Icon--npo Icon--twitter Icon--facebook Icon--instagram Icon--mail Icon--search Icon--video Icon--image Icon--audio Icon--EO Icon--whatsapp Icon--linkedin Icon--snapchat Icon--youtube Icon--quote arrow-right Icon--arrow-down Icon--chevron-right Icon--menu clock Icon--background Icon--backgroundContent Icon--overlayBottom Icon--overlayTop Icon--girl Icon--boy Icon--cross

7 feiten en fabels over slapen

'Van te weinig slapen word je dik'

Tussen de wieg en het graf besteden we er maar liefst een derde van onze totale levenstijd aan: slapen. Visie legt zeven beweringen over deze bezigheid voor aan prof. dr. Ton Coenen. Aan deze slaapprofessor de vraag om een oordeel te vellen: zijn dit feiten of fabels?

Slaapprofessor Ton Coenen

Prof. dr. Anton M.L. Coenen (1943) werkte tot 2008 aan de Radboud Universiteit Nijmegen als hoogleraar Biologische Psychologie. Na zijn afscheid publiceerde hij een laagdrempelig handboek over slaap; 'Het slapende brein'. Hij is nog steeds betrokken bij een groot slaaponderzoek in Nijmegen, toegespitst op topsporters.

1. Verloren slaap kun je inhalen.

"Dat kun je inderdaad, maar gedeeltelijk. Als je langdurig niet slaapt en dan alsnog gaat slapen, haal je de diepe slaap in. Dat is de noodzakelijke slaap waarbij lichamelijk herstel optreedt. De droom- of remslaap haal je slechts gedeeltelijk in. De lichte slaap, die een groot deel van onze nachtelijke slaap omvat, haal je niet in. Wij weten het nog niet precies, maar die lichte slaap heeft waarschijnlijk te maken met de hormonale situatie van ons lichaam, ons weerstandvermogen en het immuunsysteem. Die kun je dus niet inhalen."

2. Een middagdutje doen is gezond.

"Laat ik het zo zeggen; het líjkt er wel op dat dit een feit is. Dan heb je het over de powernap, die nu populair is. Die geeft je het gevoel dat je weer wat energie verzamelt om de rest van de dag goed door te komen. Wij zijn er momenteel in Nijmegen mee bezig, maar het is nog nooit wetenschappelijk aangetoond dat het echt zo is. Er zou dus ook sprake kunnen zijn van een placebowerking. Persoonlijk denk ik dat het geen fabel is, alleen zal het nog wel een tijdje duren voordat ik het met zekerheid zou kunnen zeggen."

3. Te weinig slapen maakt dik.

"Een feit. Waarschijnlijk geldt het ook voor volwassenen, maar bij kinderen is dit wetenschappelijk aangetoond. Dat heeft met de balans tussen twee hormonen te maken. Het ghreline-hormoon zet je aan tot eten, terwijl het leptime-hormoon aangeeft dat je genoeg hebt gehad. Als je niet of slecht slaapt is de balans tussen die twee zoek en eet je meer dan gewoonlijk. Daar word je dikker van."

4. Mannen slapen korter dan vrouwen.

"Een feit. Vrouwen slapen gemiddeld een half uur langer. Hoe dat komt? Dat weten wij helaas nog niet precies. Waarschijnlijk heeft het te maken met een verschil in hormoonbalans, die bij vrouwen anders is dan bij mannen. Tijdens een zwangerschap slapen vrouwen trouwens zelfs een uur langer, omdat zo'n zwangerschap heel veel energie kost."

5. Veel daglicht zorgt voor een betere slaap.

"Feit. Vooral ochtendlicht is heel goed. Het beste: opstaan, ontbijten, koffie erbij – dat stimuleert alertheid, aandacht et cetera – en vervolgens buiten een wandeling maken in het licht. Van daglicht word je actief en dit betekent dat je 's avonds, als het donker wordt, beter slaapt doordat je veel energie hebt verbruikt. Je melatoninesysteem krijgt dan een seintje; 'tijd om te slapen'."

6. Als je samen in één bed slaapt, kun je beter twee losse dekbedden hebben.

"Beslist waar. Mensen slapen nu eenmaal niet hetzelfde; ze hebben een ander temperatuurafstelling, de één draait naar rechts en de ander naar links en ga zo maar door. Sterker nog, je kunt beter twee dekbedden hebben, die je van mijn part tegen elkaar aan schuift. Dan stoor je elkaar nog minder, want zelfs met twee dekbedden belemmer je elkaar nog enigermate. Onafhankelijk slapen is uiteindelijk het beste voor je nachtrust."

7. Als je lange tijd niet slaapt, sterf je.

"Een feit. Uit wetenschappelijk onderzoek blijkt dat dieren die continu wakker worden gehouden, bijvoorbeeld jonge hondjes en ratten, na pakweg twee weken sterven. De vraag waaraan ze precies doodgaan, is alleen nooit echt goed beantwoord. Aan slijtage aan organen die optreedt? In China werden in het verleden gevangenen wakker gehouden als martelmethode. Na een week of drie niet kunnen slapen overleden zij. Ook hier is de vraag waaraan zij precies zijn overleden, maar in ieder geval heeft slaap daar iets mee te maken. Als je het 'inhaaleffect' belet door slaapdeprivatie, overlijden mensen uiteindelijk. Dus slaap is letterlijk levensnoodzakelijk."

Beeld: Shutterstock

Tip voor de redactie?

Of heb je een foutje gezien? Mail ons