Icon--npo Icon--twitter Icon--facebook Icon--instagram Icon--mail Icon--search Icon--video Icon--image Icon--audio Icon--EO Icon--whatsapp Icon--linkedin Icon--snapchat Icon--youtube Icon--quote arrow-right Icon--arrow-down Icon--chevron-right Icon--menu clock Icon--background Icon--backgroundContent Icon--overlayBottom Icon--overlayTop Icon--girl Icon--boy Icon--cross

Bij begin is God gaan scheppen

De Bijbel Open met dominee Arie van der Veer

Wanneer is de aarde ontstaan? “Bij begin”, zegt de Bijbel. Veel vertalingen zeggen echter at dit in het begin was. Wat bedoelt de Bijbel met deze aanduiding, en wat betekent dat voor het gesprek over de schepping?

‘Bij begin is God gaan scheppen, de hemelen en het aardland’  Genesis 1:1 (Naardense Bijbel)

Bij begin. Het klinkt vreemd. Geen enkele andere Bijbelvertaling heeft ervoor gekozen om zo de eerste woorden van Genesis en het evangelie van Johannes te vertalen. In het begin.

Dat klinkt duidelijker, het is concreter. Wanneer was dat? Stel je die vraag, dan kun je heel wat antwoorden verwachten. Duizenden jaren geleden. Miljoenen jaren geleden. Snel ontstaat er dan een heftige discussie. Hoe oud is de aarde? We waren er vorig jaar in Nederland weer volop mee bezig.

Het gebruik van lidwoorden

In de oorspronkelijke talen staat er geen lidwoord bij. Dus niet het of een begin. Er staat letterlijk ‘in begin’. Dat lijkt een vage aanduiding, als je tenminste op zoek bent naar een jaartal, of een tijdperk, een vast punt in het verleden. Maar het is de vraag of de schrijver van Genesis dat bedoeld heeft te zeggen. Het zou best kunnen dat hij met deze woorden veel meer aandacht vraagt voor een principe, een beginsel. Voor iets dat door alles heenloopt, bij alles betrokken is, boven alles uitgaat. Voor iets wat vóór de schepping was en in feite nog altijd van kracht is.

Het Hebreeuwse woord voor begin is ‘reesj’. Dat kan ons verder helpen. Dit woord stamt namelijk af van een woord dat ‘hoofd’ betekent. Het klinkt vreemd, maar je zou het kunnen vertalen met ‘bij hoofde van’, ‘van hoofde aan’, ‘in beginsel’.

Begin als beginsel

Bij begin. Van hoofde aan. Het is dus een heel bijzondere uitdrukking. Voor Johannes moet dit veel hebben betekend. Hij begint namelijk niet alleen zijn evangelie zo, maar ook zijn brieven. ‘Wij verkondigen, wat er was vanaf het begin’ (1 Johannes 1:1).

Het geloof belijdt dat God er eerder was dab de aarde

Bij begin is God gaan scheppen. Het is ten diepste geen tijdsaanduiding, maar een beginsel.

Geen wetenschappelijke conclusie, maar een geloofsbelijdenis. Geloof dat wil belijden dat God er was, vóór alles in deze wereld en daarbuiten. Boven alles staat God. God heeft geen begin en geen einde. God is van alles begin, de kern, het hoofd.

‘Bij begin is er het spreken geweest; het spreken is God nabij geweest, ja God is het spreken geweest’ Johannes 1:1 (Naardense Bijbel)

De logos

Johannes vertelt dat ook de Zoon van God daarbij betrokken was. Daarom noemt hij de Zoon ‘het Woord’. Ook dat is geen eenvoudige, maar wel een veelzeggende benaming. ‘Logos’ was in de Griekse taal een heel bijzonder woord. De Griekse filosofen spraken daar vaak over. Over de logos. Zij zagen die logos als de kern, als het diepe principe, de bezieling van heel de kosmos en van al het leven.

Bij begin was God.
Bij begin was het Woord.
Ook Hij was en staat vóór en boven alles.

Wanneer begon het allemaal? Hoelang is dat geleden? De discussie over deze vragen zal nog wel even doorgaan. Het is goed dat geloof en wetenschap met elkaar in gesprek gaan en blijven. Maar laten gelovigen elkaar allereerst vinden in deze belijdenis:

Bij begin is God gaan scheppen.

Tip voor de redactie?

Of heb je een foutje gezien? Mail ons