Icon--npo Icon--twitter Icon--facebook Icon--instagram Icon--mail Icon--search Icon--video Icon--image Icon--audio Icon--EO Icon--whatsapp Icon--linkedin Icon--snapchat Icon--youtube Icon--quote arrow-right Icon--menu clock Icon--background Icon--backgroundContent Icon--overlayBottom Icon--overlayTop

De valse wereld van angst

Voormalig persvoorlichter verkondigt Kings boodschap van vrede

in Mediatips

Hij liep mee in de protestmarsen van Martin Luther King en werd persvoorlichter van deze wereldberoemde strijder voor de mensenrechten. Zijn leven werd erdoor bepaald. Harcourt Klinefelter (80) zet zich tot op de dag van vandaag in voor vrede.

Het moment waarop Harcourt Klinefelter voor het eerst in de ogen kijkt van Martin Luther King staat op zijn netvlies gebrand. Niet de belangrijke mensen kregen zijn aandacht, maar de kamergenoot van Harcourt.
In zijn jeugd wees niets erop dat de geboren Amerikaan ooit verwikkeld zou raken in de strijd tegen racisme. In het kleine dorp waar hij opgroeit, vlak bij New York City, merkt hij niets van de rassenstrijd.
Dat verandert in zijn tienertijd, als Martin Luther King bekendheid verwerft. De zwarte dominee wordt een inspiratiebron voor hem. Wanneer Klinefelter op zijn 25e theologie gaat studeren aan Yale University, blijkt zijn kamergenoot bij King naar de kerk te gaan. Samen gaan ze naar een bijeenkomst op de universiteit en daar ontmoet Klinefelter voor de eerste keer ‘dr. King’. “Er hadden zich heel veel mensen verzameld. Allemaal wilden ze dr. King zien. Toen hij eraan kwam, passeerde hij de aanwezige hoogwaardigheidsbekleders en liep naar mijn kamergenoot. Hij vroeg hoe het met zijn studie ging. Dat typeerde hem. Hij was persoonlijk betrokken en behandelde iedereen gelijk.”

Protestmars in Selma

Wanneer in diezelfde tijd een blanke dominee wordt doodgeslagen omdat hij een zwart café heeft bezocht, voelt de jonge Klinefelter zich geroepen deel te nemen aan de protestmarsen. Tijdens de beroemde mars in Selma ervaart hij aan den lijve de kracht van geweldloosheid. “Tijdens de optocht zongen we vrijheidsliederen en liederen als ‘God will take care of you’. Als je zo’n lied op zo’n moment zingt, is dat heel intens. Want de dreiging was groot. Toen de politie de weg versperde en wij tegenover hen stonden, knielden we allemaal neer. De eerste rij groette de politiemannen met de woorden ‘God bless you’. Vervolgens liepen ze naar achteren en de volgende rij deed hetzelfde. Zo ging dat maar door. Je zag de tranen in de ogen van die agenten. Dat was zo krachtig!”

Geweld is het resultaat van angst

Werkgever, vriend en dominee

Klinefelter wordt gevraagd om de staf te komen versterken van Kings organisatie, The Southern Christian Leadership Conference (SCLC). Hij werkt drie jaar samen met Martin Luther King als persvoorlichter, totdat de zwarte voorman in 1968 wordt vermoord. “Ik kende hem als mijn werkgever, mijn dominee en vriend.”
Harcourt Klinefelter is in die tijd verantwoordelijk voor het maken van de opnames van Kings toespraken en preken. Hij stuurt ze door naar de media en monteert ze voor radioprogramma’s. Op het kantoor van SCLC ontmoet hij de Nederlandse Annelies Koopmans, die daar is voor een uitwisselingsprogramma van de Doopsgezinde Kerk. Ze worden verliefd en trouwen. Na de moord op Martin Luther King vestigt het echtpaar zich in Nederland.

