Icon--npo Icon--twitter Icon--facebook Icon--instagram Icon--mail Icon--search Icon--video Icon--image Icon--audio Icon--EO Icon--whatsapp Icon--linkedin Icon--snapchat Icon--youtube Icon--quote arrow-right Icon--menu clock Icon--background Icon--backgroundContent Icon--overlayBottom Icon--overlayTop Icon--girl Icon--boy Icon--cross

Oud-politiechef Annet Alagbe over geweld tegen vrouwen

‘Mannen moeten niet bang worden vrouwen te versieren’

Annet Alagbe (60) werkte jarenlang bij de politie in Amsterdam en bij de zedenpolitie. Sinds 1992 heeft ze haar eigen adviesbureau, en geeft ze trainingen over seksueel geweld.

Wie ’s avonds met een kort rokje in het Vondelpark loopt, vraagt om ellende. Dat was tenminste de overtuiging bij rechercheurs, toen Annet Alagbe in de jaren ‘80 werkte als politiechef in Amsterdam. “Wie dat dachten, heb ik natuurlijk meteen duidelijk gemaakt dat zo’n opvatting niet gepast is”, vertelt. “Helaas zie ik dit gedachtengoed soms nog steeds. En dan vooral de meer hiërarchische of patriarchale culturen.”

Huisbezoek

Misbruik en huiselijk geweld in de breedste zin van het woord (maar zeker ook tegen vrouwen): het is een thema dat Annet Alagbe raakt, en waarover ze kennis en bewustwording wil creeëren. Na haar jarenlange ervaring bij de politie specialiseerde ze zich meer en meer in het onderwerp. Het resulteerde in haar eigen bedrijf Bureau Speelberg (naar haar meisjesnaam), waar ze onder meer kerkleiders -zoals ouderlingen en predikanten- op het gebied van seksueel en huiselijk geweld traint. “Zo doen we rollenspellen. Wat doe je nou als je op huisbezoek voelt dat er iets niet pluis is?”

Wat zijn uw tips voor kerken over dit thema?
“Wat enorm kan helpen, is als de dominee in een gemeente regelmatig over het thema preekt. Dan ontstaat er openheid, en krijgen leden het gevoel dat ze over het thema kunnen praten als ze iets overkomt. Huwelijk, doop, zondagsschoollessen en bijbelstudies zijn ook bij uitstek momenten om seksueel misbruik en huiselijk geweld aan te kaarten. Trainen blijft ook ontzettend belangrijk. Wat moeten mensen doen als ze met geweld te maken krijgen? Een meldcode is daarbij cruciaal, waarin heel duidelijk staat wat de procedure is die mensen moeten volgen. Verder is een VOG-verklaring (Verklaring Omtrent het Gedrag, red.) raadzaam voor kerkleiders, maar dat dekt niet alles.”

Als je kunt vergeven, is dat een kwestie van loslaten en de touwtjes in eigen handen nemen

Als het over thema’s als geweld gaat, wordt in de kerk vaak gesproken over vergeving. Wat zegt u dan?
“Laat ik vooropstellen: als je kunt vergeven, is dat een vorm van loslaten en de touwtjes in handen nemen. Maar niemand kan jou vertellen wanneer en hoe je moet vergeven. Daar mag van buitenaf nooit druk op gezet worden. Natuurlijk is vergeven een fantastische oplossing, voor dader en slachtoffer. Maar dat kun je niet verplichten. Ik heb eens contact gehad met een slachtoffer dat nachtmerries en angsten bleef houden. Ze zei: ‘ik denk dat het overgaat als ik naar mijn vaders graf ga, en ik er eens flink op zal trappen.’ Dat hebben we toen gedaan, en dat hielp. Het laat zien hoe belangrijk het is om naar slachtoffers te luisteren. Die aandacht voor het slachtoffer geldt ook zeker voor kerken. Stel nu dat een ouderling iets heeft uitgevreten, schuld heeft bekend en is vergeven door het slachtoffer. Dan is de neiging van de kerkenraad vaak om te zeggen: er is sorry gezegd, en hatsiekiedee, we gaan weer door. Terwijl diegene dan alsnog minstens een jaar uit zijn functie gezet moet worden om te onderzoeken of er echt sprake is van bekering en ander gedrag. Dat kost tijd. Daders bekennen vaak omdat ze betrapt zijn en consequenties willen voorkomen, niet omdat ze echt spijt hebben. De kans dat het nog een keer gebeurt, is veel te groot.”

