Icon--npo Icon--twitter Icon--facebook Icon--instagram Icon--mail Icon--search Icon--video Icon--image Icon--audio Icon--EO Icon--whatsapp Icon--linkedin Icon--snapchat Icon--youtube Icon--quote arrow-right Icon--arrow-down Icon--chevron-right Icon--menu clock Icon--background Icon--backgroundContent Icon--overlayBottom Icon--overlayTop Icon--girl Icon--boy Icon--cross

Filmrecensie: Tarkovski

Betoverend en ondoorgrondelijk

In de Top 100 Spiritually Significant Films, een lijst die wordt samengesteld door een groep gelovige filmjournalisten en cinefielen (zie Artsandfaith.com), tref je maar liefst vijf titels aan van de Russische cineast Andrej Tarkovski (1932-1986).

Dat is niet heel verwonderlijk, want Tarkovski beschouwde film bij uitstek als middel om het spirituele te onderzoeken. “In onze cultuur is geen plek meer voor een spiritueel bestaan,” zei hij ooit. “De mens lijdt, maar weet niet waarom. Hij ervaart een gebrek aan harmonie en zoekt naar de oorzaak daarvan.” Die lijdende, zoekende mens, die voert Tarkovski steeds opnieuw op.

Het Amsterdamse Eye Filmmuseum wijdt dit najaar een fraaie overzichtstentoonstelling aan de regisseur, waarbij ook al zijn films worden vertoond en andere evenementen worden georganiseerd. Warm aanbevolen voor filmliefhebbers met een mystieke of filosofische inslag, die bijvoorbeeld ook het werk van Terrence Malick, Wim Wenders en Lars von Trier (allen duidelijk door Tarkovski beïnvloed) kunnen waarderen.

Tot en met 6 december in Eye Filmmuseum Amsterdam. Diverse Tarkovski-films draaien ook elders in het land. Ga naar Eyefilm.nl voor meer informatie.

Voor de leek is een waarschuwing wel op z’n plek: Tarkovski’s films zijn behoorlijk taai, traag, complex en surreëel, helemaal in vergelijking met Hollywoodproducties. Daar staat tegenover dat de wonderschone beelden en poëtische logica je het gevoel kunnen geven dat je een andere wereld betreedt. Dat was ook precies wat Tarkovski hoopte te bereiken: zijn publiek de tijd laten vergeten en in vervoering brengen.

Waar te beginnen? De sciencefictionfilm Solaris (1972) is waarschijnlijk het meest toegankelijk. Daarin vertrekt een psycholoog naar een ruimtestation om een geheimzinnige planeet te onderzoeken die in staat is met mensen te communiceren. Even fascinerend is Stalker (1979), waarin drie mannen naar een verboden gebied afreizen waar je diepste verlangens kunnen uitkomen. De spiegel (1974) is Tarkovski’s persoonlijkste, maar misschien ook meest hermetische film, vol persoonlijke herinneringen en droomscènes die wonderlijk in elkaar overvloeien. Soms frustrerend ondoorgrondelijk, soms betoverend mooi. Grillig en uitdagend als het leven zelf dus.

Tip voor de redactie?

Of heb je een foutje gezien? Mail ons