Vredestichter

Harcourt Klinefelter wijst op de Bergrede, zoals die wordt beschreven in Matteüs 6. “Dat is voor mij het belangrijkste hoofdstuk van de Bijbel. Het geeft de kern weer. Die woorden van Jezus zijn de reden waarom ik mij inzet voor geweldloosheid. Ik wil die opdracht in praktijk brengen door trainingen te geven en erover te spreken.”
Zo organiseerde Klinefelter verzoeningsbijeenkomsten na de Molukse treinkaping van 1977 met daders en gijzelaars. Maar hij gaf ook trainingen in geweldloosheid in voormalig Joegoslavië. Zijn cv is indrukwekkend; wereldwijd werkte hij aan vrede. En dat doet hij nog steeds door te spreken op bijeenkomsten en in kerken.

Wie had ooit gedacht dat de Berlijnse Muur zou vallen?

Angst

“Geweld is onder andere het resultaat van angst,” vertelt Klinefelter. “Als iemand jou slaat, wil je hem twee keer zo hard terugslaan zodat hij wegloopt en niet meer terugkomt. Als hij toch terugkomt met een knuppel, pak je een mes en zo gaat het van kwaad tot erger. Het is een vicieuze cirkel. Als je inziet dat er in ieder mens iets goeds schuilt, ga je anders handelen. Dan kun je die vicieuze cirkel doorbreken door niet weg te lopen en je andere wang toe te keren. Dat is de weg van het kruis. Want Jezus gaf zijn leven voor vrienden én vijanden.”

Valse wereld

Klinefelter waarschuwt voor de verlammende werking van de media. “Ze vergroten de angst, waardoor ze een valse wereld creëren. De andere kant van de werkelijkheid wordt niet verteld, maar die is er zeker ook. Ik heb het gezien in voormalig Joegoslavië, waar nationaliteit belangrijker werd dan mens-zijn. Iedereen daar werd slachtoffer van het systeem. Maar ik merkte in mijn ontmoetingen daar, dat hoe dichter mensen bij het vuur hadden gezeten, hoe vergevingsgezinder ze werden. Ik heb mogen zien hoe dorpsbewoners weer toenadering zochten en vonden. Dat zijn belangrijke gebeurtenissen die je nauwelijks terugziet in de media.”
Klinefelter begrijpt heel goed dat mensen zich geen raad weten met al het geweld in de wereld. Toch kun je altijd wat doen, meent hij. “We hoeven niet allemaal een Martin Luther King te zijn. Maar ga naar mensen toe. Loop niet weg van problemen en zet die extra stap. En heel belangrijk: blijf hoop houden. Wie had ooit gedacht dat de Berlijnse Muur zou vallen of dat Nelson Mandela op een dag president van Zuid-Afrika zou zijn?”

Live herdenking en reis Klinefelter op tv

Op woensdag 4 april is het vijftig jaar geleden dat Martin Luther King werd vermoord. In de nacht van woensdag op donderdag kunnen we kijken naar de herdenkingsplechtigheid, die de NOS om 0.10 uur uitzendt op NPO 1. 

De EO zond op paasmaandag de 2Doc: In de schaduw van King uit. Kijk hier deze documentaire terug waarin Harcour Klinefelter terugkeert naar de VS. Tijdens zijn reis haalt hij herinneringen op met strijdmakkers van toen. 

Tekst: Arenda Vermeulen
Beeld: Martin Maat 

Dit artikel werd eerder geplaatst in de GOOT500

Tip voor de redactie?

Of heb je een foutje gezien? Mail ons

Lees ook

Beetje hulp via Metterdaad kan voor grote wending zorgen

Beetje hulp via Metterdaad kan voor grote wending zorgen

Vrijdag, 17.55 uur, NPO 2

In De Leeuwenhoek: Adelheid Roosen en Hugo Borst onderzoeken zorg dementie

In De Leeuwenhoek: Adelheid Roosen en Hugo Borst onderzoeken zorg dementie

Iedere donderdag, 20.25 uur, NPO 2

christelijke...
Eric Smit van 'Follow The Money' presenteert 'Kasboekje van Nederland'

Eric Smit van 'Follow The Money' presenteert 'Kasboekje van Nederland'

Iedere woensdagavond, 20.45 uur, NPO 2

Bart van Delen

christelijke...