Mysterie van de melkrobots: boer gedupeerd of ongeschikt?

Maandag, 20.25 uur, NPO 2

Een Brabantse boer gaat met zijn tijd mee en schaft melkrobots aan, maar na een goed begin gaat het helemaal mis. De koeien willen de robot niet meer in en zijn bedrijf loopt gevaar. Zijn verhaal staat centraal in de documentaire Het mysterie van de melkrobots (EO/KRO-NCRV). Visie ging langs op een andere boerderij, die van Jan en Carola van Ruiswijk in Ede. Aan hun keukentafel zorgt de robot niet voor paniek.

De boer in de documentaire probeert wanhopig verhaal te halen bij de producent en dealer van de melkrobot. Is het hun schuld dat de koeien om onduidelijke redenen niet meer de robot in willen? In zijn wanhoop gaat hij zelfs te rade bij een ‘energetisch manager’ die in de uitzending over 'belaste energievormen' en aardstralen spreekt. Ook meent hij dat oude grafheuvels in de buurt van de boerderij een rol spelen. 

Meekijken

Niets van dat alles op de Edese boerderij waar Jan en Carola met hun vijf kinderen wonen. De robot neemt het stel veel werk uit handen. “Maar het is goed rustig te beginnen met zo'n robot," vertelt Jan. "Als je langzaam maar zeker steeds meer koeien op de nieuwe manier melkt, is het niet erg als de monteur nog een paar keer langs moet komen. Sommige boeren zijn geneigd hun nieuwe robot te snel op z'n maximale capaciteit te laten werken. Gaat er dan iets mis, dan heb je geen tijd om uit te zoeken wat het is en om daarvan te leren." Carola vult aan: “Denk niet: daar staat de robot en alles gaat nu vanzelf. Je moet zo'n robot schoonhouden en er is soms een storing. Bij ons abonnement is een monteur inbegrepen en de helpdesk is 24 uur per dag bereikbaar. Jan is wel zo verstandig om mee te kijken als er iets vervangen of gerepareerd wordt en kan het de volgende keer vaak zelf oplossen."

Telefoon

Automatische storingsmeldingen op je mobiele telefoon kunnen voor stress zorgen. "Gewone mededelingen zet ik daarom 's nachts uit, want je kunt je overal wel voor laten bellen. Alleen voor een echte storing, waarbij de robot stil komt te staan, mag mijn telefoon me in de nachtelijke uurtjes waarschuwen. Dat gaat maanden goed, maar soms belt ‘ie me dan een paar keer in één nacht. Dat hoort er dan een keer bij, maar door die robot hoef ik niet 's morgens vroeg op te staan om te melken," vertelt Jan, terwijl hij zijn robot laat zien. Er sjokt af en toe een dier naar binnen. "Je moet erop vertrouwen dat je koeien kunt leren om zich goed te laten melken door de machine. Sommige moeten even wennen, maar bijna alle koeien lopen er vervolgens vanzelf in."

Loslaten

Jan spreekt regelmatig met collega's en weet dat er boeren problemen mee hadden en gestopt zijn. “Sommige mensen zijn er niet geschikt voor. Ze kopen een robot en denken: die doet alles. Maar een robot raakt aan heel veel in je bedrijfsvoering: weidegang, de indeling van je stal, hoe je voert en de manier van omgaan met je dieren. Een robot aanschaffen behelst dus veel meer dan alleen je melkput vervangen." Toch hoort hij vaker dat boeren voor het eerst met een melkrobot gaan werken. "De koeien kiezen zelf wanneer ze de robot ingaan, wat mij als boer veel vrijheid geeft. Dan moet je je niet steeds afvragen of ze vaak genoeg gemolken worden. Ik houd tijd over om een extra rondje door de stal te lopen en tussen mijn dieren te zijn. Ik ben ook blij met alle meetgegevens van de robot, waardoor ik eventuele problemen vroeg signaleer."

Denk nu niet: ik zet zo'n melkrobot neer en dan komt alles vanzelf wel goed

Kan boeren in Nederland nog?

Het boerenleven is best zwaar in 2018, maar met wat creativiteit kom je een heel eind. “Je hebt wel eens tijden dat je het moeilijk hebt. Dat komt meer door een te lage melkprijs, of strubbelingen met de bank dan door het hebben van een melkrobot. Zo moest ik per liter melk een te hoog bedrag aflossen. Nu is het zoals we het willen hebben." Carola vult weer aan: “Wat het boeren moeilijk maakt, zijn de regels, en met name het wantrouwen van waaruit we benaderd worden door de overheid. Er zijn controles, waarbij inspecteurs zomaar je erf mogen betreden. Iedere regel wordt meteen gekoppeld aan een sanctie, zelfs wanneer er volledig buiten de schuld van de boer iets is misgegaan met bijvoorbeeld een computerbestand. Daar heb ik moeite mee." 

Nieuwbouw

Als we naast de stal staan, zien we achter het weiland Veenendaalse nieuwbouwhuizen. Carola: "De bebouwing rukt op. We weten niet hoe dat zich ontwikkelt, maar we proberen ook hier juist een kans in te zien. Als je hard werkt en niet bang bent nieuwe wegen in te slaan, kom je een heel eind. Bezoekers kunnen melk kopen bij de melktap, een automaat op ons erf  in ons winkeltje. Daar verkopen we ook onze zuivelproducten. Grappig is ook dat landbouw en milieu niet meer als twee kampen tegenover elkaar staan. Wij hebben ervoor gekozen de randen van de akkers, waar we ons voer verbouwen, niet meer te mesten of te maaien. Zo doen we een stapje terug om de natuur meer ruimte te geven, zonder dat we daartoe verplicht worden." Jan: "Ook wij zien de waarde van biodiversiteit in weilanden. Als boer geniet ik juist van al die prachtige bloemen en vlinders."

2Doc: Het mysterie van de melkrobots

Johan van Rijthoven is een Brabantse boer die, net als zijn ouders, graag een gezond melkveehoudersbedrijf wil overdragen aan zijn kinderen. Om de melkproductie te verhogen, schaft hij melkrobots aan, maar na een tijdje willen de koeien de robot niet meer in. Johan daagt de multinational en de lokale dealer van de melkrobots voor de rechter. Zijn deze bedrijven in gebreke gebleven of ligt het aan de bedrijfsvoering op Johans boerderij? 

Maandag 4 juni, 20.25 uur, NPO 2

Tip voor de redactie?

Of heb je een foutje gezien? Mail ons