Icon--npo Icon--twitter Icon--facebook Icon--instagram Icon--mail Icon--search Icon--video Icon--image Icon--audio Icon--EO Icon--whatsapp Icon--linkedin Icon--snapchat Icon--youtube Icon--quote arrow-right Icon--arrow-down Icon--chevron-right Icon--menu clock Icon--background Icon--backgroundContent Icon--overlayBottom Icon--overlayTop Icon--girl Icon--boy Icon--cross

Hoe rolstoelvriendelijk is jouw kerk?

‘Wilt u bij het zingen van dit lied – voor zover mogelijk – gaan staan?’

rolstoel parkeerplaats

Brede gangpaden, een hellingbaan en een lift: in de kerk van journalist Sjoerd Wielenga is plaats voor rolstoelen in alle soorten en maten. Maar niet iedere kerk is zo rolstoeltoegankelijk...

‘Ik wil u vragen om bij dit lied, voor zover mogelijk, te gaan staan.’ Een standaardzinnetje, dat in onze kerk veel betekent. Want wie rondkijkt, ziet veel mensen met rollators, in (elektrische) rolstoelen of in scootmobielen. Als de kerkdienst is afgelopen, doet niemand z’n best om zo snel mogelijk bij de koffie te komen. Althans, dat moment wordt uitgesteld. Eerst verlaten de mensen die – zoals dat heet – ‘in alle rust willen vertrekken’ de kerkzaal. Soms worden ze geholpen door gemeenteleden, die hen naar hun appartement – of naar de koffie – brengen.

Uitgebreid geknuffeld

De Ontmoetingskerk in Amersfoort maakt deel uit van Hart van Vathorst. In dit gebouw bundelen de Ontmoetingskerk, de zorginstellingen Sprank en Accolade en het kinderdagverblijf Bzzzonder hun krachten. Van het centrale restaurant maakt iedereen gebruik. Het kinderdagverblijf wordt op zondag gebruikt als crèche. In de bakkerij, ateliers, horeca, spoelkeuken, wasserij en de schoonmaak werken bewoners en mensen uit de regio. En wat de moestuin opbrengt, wordt in de winkel verkocht.

Onze Vinex-gemeente bestond, voordat we dit pand betrokken, uit veel jonge gezinnen met tweeverdieners. Dat is nog steeds zo, maar de samenstelling is verrijkt door de komst van veel bewoners van Sprank en Accolade: mensen met dementie, het syndroom van Down of niet-aangeboren hersenletsel. En dan kan het gebeuren dat de predikant voorafgaand aan de kerkdienst uitgebreid geknuffeld wordt door een zuster met down: ‘Niet te lang preken hè. Ik ken je langer dan vandaag!’

Duofiets

En in de kerkdiensten zie je dus veel rolstoelen, in alle soorten en maten. Tijdens de bouw is daar uiteraard rekening mee gehouden. Brede gangpaden, een hellingbaan zodat het podium voor iedereen bereikbaar is, een lift naar de jongerensoos beneden en ook naar de galerij boven. Bovendien is er gekozen voor een prikkelarme inrichting, en daar is tot aan de kleur van de stoelen rekening mee gehouden.
Onlangs spaarde de gemeente voor een duofiets. Tijdens een kerkdienst werd die, door twee gemeenteleden – een bewoner en een niet-bewoner – het podium op gereden en gepresenteerd. Gemeenteleden die kunnen fietsen, kunnen met bewoners die dat niet kunnen fietstochten maken.

Ik ben zoals ieder ander, toevallig met een zichtbare beperking

Schuren

Op avondmaalzondagen rijden, schuifelen of lopen we naar voren voor brood en wijn. Wie niet naar voren kan komen, krijgt dat op de eigen plek. Maar dat samenleven onder één dak soms ook kan schuren, bleek wel tijdens een workshop waarin een groepje gemeenteleden – waarvan ongeveer de helft niet in Hart van Vathorst woonde – in gesprek ging over de vraag hoe je een ‘inclusieve gemeente’ kunt zijn. Het thema was: ‘Hoe zie je de ander als geschenk van God?’ Op zeker moment merkte een bewoner op dat hij het wel opvallend vond dat sommige niet-bewoners liever niet naast de – soms ernstig beperkte – gemeenteleden zitten. Dat niet durven, is dat ook niet een handicap? Iemand zei: “Wij, mensen mét een beperking, hebben het makkelijker omdat je aan ons ziet dat we een beperking hebben. Bij jullie zie je het niet.” Iemand zonder fysieke beperking antwoordde: “Je hebt gelijk, ik vind dat heel eng om te laten zien.”

Eenzijdige aandacht

Hoe het ook zij, de Ontmoetingskerk is goed toegankelijk voor rolstoelers. Dat het ook anders kan, zag ik elders in het land weleens. Wie de kerkdeur door wilde, moest eerst twee treden op. Rolstoelers moesten iemand anders vragen om de koster te halen, die vervolgens een houten plank op de treden legde. Met veel gedoe en gesjor werd de rolstoel naar binnen gereden. En als dat niet lukte, moest er getild worden.

