Icon--npo Icon--twitter Icon--facebook Icon--instagram Icon--mail Icon--search Icon--video Icon--image Icon--audio Icon--EO Icon--whatsapp Icon--linkedin Icon--snapchat Icon--youtube Icon--quote arrow-right Icon--menu clock Icon--background Icon--backgroundContent Icon--overlayBottom Icon--overlayTop Icon--girl Icon--boy Icon--cross

Vergaf God ook Adolf Hitler?

Over Capons prikkelende boek ‘De schuldenwinkel is gesloten’

De schuldenwinkel is gesloten van Robert Farrar Capon (1925-2013), bij leven anglicaans predikant in New York, zoomt in op de vraag wat nu precies het goede nieuws van Jezus Christus is. Wat houdt ‘Gods genade’ in? Ik las dit prettig geschreven, prikkelende en soms verrassend humoristische boek met gemengde gevoelens.

Robert Farrar Capon, van wie op YouTube trouwens maar één video te vinden is, schrijft gevat en met soms aanstekelijke humor: tamelijk zeldzaam in theologische boeken.
Ook positief is zijn grote nadruk op het feit dat je Gods genade op geen enkele manier kunt verdienen. Dat is een bevrijdende boodschap, waar theologen als Luther, Calvijn en Spurgeon in hun tijd eveneens terecht op hamerden (omdat het zo tegen onze menselijke intuïtie indruist: we willen iets dóén).

Uitstekende score

Op de achterzijde van deze Nederlandse vertaling van The Mystery of Christ... & Why We Don’t Get It staat een bijzondere aanbeveling van prof. James Carpenter van het General Theological Seminary, het theologische opleidingsinstituut van de Episcopaalse Kerk in de VS: “Dit is uitbundige, triomfantelijke theologie... Capon heeft minstens voor de helft gelijk, een uitstekende score voor een theoloog!”
Zoiets lees je al snel met een glimlach op je lippen. In een kort YouTube-filmpje breekt de Nederlandse uitgever – uiteraard minstens zo enthousiast – de lans over dit boek:

(Tekst loopt door onder de video)

‘Niemand meer schuldig’

Toen ik De schuldenwinkel is gesloten las, werd het me gaandeweg steeds duidelijker dat de auteur op punten helaas ver afwijkt van wat je klassiek-christelijk geloof kunt noemen. Zo stelt hij onder meer letterlijk “dat er niemand meer schuldig is wat het Nieuwe Testament aangaat” (blz. 153). Hij zet de boel zelfs helemaal op scherp: ook Hitler “heeft Hij vergeven” (blz. 146). Kennelijk koppelt de auteur vergeving helemaal los van 'geloven'.
Was er ook voor Hitler vergeving mogelijk? Dat geloof ik absoluut. Maar – voor zover wij weten – heeft hij nooit in Jezus Christus geloofd, en deze dus nooit ontvangen.
Anders dan Capon het voorstelt, wordt vergeving in het Nieuwe Testament pas geschonken op het moment dat iemand in Jezus gaat geloven, oftewel zijn vertrouwen op Hem stelt (zie bijvoorbeeld Lukas 24:47-48, Handelingen 2:38 en Handelingen 13:38-39). Niet eerder.
Een veel betrouwbaarder gids, waarin uitvoerig over 'in Jezus' zijn wordt gesproken, is Leven in Christus. Over de betekenis van het verhaal van Jezus van de Nederlandse theoloog dr. Hans Burger. Dat verscheen eveneens eind 2017, bij dezelfde uitgever.

Vreemd genoeg

Capon, die trouwens ook graag kookte en daar eveneens boeken over schreef, haalt in dit boek diverse keren Paulus aan: “Wie in Jezus zijn, worden niet meer veroordeeld.” Maar vreemd genoeg maakt hij daarbij niet het onderscheid dat de apostel nadrukkelijk wél maakt. Hij stelt dat letterlijk ieder mens op aarde – gelovig of niet (!) – al ‘in Jezus’ is. Paulus maakt echter duidelijk dat je alléén ‘in Jezus’ bent door het geloof (zie bijvoorbeeld 2 Korintiërs 5:17).

Schapen en bokken

Tamelijk bont maakt de auteur het ook als hij het volgende schrijft over de beroemde gelijkenis over de schapen en de bokken, opgetekend in Matteus 25: “Dat was de manier waarop een rabbi in zijn dagen zo’n verhaal zou vertellen. In die tijd waren ze helemaal niet benauwd om er een beetje moedwillig letsel aan toe te voegen om hun punt te onderstrepen.” Hiermee doet hij de realiteit van de hel, waarover Jezus op diverse momenten in Zijn leven sprak, totaal geen recht: hij haalt de klem uit Jezus’ woorden, en helaas niet alleen wat deze gelijkenis betreft.

Rob Bell

De God en de Jezus die Capon ons voor ogen schildert, zijn – in het licht van het Oude en het Nieuwe Testament – toch echt te ‘soft’. Hoewel hij de beschuldiging met kracht verwierp dat hij een universalist was, komt zijn denken heel dicht in de buurt van de alverzoeningsleer.
Het verbaast dan ook niet dat de controversiële theoloog Rob Bell, die publiekelijk afstand heeft genomen van de 'klassieke' opvatting van de hel, dit boek met instemming aanhaalt in zijn Velvet Elvis.

De enige weg

Als God ons “in Jezus allemaal voor onschuldig houdt”, zoals Capon op blz. 152 beweert, waarom riepen de apostelen mensen dan nog zo indringend op tot bekering en geloof? Dat deden zij juist omdat dit de énige weg is waarlangs je – voluit! – vergeving ontvangt. Pas dan is de schuldenwinkel werkelijk en voorgoed gesloten.

N.a.v. ‘De schuldenwinkel is gesloten,’ Robert Farrar Capon, uitgeverij Van Wijnen, 240 blz., € 19,95.

Tip voor de redactie?

Of heb je een foutje gezien? Mail ons

Lees ook

Nieuw prentenboek wil gezinnen helpen met geloofsopvoeding

Nieuw prentenboek wil gezinnen helpen met geloofsopvoeding

‘Bijbelverhalen komen in een ander perspectief te staan’

11 oktober 2018
Komen (huis)dieren in de hemel?

Komen (huis)dieren ook in de hemel?

Bonhoeffers rake antwoord op de vraag van een huilend kind

Gert-Jan Schaap

Hoe ‘napalmmeisje’ Kim Phuc toch hoop vond

Hoe ‘napalmmeisje’ Kim Phuc toch hoop vond

'Ik had dood moeten zijn'

Gert-Jan Schaap