Icon--npo Icon--twitter Icon--facebook Icon--instagram Icon--mail Icon--search Icon--video Icon--image Icon--audio Icon--EO Icon--whatsapp Icon--linkedin Icon--snapchat Icon--youtube Icon--quote arrow-right Icon--arrow-down Icon--chevron-right Icon--menu clock Icon--background Icon--backgroundContent Icon--overlayBottom Icon--overlayTop Icon--girl Icon--boy Icon--cross

Fidan Ekiz in 'Vrouw op Mars': 'Feminist, wanneer ben je dat?'

Iedere donderdag, 20.25 uur, NPO 2

Vrouwen mogen studeren, stemmen bij verkiezingen, zelf hun beroep kiezen en nog veel meer. Allemaal vanzelfsprekend? In haar nieuwe programma Vrouw op Mars (BNNVARA) ontdekt Fidan Ekiz dat vrouwen hier in Nederland hard voor gestreden hebben. "En dat is niet eens zo lang geleden," merkt de presentator, voor wie het programma een zoektocht is. "Ben ik zelf eigenlijk een feministe?" 

"Er zijn in de voorbereiding veel mogelijke programmatitels voorbijgekomen. Zelfs 'Vrouwen met ballen', maar dat vonden we toch niet zo passend," vertelt presentator Fidan Ekiz. "Veel mensen kennen wel het boek Mannen komen van Mars, vrouwen van Venus van John Gray. In Vrouw op Mars zien we hoe vrouwen oprukken in een 'mannenwereld'. Bovendien doet de term 'mars' denken aan Women's March, actievoeren en op de barricaden klimmen – en dat is in de geschiedenis ook wel nodig geweest."

'Ode aan de strijd van deze vrouwen'

"Feminisme? Dat is niks voor mij," was Fidans reactie toen ze voor deze serie werd gevraagd. "Ik moest meteen aan de Dolle Mina's denken," licht ze toe. "Woeste vrouwen en mannenhaters die hun bh's verbranden." Maar dat beeld is tijdens de opnames voor Vrouw op Mars flink gekanteld. De presentator heeft nu grote waardering voor de strijd die feministen gevoerd hebben. "Wat heb ik mij vergist. Het was een eer. De serie is juist een ode aan deze vrouwen en hun strijd geworden." 

Regisseur Annegriet Wietsma: 'Kijk deze serie samen!'

"De jongere generatie reageert vaak verbaasd als blijkt dat vrouwen zo kortgeleden nog moesten vechten voor allerlei verworvenheden van nu," zegt regisseur Annegriet Wietsma. "Daarom hebben we Fidan Ekiz gevraagd voor deze serie. Het is echt haar ontdekkingstocht."
Pas na 1956 mochten vrouwen zelf een bankrekening openen. Tot in de jaren zeventig werden vrouwen die in overheidsdienst waren, op hun trouwdag ontslagen. "We kunnen het ons niet goed meer voorstellen. Onze dochters kunnen de studie kiezen die ze willen en het spreekt ook vanzelf dat ze dat mogen. Toen ik dat veertig jaar geleden wilde, werd er bij mij thuis nog vreemd van opgekeken, maar natuurlijk heb ik wel doorgezet." 
De serie laat zien wat er allemaal bereikt is, maar geeft ook aanknopingspunten voor gesprek. Wie herkent zich in de verhalen van feministen van vroeger, en welke lessen zijn er voor deze tijd? "Ik hoop dat mensen samen gaan kijken. Als echtpaar, met het gezin of samen met vrienden en vriendinnen. Wanneer dat gebeurt, kan het niet anders of er zullen na de uitzending veel gesprekken ontstaan. Daar hopen we op." 

"Ik denk dat vrouwen die in de voorhoede hebben gestaan, echt veel hebben bereikt," vervolgt Fidan. "Bovendien hebben ze hun nek uitgestoken door voor hun rechten op te komen in een tijd waarin dit niet gebruikelijk was. Daar heb ik heel veel respect voor; ze moesten immers tegen de stroom in roeien. Ik heb ook respect voor feministen van nu, maar wat valt er allemaal onder het huidige feminisme? Ik voel me ongemakkelijk bij acties waarbij feministes hun menstruatiebloed maar laten stromen, of de stad doorgaan om straatnamen waar mannen op staan, te vervangen."

(Tekst loopt door onder de foto.) 

Containerbegrip

Zo werd de serie het verslag van Fidans zoektocht, waarbij ze zich af en toe afvraagt of ze zich 'helemaal' feministe kan noemen. "Het is zo'n containerbegrip. Moest ik nu werkelijk alles beamen wat ik in de serie tegenkwam, om mezelf feministe te kunnen noemen?" Een van de rechten waarvoor feministen gestreden hebben, is abortus. Voor Fidan een lastig onderwerp. 

