Icon--npo Icon--twitter Icon--facebook Icon--instagram Icon--mail Icon--search Icon--video Icon--image Icon--audio Icon--EO Icon--whatsapp Icon--linkedin Icon--snapchat Icon--youtube Icon--quote arrow-right Icon--arrow-down Icon--chevron-right Icon--menu clock Icon--background Icon--backgroundContent Icon--overlayBottom Icon--overlayTop Icon--girl Icon--boy Icon--cross

‘Albino’s in Afrika sterven niet – ze verdwijnen’

Jantina Boelaars beklimt de Kilimanjaro om ze een stem te geven

Albino in Afrika

Albino’s in Afrika zijn hun leven niet zeker. Vooral in Oost-Afrika worden ze vaak nog altijd verminkt of vermoord, omdat hun huid en botten genezing en voorspoed zouden brengen. Dat gaat de Nederlandse Jantina Boelaars (39) aan het hart. Daarom begint ze vandaag aan een loodzware expeditie om de 5.895 meter hoge Kilimanjaro in Tanzania te beklimmen. “Daarmee geven we die verminkte en vermoorde mensen een stem.”

Djeneba Diarra is een heel gewone Afrikaanse moeder met twee bijzondere dochtertjes: ze hebben allebei een spierwitte huid en pigmentloos haar – het zijn albino’s. Op een nacht ontvoeren gewapende mannen haar 5-jarige dochtertje. De moedige Djeneba achtervolgt hen, maar dan beseft ze: ik heb thuis nog een dochter. Geconfronteerd met dit duivelse dilemma besluit ze terug te keren om haar andere dochtertje te beschermen. De volgende ochtend vinden dorpsgenoten het lichaam van haar ontvoerde kleine meisje: onthoofd. Ritueel vermoord om haar – volgens toverdokters – ‘geneeskrachtige’ lichaamsdelen.

‘Jullie nemen vrijwillig zo’n kind in je gezin op? Hoe bestáát het!’

“Hartverscheurende verhalen zijn het,” huivert Jantina. Ze zit aan tafel, haar handen om een warme kop koffie geklemd. “Veel ouders brengen hun albinokind ten einde raad naar een safehouse, omdat ze het thuis niet meer kunnen beschermen. Ze hebben weet-ik-hoe-lang gereisd om hun kind daar te brengen, wetend: ‘Misschien zie ik hem of haar nooit meer!’” Ze valt even stil. “Dat breekt toch je hart?”

‘Wat mankeert hij nou?’

Jantina kijkt naar haar adoptiezoontje ChangYou (6), die naast haar over een groot vel papier gebogen zit en driftig een gevaarlijke tijgerhaai tekent. Hij komt uit China, maar zijn spierwitte haar en huid verraden dat hij ook albinisme heeft. “Kijk dan, wat een leuk joch. Wat mankeert hij nou? Hij kan hier gewoon opgroeien bij ons. Als ik die verhalen hoor en beelden van de kinderen daar zie, dan kan ik wel janken.”

Wat is albinisme?

Albinisme is een aangeboren aandoening, waarbij er niet genoeg van het pigment melanine wordt aangemaakt. Daardoor heeft iemand wit (of licht) haar en een bleke huid. Die huid moet goed tegen de zon beschermd worden: ChangYou moet elke twee uur ingesmeerd worden met factor 50. Ook in de winter.

Vaak veroorzaakt albinisme ook slechtziendheid. ChangYou ziet bijvoorbeeld slechts zo’n 6 à 10 procent: details die wij op 10 meter afstand zien, ziet hij pas op 1 meter. Dat is lastig als hij mee wil doen met ‘politie en boefje’ of verstoppertje. Verder draagt hij een getinte bril, want het licht is vaak te fel doordat zijn ogen minder pigment hebben.

Geïnspireerd door haar zoontje schreef Jantina zelfs een kinderboek over leven met albinisme: 'Niet expres'.

Adoptiekindje met albinisme

Het adoptie-avontuur van ChangYou begint al bij de geboorte van Jantina’s tweede dochtertje Nienke (nu bijna 11): ze ademt niet en heeft geen hartslag. “Dat was een drama: reanimatie, traumaheli… Die avond zei God tegen me: ‘Het derde plekje is voor een ander.’ Mijn man begreep er niets van. We wisten nog niet eens hoe het zou aflopen met Nienke!” Jantina glimlacht. “Hij dacht dat ik door de emoties en hormonen bevangen was. Maar drie dagen later kwamen we thuis met een kerngezonde Nienke. Dat kind hangt van wonderen aan elkaar.”

“Een kind in huis nemen, moet je echt samen willen: het zet je gezin behoorlijk op z’n kop. Daarom zei ik tegen God: ‘Als dit echt van U is, moet U mijn man ook overtuigen’. Een jaar lang heb ik mijn mond gehouden. Dat vind ik nog steeds heel knap van mezelf,” lacht ze. “Maar toen vroeg hij: ‘Je had het over dat derde plekje, zullen we dat toch eens uitzoeken?’ Het adoptieproces ging vervolgens razendsnel. Of een Chinees kindje met albinisme bij ons welkom was? Maar natuurlijk!”

