Een muur, of een hek langs de grens van Israël?

Bedenker en uitvoerder over de veiligheidszone

De een noemt het een hek, de ander een muur. Welke bewoording je kiest, zegt veel over hoe je denkt over de veiligheidsbarrière die Israël heeft aangelegd tussen Palestijns en Israëlisch grondgebied. Visie ging op pad met kolonel Danny Tirza, bedenker en uitvoerder van het veiligheidsplan.

Kolonel Danny Tirza

“Zoals je ziet, staat alles hier dicht op elkaar,” wijst Danny Tirza om zich heen. “Dat kan ook bijna niet anders, Israël is maar een klein land. Leg onze kaart op de plattegrond van de Verenigde Staten en je ziet dat we net zo klein zijn als de staat New Jersey.” We staan aan de rand van Gilo, een wijk in het zuiden van Jeruzalem. “Zie je dat ijzeren hek daar in de vallei? In de media zie je vaak beelden van een betonnen muur, maar 95 procent van de veiligheidszone bestaat uit een hek.”

Vallei

Aan de andere kant van deze vallei liggen de Palestijnse steden Bethlehem en Beit Jala. Vroeger woonden er veel christenen, maar nadat Israël in de jaren 90 de steden aan de Palestijnse autoriteiten heeft overgedragen, zijn de meesten vertrokken. “In Beit Jala zijn de sleutels van de kerk nu in handen van een moslim. Hij luidt nog wel elke dag de kerkklok.”

Schoolbus

Nadat een terrorist in 2002 een schoolbus met kinderen opblies, kreeg kolonel Tirza van premier Sharon de opdracht een veiligheidsbarrière te bouwen: “Elke morgen trokken hier duizenden Palestijnen door de vallei om illegaal in Israël te gaan werken. Maar er konden ook terroristen tussen zitten, dat was met een patrouillewagen niet te controleren.”

Israël is veel veiliger geworden

Slang

Israël koos voor een drastische maatregel: de aanleg van een veiligheidshek van 726 kilometer lengte om de Israëlische bevolking te beschermen. Het werd een geavanceerd systeem, dat over de hele route vroeg om maatwerk: “Ik heb met mijn staf de hele afstand gelopen om zo nauwkeurig mogelijk te bepalen waar het hek moest komen. We moesten balanceren tussen het belang van veiligheid en de humanitaire kant. Soms klommen we over bergen, soms dwars door het dal. Daarom slingert de lijn op de kaart als een slang over de berg.”

Waarschuwen

Feitelijk is het hek een veiligheidszone van vijfenveertig meter breed. Die ruimte is nodig om tijdig in te grijpen als iemand Israël wil binnendringen. In het midden van de zone staat de belangrijkste barrière: een hek van ruim drie meter hoog, voorzien van sensors. “Als je het aanraakt, als je er overheen probeert te klimmen of zelfs als je dichtbij komt, krijgen we een signaal. Op dat moment monitoren camera’s wat er aan de hand is. We zien dus snel of het een kind is dat zijn voetbal komt halen, of dat een iemand probeert binnen te komen. Vanaf het moment dat de melding komt, gaan er drie patrouillewagens op af. We sluiten de plek in en proberen de indringer te arresteren.”

Aan weerszijden van het grote hek is een kleiner afscheidingshek met waarschuwingsborden geplaatst. Aan Israëlische zijde loopt er ook nog een zandpad langs dat tweemaal per dag wordt schoongemaakt. Als iemand dit pad oversteekt, laat hij voetstappen achter en weet de veiligheidsdienst dat er een indringer is. Naast dit zandpad is een patrouilleweg aangelegd, zodat over de volledige lengte van het hek veiligheidstroepen binnen vijf minuten ter plekke kunnen zijn.

95 procent bestaat uit hek

Veiliger

Sinds de bouw van het hek is de veiligheid in Israël sterk verbeterd. Tussen 2000 en 2006 werden vanuit de Palestijnse gebieden ruim vierduizend aanslagen gepleegd met 1580 Israëlische doden tot gevolg. In de tien jaar daarna daalde dit aantal tot vijfendertig aanslagen met achtentwintig Israëlische doden. “Maar kom, ik neem je mee naar een plek waar wél een betonnen muur staat,” zegt Tirza.

Beton

Even later staan we naast een reusachtige muur van negen meter hoog. Aan de andere kant van de muur ligt Bethlehem. Waarom toch beton? Kolonel Tirza: “In bewoonde gebieden is er geen ruimte om een brede veiligheidsstrook aan te leggen. Daar moesten we dus kiezen voor een betonnen muur, die voldoende hoog is om niet zomaar overheen te klimmen. Ook is er in de steden het risico dat kinderen bijvoorbeeld stenen tegen het hek gooien. Dat zou leiden tot spanningen tussen soldaten en inwoners. Dat wilden we voorkomen. Op andere plekken moesten we een muur plaatsen om sluipschutters het zicht op bijvoorbeeld een snelweg te ontnemen. Maar nogmaals: op slechts vijf procent van de hele zone is een muur gebouwd.”

Tekst loopt door onder foto.

Transfergebouw grensoversteek voor Palestijnen bij Bethlehem

Eigenhandig afbreken

Het hek werkt. Veel aanslagen zijn voorkomen. Alleen al bij Bethlehem zijn in de afgelopen tien jaar achttien zelfmoordterroristen gesnapt. Maar kolonel Tirza ziet ook de keerzijde. De veiligheidsbarrière levert ook inperking van de vrijheid van Palestijnen op. Het is helaas noodzakelijk en heeft al veel doden voorkomen. Maar hij kan niet wachten tot hij de veiligheidszone weer kan afbreken. “Ik bid elke dag om vrede en ik hoop ooit eigenhandig de eerste steen van deze muur weg te halen. Hoe effectief ook, dit moet een tijdelijke maatregel zijn.”

Illustratie: Jedi Noordergraaf, Foto's: Marco van der Straten

Tip voor de redactie?

Of heb je een foutje gezien? Mail ons