Icon--npo Icon--twitter Icon--facebook Icon--instagram Icon--mail Icon--search Icon--video Icon--image Icon--audio Icon--EO Icon--whatsapp Icon--linkedin Icon--snapchat Icon--youtube Icon--quote arrow-right Icon--menu clock Icon--background Icon--backgroundContent Icon--overlayBottom Icon--overlayTop Icon--girl Icon--boy Icon--cross

Hoe belangrijk is geloof voor de ChristenUnie?

Zorgen bij Wetenschappelijk Instituut over identiteit

Bij de gemeenteraadsverkiezingen gisteren heeft de ChristenUnie de winst van vier jaar geleden behouden. Maar dat is geen reden om achterover te leunen, zegt Laurens Wijmenga van het Wetenschappelijk Instituut (WI) van de ChristenUnie. Hij is bang dat de christelijke identiteit van zijn partij aan het verwateren is.

Waar bent u precies bang voor?
“Ik vrees dat de ChristenUnie een eerste stap zet op weg naar interne secularisatie. Bij organisaties als NCRV, Trouw, CDA en CNV zag je al eerder dat de christelijke identiteit verwaterde. We moeten zuinig zijn op de verzuilde organisaties, zoals de CU, maar ook bijvoorbeeld de EO. Christelijke organisaties kunnen een tegenwicht bieden tegen het seculiere bolwerk. Ze kunnen een tegendraads geluid laten horen aan de buitenwereld én aan de eigen christelijke achterban. Het gaat dan bijvoorbeeld om thema's als levenseinde en seksuele ethiek.”

Is er een aanleiding om te vrezen dat de CU van binnenuit het geloof verliest?
“Volgens de Britse godsdienstwetenschapper Steve Bruce zoeken christenen in golfbewegingen toenadering tot het seculiere denken en gaan daar uiteindelijk in op. Als dat gebeurt, splitst een kleine orthodoxe groep zich af. Volgens Bruce herhaalt dit proces zich in deze groep, totdat de laatste gelovige vertrekt uit de organisatie. Dat herken ik: de politieke partijen waar de ChristenUnie uit voortkomt, GPV en RPF, waren een reactie op christelijke politieke partijen die toenadering zochten tot de secularisering. De EO was een reactie op de vrijzinnige koers van de NCRV. Als je naar de cijfers kijkt, is de kerkverlating in bevindelijk gereformeerde kerken lager dan in andere kerken. Je kunt dus zeggen dat de reformatorische zuil een buffer is tegen kerkverlating en secularisering.”

Laurens Wijmenga

Laurens Wijmenga is medewerker van het Wetenschappelijk Instituut (WI) van de ChristenUnie. In een artikel in het WI-tijdschrift Groen, dat dinsdag 27 maart verschijnt, pleit hij voor een christelijk tegendraads geluid. Aanstaande vrijdag gaat Wijmenga in debat met Gert-Jan Segers (fractievoorzitter van de ChristenUnie in de Tweede Kamer) en opiniemaker Rikko Voorberg tijdens het symposium Christelijk tegendraads, dat in het EO-gebouw wordt gehouden.

Profetisch geluid

Dat sluit aan bij wat u in uw artikel schrijft: ‘De antithetische SGP vist in onze kiesvijver'. Maar de SGP regeert niet mee en heeft dus minder invloed dan uw partij.
“Het is belangrijk om scherp te houden waar je staat als christelijke partij en een streep te trekken: tot hier en niet verder. Segers deed dat mooi bij voltooid leven: voor hem is dat een breekpunt. Maar het accent ligt bij de CU nu veel meer op zoeken van verbinding, kleine stapjes vooruit. Dat levert inderdaad winst op, zoals uitstapprogramma's voor prostituees en extra geld voor gezinnen. De laatste tien jaar heeft de CU meer bereikt dan de GPV en RPF in alle jaren daarvoor. Maar de partij moet óók een profetisch geluid laten horen.”

En dat gebeurt te weinig?
“Ik vind het veelzeggend dat in het vorige verkiezingsprogramma van de CU Amersfoort, waartoe ik zelf behoor, de naam van God niet voorkwam.”

‘Christelijke politici moeten christelijke organisaties blijven steunen’

In het Amersfoortse verkiezingsprogramma van dit jaar komt God vier keer voor.
“Dat komt omdat er de vorige keer tegen is geprotesteerd. Maar waar het om gaat, is dat de ChristenUnie in politieke discussies over ethische zaken vaak alleen rationele argumenten gebruikt. Terwijl ons verzet principieel is. Neem als voorbeeld voltooid leven. De ChristenUnie heeft voorgesteld eerst nader onderzoek te doen. Maar stel dat uit dit onderzoek blijkt dat voltooid leven wél een goede oplossing is voor sommige mensen. Dan sta je als CU dus buitenspel. Het is belangrijk dat we als christelijke partij uit principiële overtuiging nee kunnen zeggen tegen zo'n wet.”

Achterban

Maar uw Haagse collega's overtuigen bijvoorbeeld Alexander Pechtold niet met argumenten uit de Bijbel omdat hij daar geen boodschap aan heeft. Dus kiezen ze voor argumenten waar politici wél gevoelig voor zijn, zodat ze op die manier concrete invloed hebben op het beleid.
“Maar de CU heeft ook de taak om de eigen achterban te vormen en te onderwijzen over de gevaren van secularisering.”