Ik ben benieuwd naar de ervaringen van iemand die dagelijks in de weer is met een rollator, scootmobiel en rolstoel. Margreeth Drost (38) uit Zwolle liep tijdens haar geboorte een hersenbeschadiging op door zuurstoftekort. Als gevolg hiervan is ze slecht ter been en moet ze gebruikmaken van deze hulpmiddelen. Op mijn vraag hoe zij het ervaart om met haar beperkingen in de kerk te komen, vertelt ze dat iedereen wel een beperking heeft. “Soms kunnen we die verbloemen, vaker niet. Ik ben zoals ieder ander, toevallig met een zichtbare beperking. Er zijn ook mensen, bijvoorbeeld met autisme of ADHD, die behoefte hebben aan een prikkelarme omgeving. Maar daar is dan vaak weer minder aandacht voor. De aandacht richt zich eenzijdig op fysiek beperkten.”

Niet zo snel

Mensen met een fysieke beperking, zegt Margreeth, zijn lichamelijk niet ‘perfect’ of ‘zoals het hoort’. Maar juist daardoor hebben ze vaak vaardigheden ontwikkeld waar zij en anderen iets aan kunnen hebben. “We zijn misschien wel in staat meer te genieten van dingen die voor anderen zo vanzelfsprekend zijn dat ze eraan voorbij leven. Iedereen neemt deel aan de ratrace. Maar ik kan niet zo snel. Letterlijk niet, maar ook niet in het leven. Voor mij is het vinden van een baan ingewikkelder. Ik heb geen huisje-boompje-beestje-leven. Daardoor heb ik simpelweg meer de tijd om om mij heen te kijken en te genieten van dingen die anderen niet opvallen. Ook geniet ik meer van de dingen die ik wel kan – reizen naar verre landen bijvoorbeeld. Dat is behoorlijk wat geregel, maar als het toch lukt, voel ik me extra dankbaar.”

Goedbedoelde uitjes

Margreeth, die vanwege verhuizingen lid is geweest van verschillende gemeentes, weet inmiddels hoe kerken op andere manieren oog hebben voor rolstoelers. “Midden in mijn kerk staat een klein podium waarop rolstoelers kunnen zitten. Soms handig, want je zit hoger. Ik ga er nooit zitten, want dan zit ik letterlijk in een hokje of vakje. Er zitten eigenlijk alleen maar rolstoelers en geen valide mensen. Dat hoeft voor mij niet.”

Ook van de goedbedoelde uitjes krijgt ze de kriebels. “De sfeer van: ‘We gaan een uitje organiseren voor mensen met een handicap, dat vinden ze vast erg fijn!’ bevalt me niet zo. Ik organiseer mijn eigen uitjes wel, ik ben een zelfstandig denkend en doenend mens. Goed dat ze het organiseren, anderen waarderen het wel erg. Maar het is niets voor mij.”

Toch is ze blij met de steun die ze krijgt – soms onverwachts. “Iemand bood eens aan om mij tijdens de regenachtige herfst en het koude winterseizoen wekelijks naar de kerk te rijden. Binnen een week was het rooster gemaakt. Ik was net nieuw in die gemeente. Geweldig!”

6 tips van Margreeth voor een toegankelijk kerkgebouw:

  1. De basis: geen drempels in het gebouw en een invalidentoilet.
  2. Brede gangpaden, zodat rolstoelers genoeg ruimte hebben.
  3. Stoelen in plaats van banken: het is vanuit een rolstoel makkelijker om in een stoel te gaan zitten dan om in een bank te klimmen. Een stoel is bovendien makkelijker weg te halen, mocht een rolstoeler willen inschuiven in de rij.
  4. Kapstokken op hoogte van rolstoelers.
  5. Het is goed als de predikant in de preek of in het gebed aandacht heeft voor fysieke gebrokenheid en niet alleen voor gezinnen of echtscheidingen.
  6. Let op het taalgebruik. Het geeft erkenning als ik hoor: ‘Als u kunt en wilt, wilt u dan bij het zingen van dit lied gaan staan.’

Afhankelijkheid

Margreeth is afhankelijk van anderen, en dat is niet vanzelfsprekend in een samenleving waarin mensen onafhankelijk willen zijn. “Afhankelijkheid is een vies woord,” zegt Margreeth. “Maar wederzijdse afhankelijkheid is in de Bijbel vanzelfsprekend. Het zou mooi zijn als dat meer gaat leven onder Jezus’ volgelingen. Er is een mooi Afrikaans gezegde: ‘If you want to go fast, go alone. If you want to go far, go together.’”

Als alles goed gaat, vertelt Margreeth, is het moeilijker om je van God afhankelijk te weten. Want het gaat toch lekker zoals het gaat? “Terwijl ik het duidelijk als zegen ervaar wanneer dingen goed gaan. Ik heb andere mensen meer nodig. Anderen zie ik als een zegen, ze worden me gegeven. Dat is mooi en verrijkend. Als je me vraagt: wat levert een handicap op, dan is het dat.”

Wederzijdse afhankelijkheid is in de Bijbel vanzelfsprekend

Kommer en kwel

Margreeth wil dan ook een kritische kanttekening zetten bij de veelgehoorde gedachte dat de samenleving verhardt. “Tot op zekere hoogte is dat zo, maar ik merk óók dat ik op straat vaak door onbekenden geholpen word. Ik denk dat ik daar meer oog voor heb dan mensen die geen hulp nodig hebben. Het is niet alleen maar kommer en kwel.”

Blij mens

Het feit dat ze anderen nodig heeft, levert bovendien iets op, merkt ze. “Ik kan mensen bemoedigen, want ik sta bekend als een blij mens. Dat heeft God in mij gelegd. Natuurlijk heb ik mijn baalmomenten, maar ik word blij van het idee dat ik anderen kan bemoedigen! In zo’n geval heeft mijn handicap een functie.”

Tip voor de redactie?

Of heb je een foutje gezien? Mail ons