. We vlechten daarom allerlei verhaallijnen door elkaar heen,” vertelt Kefah. Zo duikt hij in het leven van de twee hoofdpersonen uit de Vijfde Kruistocht: de Friese boer Hayo en de islamitische sultan Al Kamil (neef van Saladin). Zij brengen dit dertiende-eeuwse verhaal tot leven. “We maken daarbij gebruik van stemacteurs en visualisaties. Dat zijn computeranimaties die een beeld schetsen van een Fries dorp uit die tijd of een streek als Andalusië, waar de Friezen langs kwamen. En dan heb je nog mijn avonturen in binnen- en buitenland, waarbij ik op zoek ga naar deskundigen die mij iets kunnen vertellen over die geschiedenis.”

Op pad met experts

Zo verkent Kefah de Friese weilanden met een historicus die het verhaal van de Vijfde Kruistocht en het Friese leven in stripvorm navertelt. Ook gaat hij varen op een gereconstrueerd koggeschip uit de dertiende eeuw dat vijftig Friezen kon vervoeren. In de Zuid-Spaanse stad Cádiz ontmoet de presentator een Britse historicus, die hem vertelt hoe de inwoners daar reageerden op de kruisvaarders die de stad in de as legden. En in het Vaticaan in Rome bekijkt Kefah samen met een theoloog de brief van paus Innocentius III die op slimme wijze alle christenen in Europa mobiliseerde voor de Vijfde Kruistocht.

Twee werelden

Deze serie is Kefah op het lijf geschreven. Hij is niet alleen geïnteresseerd in geschiedenis, door zijn Palestijnse komaf en Nederlandse identiteit kan Kefah zich ook nog eens goed verplaatsen in beide werelden die toen met elkaar in oorlog waren. Hij vertelt: “Wat ik interessant vind aan dit programma, is dat het je dwingt vanuit beide perspectieven te kijken naar een verhaal. En als kijker worstel je met de vraag: wat zou ík hebben gedaan? Voor mij is die worsteling dubbel. Omdat ik aan de ene kant een Nederlander ben en ik me dus zou kunnen identificeren met de Friezen. Tegelijkertijd kom ik uit het Midden-Oosten en lijken de toenmalige tegenstanders erg op mij. Ik herberg in mezelf dus die twee werelden.”

Oosters badhuis

Zo was Kefah “best trots” toen hij zich samen met de Britse historicus in Cádiz liet onderdompelen in de heerlijk geurende baden van een Arabische hamam. “Zo’n oud badhuis staat symbool voor hoe hoogstaand de islamitische cultuur was in die tijd. Daardoor kennen wij nu het begrip hygiëne, met uitvindingen als tandpasta en deodorant. Ook de wetenschap en de dichtkunst waren daar veel verder ontwikkeld. Ik stam af van die vooruitstrevende cultuur. Maar ik ben ook een Nederlander die met bewondering kijkt naar hoe de Friezen als een stel Vikingen dat avontuur aangingen.”

Eyeopener

Toch bleek ook geschiedenisliefhebber Kefah niet immuun te zijn voor de heersende opvatting dat de kruisvaarders slechts een stelletje barbaren waren. “Het valt niet te ontkennen dát ze dat ook waren! De kruisvaarders hebben flink huisgehouden onderweg. Daar hebben ook Arabische christenen onder moeten lijden; de kruisvaarders maakten geen onderscheid tussen moslims en christenen. Maar ik weet nu dat het te gemakkelijk is om de kruisvaarders alleen als brute beulen te zien, die maar wat deden. De eyeopener voor mij was dat we de neiging hebben om met 21e-eeuwse ogen te kijken naar iets wat 800 jaar geleden plaatsvond, terwijl de wereld er toen zo anders uitzag. In die leefwereld heb ik me nu verplaatst. Waarschijnlijk zou ik zelf ook meegedaan hebben aan zo’n strijd.”

'De kruisvaarder en de sultan': Vanaf 31 augustus om 21.05 uur op NPO 2.

Tip voor de redactie?

Of heb je een foutje gezien? Mail ons