Is dat niet meer de taak van bijvoorbeeld de kerk? Een politieke partij wil toch vooral invloed hebben op het beleid in plaats van te getuigen aan de zijlijn?
“Het is niet of-of. Ik vind dat het profetische geluid moet blijven klinken bij de ChristenUnie, om zo christenen en verwante organisaties toe te rusten.”

‘De ChristenUnie heeft ook tot taak de achterban te onderwijzen’

Toch doet uw artikel aan als studeerkamerwijsheid versus de weerbarstige Haagse realiteit.
“Het is inderdaad de taak van de politici om deals te sluiten en voortgang te maken. Maar ook voor hen geldt dat ze zuinig moeten zijn op het clubje dat de CU is. Een politieke partij heeft twee functies: beleid maken, kleine stapjes zetten en compromissen sluiten, maar óók het christelijke geluid maximaal naar voren brengen, en het niet vooraf af te zwakken. De ChristenUnie mag radicaler zijn, bijvoorbeeld op het gebied van duurzaamheid. Waarom is vliegen bijvoorbeeld goedkoper dan treinreizen, terwijl het voor het milieu veel belastender is?”

Keuze voor Jezus

In uw artikel schrijft u dat Jezus niet oproept om 'slaafvrije dadels' te kopen. Nu zegt u dat concrete maatregelen wél horen bij een christelijke levensstijl.
Als je een keuze voor Jezus maakt, heeft dat consequenties voor je levensstijl. De ChristenUnie moet aandacht hebben voor de geestelijke oorzaken van de milieuproblematiek – bijvoorbeeld hebzucht – én voor de praktische toepassing ervan in wetgeving. CU-Kamerlid Carla Dik bereikt veel met haar moties en amendementen op het gebied van duurzaamheid. Maar ze moet als politicus duurzaamheid ook geestelijk duiden.”

Hoe zou ze dat kunnen doen?
Wijmenga denkt enige tijd na. “Ze kan haar spreekrecht in de Kamer gebruiken om te vertellen over haar diepe motieven waarom het belangrijk is dat ze werkt aan duurzaamheid, in plaats van alleen de rationele argumenten te gebruiken als het bijvoorbeeld gaat over dierenwelzijn.”

‘We moeten zuinig zijn op de verzuilde organisaties’

U vindt de antirevolutionaire politicus Abraham Kuyper inspirerend als het gaat om zijn aandacht voor tegenstelling met 'de wereld'. Maar in 1905 leed hij een verkiezingsnederlaag.
“Klopt. Maar hij heeft ook veel bereikt, zoals de schoolstrijd. Die was er juist op gericht om de christelijke zuil in het leven te roepen. Christelijke politici moeten christelijke organisaties blijven steunen. Het behoud van de identiteit blijft een continue strijd. Maar het grootste gevaar komt nu niet van de overheid, zoals destijds, maar van binnenuit.”

The Passion

U stelt ook dat de EO in de televisieprogramma’s te veel nadruk legt op verbinding en te weinig christelijk getuigend is. U vindt de komst van Family 7 veelzeggend. Maar die zender richt zich op christenen, terwijl de EO als missionaire omroep zich juist richt op niet-christenen.
“In de oprichtingsjaren was de EO een bolwerk tegen secularisering. De focus is verlegd naar missionair. De EO heeft ook een functie voor de christen en dat zie ik nu weinig terug. The Passion, bijvoorbeeld, legt nadruk op zoeken naar verbinding met de medemens. Maar juist in zo'n programma moet het paasverhaal klinken. Tot nu toe vind ik The Passion knap gemaakt, maar op de website van dit jaar zie je de naam Jezus of God nauwelijks.”

‘De EO heeft ook een functie voor de christen en dat zie ik nu weinig terug’

De hoofdrol van The Passion ís voor Jezus. Op de site is daar toch voldoende over te lezen?
“The Passion moet inderdaad gaan over Jezus. Ik laat me verrassen hoe het er dit jaar uitziet.”

De functie die u voor de EO voor christenen ziet, zie je toch terug in de uitingen voor de eigen achterban, bijvoorbeeld in de bladen Visie, Eva en Beam?
“Aanvankelijk behoorden christenen ook tot de doelgroep van de radio en tv-programma's. Het zou mooi zijn als in de programma's evenveel ruimte is voor het christendom als in bijvoorbeeld Visie."

Beeld: ANP

Tip voor de redactie?

Of heb je een foutje gezien? Mail ons

Lees ook

D66-voorman Pechtold: 'Wij zijn niet antichristelijk'

D66-voorman Pechtold: 'Wij zijn niet antichristelijk'

'Heb je ooit de moeite gedaan om je in mij te verdiepen?'

Sjoerd Wielenga

8 oktober 2018
'In vrijheid heb ik gekozen om afhankelijk te zijn van God'

'In vrijheid heb ik gekozen om afhankelijk te zijn van God'

Interview met Don Ceder: advocaat, bestuurder en lijsttrekker

Femke Taale

Antwoordbrief van Tijs aan Klaas Dijkhoff

Antwoordbrief van Tijs aan Klaas Dijkhoff

Geachte heer Dijkhoff, Vooruit: beste Klaas,

Tijs van den Brink

20 september 2018