Icon--npo Icon--twitter Icon--facebook Icon--instagram Icon--mail Icon--search Icon--video Icon--image Icon--audio Icon--EO Icon--whatsapp Icon--linkedin Icon--snapchat Icon--youtube Icon--quote arrow-right Icon--arrow-down Icon--chevron-right Icon--menu clock Icon--background Icon--backgroundContent Icon--overlayBottom Icon--overlayTop Icon--girl Icon--boy Icon--cross

Van groen word je creatiever

'Iedereen heeft een creatief potentieel'

Hoe zit het nu precies met creativiteit: bén je creatief, of kun je het aanleren? En maakt het je gelukkig om creatief bezig te zijn? En wat moet je denken van ideeën die onder de douche opborrelen?

Emma Op den Kamp houdt zich als onderzoeker aan de Erasmus Universiteit Rotterdam bezig met de vraag in hoeverre mensen zichzelf creatiever kunnen maken. Creativiteit lijkt volgens haar op een spier, op iets wat je kunt trainen. Beter gezegd: je kunt de omstandigheden om optimaal creatief te zijn, zo gunstig mogelijk maken. “Ik focus me in mijn onderzoek op het managen van je eigen lichamelijke en geestelijke energie.”

Dat klinkt zweverig.
“Noem het vitaliteit, het je fris voelen, in een positieve stemming zijn. Ik houd me dus niet zozeer bezig met de vraag of iemand creatief is of niet, maar meer hoe die mate van creativiteit van dag tot dag bij iemand wisselt vanbinnen en wat de oorzaken daarvan zijn.”

‘Iedereen is creatief,’ hoor je weleens. Is dat dan niet zo?
“Je mag ervan uitgaan dat iedereen een creatief potentieel heeft, maar hoe dat zich uit, hangt samen met je persoonlijke eigenschappen. Creatieve mensen staan meer open voor nieuwe dingen en ervaringen, zijn impulsief, weinig nauwkeurig, vijandiger – minder vriendelijk. Je aanleg, je intelligentie, je opvoeding en opleiding: het speelt allemaal mee. Ook kleinere dingen spelen een rol, zoals hoe je je tijd besteedt.”

Hoe werkt creativiteit?
“Hoe het er precies in je hoofd aan toegaat, kan ik niet zeggen. Wel dat er nieuwe verbindingen worden gelegd en dat er een bepaalde incubatietijd aan voorafgaat. Het goede idee dat onder de douche komt opborrelen, heeft dus al een voorgeschiedenis. Verder blijkt uit mijn eigen onderzoek dat ‘je fris voelen’ en een positieve stemming bijdragen aan je creativiteit. Het gaat er niet per se om dat je uitgeslapen en volkomen relaxed bent – een gevoel van blijdschap en ‘ruimte in je hoofd’ zijn ook belangrijke factoren. Noem het mentale fitheid.”

‘Creatieve mensen zijn minder vriendelijk’

Groen scherm

Creativiteit aanleren kan ten dele, meent de onderzoekster. Als je geen techneut bent, moet je niet verwachten dat je een grote innovatie gaat bedenken op dat gebied. “Maar brainstormtechnieken kun je wel aanleren, zodat je betere en creatievere ideeën bedenkt. En wist je dat meer groen ook zorgt voor meer creativiteit? Niet alleen planten helpen daarbij, maar ook na het zien van een groen scherm blijken mensen creatiever te zijn.”

Brainstormen in groepen werkt veel minder goed, blijkt uit onderzoek. “Dan zijn er namelijk verschillende processen gaande en dat remt creativiteit af. Want als de één praat, kun jij niet praten. En je krijgt ondertussen wel een duwtje in een bepaalde richting, waardoor de neuzen te veel één kant op staan. Verder heb je in groepen vaak te weinig tijd om echt iets creatiefs te bedenken. Wat wel werkt: iedereen schrijft eerst zelf zijn ideeën op en die breng je vervolgens bij elkaar.”

De vraag of creativiteit je gelukkiger maakt, beantwoordt Emma resoluut met een ja. “Je ziet dat sowieso in de klinische hoek, waar activiteiten als schilderen, tekenen en muziek maken worden gebruikt in therapieën. En mensen die in hun vrije tijd creatief bezig zijn, presteren ook in hun werkomgeving beter en voelen zich meer uitgerust.”

Zijn vrouwen creatiever dan mannen?
“Ik merk dat niet persoonlijk. Ik las pas dat er ook geen significante verschillen tussen beide seksen zijn gevonden. Wel lijkt het erop dat vrouwen net iets hoger scoren op creatieve taken dan mannen. Verschillen tussen mannen en vrouwen schrijven onderzoekers vaak toe aan de diverse werelden waarin ze zich bevinden, de verschillende kansen die ze krijgen en de verwachtingen die de maatschappij van beide groepen heeft. Dat heeft allemaal niet zo veel met bekwaamheid te maken, maar wel met omgevingsfactoren.”

Kun je je creativiteit testen?
“Door een testje te doen, weet je niet alles. Uit een test kan blijken dat je een creatieve persoonlijkheid bent, maar wat betekent dat? Een veelgebruikte test om je persoonlijkheid te testen, is de Creative Personality Scale (CPS). Je krijgt dan een lijst met bijvoeglijk naamwoorden en moet aangeven in welke woorden je jezelf herkent. Die woorden zijn dan wel of niet kenmerkend voor creatieve persoonlijkheden. De uitkomst zegt echter niks over je daadwerkelijke creatieve prestaties. Daarom kijk ik in mijn onderzoek vooral naar de mate van creativiteit op basis van de input die mensen zelf geven, zogenaamde zelfrapportage. Zo ontstaat gedurende langere tijd een mooi beeld van iemands creativiteit.”

Tip voor de redactie?

Of heb je een foutje gezien? Mail ons