"Persoonlijk heb ik moeite met abortus, want daarbij beëindig je toch een leven. Er zijn mensen die hun zwangerschap afbreken, terwijl vriendinnen van mij graag zwanger zouden worden. Maar ik ben ook niet per definitie tegen abortus, want er zijn nu eenmaal schrijnende situaties waarin het bijna niet anders kan. Waar ik moeite mee heb, is de keuze voor een abortus omdat het gezin al compleet is, of omdat een zwangerschap nu even niet uitkomt. Als Dolle Mina's in Vrouw op Mars over hun strijd voor abortus vertellen, is dat onderdeel van mijn zoektocht. Het zou mooi zijn als Vrouw op Mars de kijkers inspireert zich te verdiepen in het feminisme, waarbij ze steeds zelf hun keuzes kunnen maken. Wat spreekt me aan en wat niet?" 

(Tekst loopt door onder de foto.) 

'Kijk naar voorbeelden in je religieuze milieu'

Fidan, die een moslimachtergrond heeft, vindt dat vrouwen in hun eigen religieuze gemeenschap veel kunnen bereiken. Ook in christelijke milieus. "Daarom spreek ik in de serie met onder anderen Lilian Janse, het eerste vrouwelijke gemeenteraadslid van de SGP. Hoewel ze een soort voortrekkersrol vervult, bleek ze heel behoudend te denken over de rol van de vrouw. Voor haar blijft de man toch 'het hoofd', waardoor dit voor mij een verwarrende ontmoeting werd."

Van ongelijke salarissen lig ik niet wakker; onderhandel gewoon wat harder!

"Ik herken wel veel in de boeken van schrijfster Franca Treur, die zich heeft ontworsteld aan haar orthodox-christelijke milieu, dat lijkt op de patriarchale cultuur bij moslims. Bij het doorbreken van dit soort traditionele patronen, valt voor vrouwen veel winst te behalen. Meer dan bij een thema als gelijkschalige lonen. Vriendinnen van mij verdienen meer dan ik, simpelweg omdat ze beter onderhandelen. Vrouwen moeten zich gewoon wat harder opstellen – al ben ik vast geen goede feministe wanneer ik dit zeg."

"Maar binnen je religie heb je als vrouw een mooie taak," zegt de presentator, die veel reacties van moslimmeisjes krijgt. "Voor jonge vrouwen die nu nog minder kansen en vrijheid hebben, zijn voorbeelden heel belangrijk. Daar kan ik een rol in spelen, maar ook een vrouwenrechtenactiviste als Shirin Musa. Voor christelijke meiden kan Carola Schouten van de ChristenUnie belangrijk zijn. Ze is een aansprekende vrouw die succesvol is in de politiek. Op die manier kunnen vrouwen het goede voorbeeld geven, maar ook het gesprek aangaan. Juist in je eigen kring heb je de kans het debat aan te gaan over vastgeroeste patronen, zonder dat je mensen meteen beledigt." 

Vrouw op Mars: tv-, web en podcastserie

De webserie van Vrouw op Mars gaat verder waar de televisieserie eindigt. Wie strijden anno nu voor gelijkwaardigheid tussen mannen en vrouwen? In een serie videoportretten vertellen onder meer Marianne Thieme, Margo Reuten, Clarice Gargard en Sahil Amar Aïssa over hun werk, hun leven, en de manier waarop zij zich inzetten voor het feminisme.
In de podcastserie maakt Willemijn Veenhoven de verbinding tussen de verschillende generaties vrouwen. Ze gaat in gesprek over vrouwenemancipatie met bekende moeders en dochters als Sophie Hilbrand en haar moeder Madeleen Hilbrand, en met Milou Deelen en haar moeder Barbara van Beukering. 

Kijk voor extra informatie, de webserie en de podcast op de site van Vrouw Op Mars

Vrouw op Mars
Iedere donderdag, 20.25 uur, NPO 2 

Beeld: Estera Marysia 

Tip voor de redactie?

Of heb je een foutje gezien? Mail ons

Lees ook

Jubileum 'Rail Away': op reis met 'stem' Bob van der Houven

televisie| Jubileum 'Rail Away': op reis met 'stem' Bob van der Houven

Aflevering 200 vanuit Zwitserland: vrijdag 11 januari, 19.50 uur, NPO 2

Bart van Delen

Gisteren
Nadia Murad en Denis Mukwege ontvangen Nobelprijs voor de Vrede

televisie| Nadia Murad en Denis Mukwege ontvangen Nobelprijs voor de Vrede

Maandagavond tv-documentaire over strijd van Nadia Murad

10 December 2018
Hartverwarmende verhalen in 'Café Lazarus'

televisie| Hartverwarmende verhalen in 'Café Lazarus'

Nieuw tv-programma: iedere zondag, 23.40 uur, NPO 2

10 December 2018