Wat vindt u van de #MeToo- en Times Up discussie?
“Ik vind het goed dat dit soort zaken bespreekbaar worden. Al moeten mannen vrouwen niet bang worden om vrouwen te versieren, haha. Toch ben ik wel bang dat de campagne voorbij gaat aan de zwakste groepen in de samenleving, die zich niet durven uitspreken door de schaamtecultuur waarin ze leven. Juist daarvoor is de kerk een hele goede plek, denk ik. Daar kun je zomaar naast iemand komen te zitten die wordt onderdrukt, of uitgebuit. Het is dus belangrijk de ogen open te houden, en er niet aan voorbij te lopen maar het juist bespreekbaar te maken.”

‘Dit komt in onze kerk toch niet voor?’

Om geweld tegen vrouwen te stoppen en kerken bewust te maken, startte hulporganisatie Tear de campagne Resister. Zij deden een peiling onder duizend mensen uit diverse kerken over hun ervaringen met geweldsituaties.

“In januari 2017 hebben we een steekproef gedaan onder vijftig kerken uit onze achterban,” vertelt campagneleider Hanna van der Horst van Tear. “We spraken tele- fonisch met pastoraal werkers en voor- gangers, en tot mijn schrik gaf 87 procent van de geïnterviewden aan niet bekend te zijn met geweldszaken in zijn of haar kerk. De meesten dachten dat het daar niet voorkwam. Maar als je bedenkt dat zo’n 45 procent van de vrouwen in Nederland aangeeft geweld of seksueel geweld mee te maken, is het vrijwel onmogelijk dat ze niet ook in de kerk zitten. We zagen dat kerken óf nauwelijks weten hoe ze adequaat kunnen optreden richting slachtoffers, of dit überhaupt niet doen.”

Duidelijke rol van de kerk

Hoewel de definitieve resultaten van de peiling nog niet bekend zijn, valt volgens Hanna op dat “zo’n 85 procent van de mensen aangeeft dat zij vinden dat de kerk actie moet ondernemen als het gaat om geweld tegen vrouwen”. Verder geeft 43 procent van de ondervraagden aan zich onvoldoende bekwaam te voelen om met mensen over hun geweldservaringen in gesprek te gaan. “Dit is een opvallend hoog aantal,” vindt Hanna.

Welke reacties maakte de peiling los bij vrouwen?
“Het is een gevoelig thema. Het ervaren van geweld heeft bij de meeste mensen een direct negatief effect op hun persoonlijke identiteit en welzijn, en voor sommige mensen gaat dit zelfs gepaard met een trauma. Ik hoorde diverse keren van mensen terug dat ze het heftig vonden om naar aanleiding van deze peiling op een rijtje te zien wat ze allemaal hebben meegemaakt.”

De respondenten komen met name uit de volgende kerkelijke groepering: PKN, evangelisch, Gereformeerde Kerken vrijgemaakt en baptistengemeente.

Beeld: Shutterstock en Tear

Tip voor de redactie?

Of heb je een foutje gezien? Mail ons

Lees ook

Antwoordbrief van Tijs aan Klaas Dijkhoff

Antwoordbrief van Tijs aan Klaas Dijkhoff

Geachte heer Dijkhoff, Vooruit: beste Klaas,

Tijs van den Brink

20 september 2018
Waarom de kerk betekenis geeft aan het dorpsleven

Waarom de kerk betekenis geeft aan het dorpsleven

'Kijk als kerk wat je kunt doen in de omgeving'

Tirza van der Graaf

20 september 2018
Exclusieve interviews met bisschop Curry bij de EO

Exclusieve interviews met bisschop Curry bij de EO

Michael Curry over preek Harry en Meghan, zondag 12.00 uur, NPO 2

15 september 2018

Zo verduurzaam je je kledingkast

11 leuke en makkelijke tips om mee aan de slag te gaan