ChangYou heeft intussen een schaar gepakt en knipt z’n haaientekening uit. Het papier houdt hij steeds een paar centimeter voor zijn ogen, want door het albinisme is hij ook zeer slechtziend. “Mama, als ik in China was gebleven, hoe was het dan met me gegaan?” Jantina: “Dan had je denk ik nog steeds in dat kindertehuis gewoond. Dan kon je niet naar school en had je niet kunnen lezen over haaien en zo.” ChangYou: “Dat zou echt verschrikkelijk zijn.”

Chinees adoptiekindje met albinisme
Jantina met haar Chinese adoptiezoontje ChangYou. Door albinisme is hij slechtziend en heeft hij geen pigment in zijn haar en huid.

Bergbeklimming

“Jullie nemen vrijwillig zo’n kind in je gezin op? Hoe bestáát het!” reageerde de Tanzaniaanse Josephat Torner toen hij hoorde waarom Jantina meedoet met de Kilimanjaro-tocht. In Tanzania kan hij – zelf albino – daar voorlopig alleen nog van dromen. Met zijn stichting komt hij op voor de rechten van Afrikaanse albino’s. Hij beklom al eerder de Kilimanjaro met een speciale boodschap voor Tanzania: die witte huid van ons, dat zegt niks. Wij zijn niet anders.

Vandaag gaat Josephat opnieuw de berg op – deze keer met een groep van 30 mensen, onder wie Jantina én een aantal Nederlandse albino’s. Het doel? Bewustwording: de Kilimanjaro is dé trots van Tanzania, dus deze beklimming levert veel media-aandacht op. Jantina: “Josephat vertelde ons: ‘Albino’s in Afrika sterven niet. Ze verdwijnen.’ Er is zoveel onbekend leed. Met deze beklimming geven we die verminkte en vermoorde mensen een stem.”

Over de Josephat Torner Foundation

Josephat Torner is een bekende Tanzaniaanse activist, die al jarenlang opkomt voor de rechten van albino’s in Afrika. Hij probeert bewustwording rond albinisme te creëren, zodat de magie en het mysterie rondom albino’s verdwijnt.

Zijn werk heeft effect: Tanzania heeft nu zelfs een minister met albinisme. Een hele aanwinst, omdat juist bij verkiezingen albino’s hun leven vaak niet zeker zijn: verkiezingskandidaten geloven dat hun botten geluk brengen. Jantina heeft meer dan 3.000 euro aan sponsorgeld voor de stichting binnengehaald. Meer informatie lees je op haar blog.

Voorbereiding op de klim

Al in januari is Jantina begonnen met de voorbereiding op de klim. Ze is veel in de sportschool te vinden om haar buik- en rugspieren te trainen voor de zware rugzak. En ze maakt wekelijks lange wandelingen. “Ik heb gelukkig een vriendin die al die wandeluren met me mee heeft gelopen. Ze gaat mee tot aan het vliegtuig, pas dan laat ze me gaan. Ook dat is een vorm van support.”

Ondanks alle training zal de tocht ongetwijfeld pittig worden, beseft Jantina. “Op zo’n moment is ChangYou mijn motivatie om door te gaan. Hij kan hier zorgeloos opgroeien, de kinderen met albinisme in Afrika niet. Dat raakt me. Ik geloof dat God je dingen geeft, zodat je ook weer kunt uitdelen aan anderen. Ik had geld kunnen overmaken, maar in dit geval wilde ik graag iets dóen.”

Kilimanjaro

Hij is de trots van Tanzania: de Kilimanjaro. Met z’n 5.895 meter is het de hoogste berg van Afrika. De naam ‘Kilimanjaro’ komt uit het Swahili, en betekent ‘de berg die glinstert’. Het bergmassief is een populaire bestemming voor bergbeklimmers. Je kunt de top via verschillende routes bereiken, maar Jantina en haar groep zullen de langste (8-daagse) route nemen. Dan hebben ze meer tijd om te wennen aan de hoogte. “Hoogteziekte zal namelijk onze grootste vijand zijn...”

Zingen op de bergtop

De laatste etappe naar de top wordt het zwaarst. Rond middernacht gaat de groep met hoofdlampjes op pad, zodat ze bij zonsopgang op de top zijn. Ze zullen hier slechts een kwartier doorbrengen, vanwege het lage zuurstofgehalte op deze ijle hoogte. Jantina ziet ertegenop én ziet ernaar uit: “Het wordt een pittige dag. We zullen vast gigantisch uitgeput zijn, en tegelijkertijd vol adrenaline. Wat ik daar sowieso wil doen? Zingen. Ik hoop dat ik er genoeg zuurstof voor heb. Al is het maar één regel van een lied.” Ze lacht. “Welk lied? Het zal vast gaan over God… en misschien wel de bergen.”

Beeld: Een albino-meisje in Ukerewe, Tanzania (Shutterstock)

Tip voor de redactie?

Of heb je een foutje gezien? Mail ons