Icon--npo Icon--twitter Icon--facebook Icon--instagram Icon--mail Icon--search Icon--video Icon--image Icon--audio Icon--EO Icon--whatsapp Icon--linkedin Icon--snapchat Icon--youtube Icon--quote arrow-right Icon--menu clock Icon--background Icon--backgroundContent Icon--overlayBottom Icon--overlayTop Icon--girl Icon--boy Icon--cross

'Onze hulp'

De Bijbel Open met dominee Arie van der Veer

Allereerst wens ik iedereen een fijne jaarwisseling toe. Net als in dit jaar hoop ik ook het komende jaar u door middel van deze rubriek te helpen bij het lezen van de Bijbel.

Wereldwijd komen enorme vraagstukken op ons af. Ik denk aan kwesties als het handhaven van de wereldvrede, de klimaatveranderingen en de alsmaar groter wordende kloof tussen arm en rijk. Laten we ook het volk Israël niet vergeten. Het Midden-Oosten is al jarenlang een enorme en uitermate gevaarlijke brandhaard.

Prioriteiten van de kerk

De kerk van God leeft in een complexe wereld, met de opdracht een stad op een berg te zijn en een licht in deze wereld. Maar in Nederland dreigen we daar steeds minder tijd voor te hebben. De kerk in Nederland heeft het moeilijk met zichzelf. De kerk in Nederland groeit niet meer. Natuurlijk zijn er gemeenten die daar een uitzondering op vormen, maar dat is niet door externe werfkracht. Iedere gemeente heeft te maken met de alsmaar toenemende secularisatie.

Maar zelfs dat staat momenteel niet bovenaan het prioriteitenlijstje van kerken. Laat ik ter verduidelijking de gelijkenis van de honderd schapen gebruiken. Je zou kunnen zeggen dat we het drukker hebben met de 99 schapen dan met dat ene weggelopen schaapje.

‘Ben ik bereid naar een ander te luisteren?’

Binnen veel kerken zijn het afgelopen jaar de interne spanningen alleen maar toegenomen. Nieuwe kerkscheuringen dreigen. Onderwerpen als evolutie, vrouw in het ambt en homoseksualiteit houden de gemoederen volop bezig. Moeten de kerken in deze tijd op basis van deze kwesties scheuren? Natuurlijk zullen de voorstanders van dergelijke scheuringen ons altijd verzekeren dat er geen andere weg is: ‘De Schrift is in het geding!’ Maar wat zegt de Schrift eigenlijk? Ben ik bereid naar een ander te luisteren? Te luisteren naar wat hij of zij vindt over wat de Bijbel zegt of juist niet zegt.

Onjuiste standpunten

In de geschiedenis zijn er meerdere momenten geweest dat de kerk moest terugkomen op iets wat men eeuwenlang voor waar had gehouden.

Ik noem twee voorbeelden. Het eerste voorbeeld is het feit dat de aarde draait om de zon. Eeuwenlang dacht men dat het precies andersom was. Wetenschappers als Galileo Galilei kregen huisarrest en werden onder kerkelijke tucht geplaatst. Nu zijn deze opvattingen geen theorieën meer, maar feiten.

Het tweede voorbeeld is de slavernij. Pas in de 19e eeuw werd de slavernij afgeschaft. Apartheid bleef daarna nog vele jaren bestaan in Amerika en Zuid-Afrika. Uitgerekend landen, waar veel christenen wonen. Ook op deze onderwerpen moest de kerk terugkomen. Zaken waar men heilig van overtuigd was dat dat de boodschap van de Bijbel was.

Omgaan met de Bijbel

Wat zegt de Bijbel? Wat is de boodschap? Wat is de uitleg van een bepaalde tekst? Waarom moeten we de Bijbel nu anders lezen dan we altijd hebben gedaan? Is Bijbellezen zo moeilijk? Wist u dat deze simpele vragen heel moeilijk te beantwoorden zijn?

‘De Bijbel is niet uit de hemel komen vallen.’

Misschien zegt u: Moeten we niet gewoon lezen wat er staat? Maar wat staat er dan? U en ik, wij weten allemaal dat de Bijbel niet uit de hemel is komen vallen. U weet vast ook dat de kerk er eeuwen over heeft gedaan om een definitieve lijst met Bijbelboeken vast te stellen. Daarna twijfelden zelfs mensen als Calvijn eraan of een bepaald Bijbelboek wel terecht in de canon was opgenomen.

De kerk heeft uitgesproken dat de Bijbel het Woord van God is. Maar de Bijbelboeken zijn door mensen geschreven. Zo’n 40 namen zijn bij ons bekend. Maar het aantal mensen dat heeft meegewerkt aan de totstandkoming van het boek is vele malen groter geweest. Dat proces heeft veel langer geduurd dan het leven van de man op wiens naam dat Bijbelboek staat.

Het gesproken Woord

Ik geloof van ganser harte wat Petrus schrijft over Gods Woord: ‘Door de heilige Geest gedreven, hebben mensen van Godswege gesproken’ (2 Petrus 1:21). Ik denk dat de kerk van de eerste eeuwen zich dat met name heeft afgevraagd. Wat heeft God gesproken? De boekdrukkunst bestond toen nog niet. Het waren de eeuwen van het gesproken Woord van God. Petrus schreef niet: hebben mensen van Godswege geschreven, maar gesproken!

Ik denk niet dat Mozes aan het eind van zijn leven een stapel geschreven rollen achterliet, met het verzoek om het allemaal goed te bewaren. Dat gold wel voor de wet. Die werd ook opgeborgen in de ark. Wetten, decreten en overeenkomsten werden in die tijd op schrift gesteld.

‘Het gesproken woord is gezaghebbender.’

Maar het merendeel van de geschiedenissen en belangrijke gebeurtenissen werden doorverteld. Ik las dat juist het gesproken woord voor de mensen veel gezaghebbender was. Een geschrift was mooi, maar het was veel beter, wanneer de auteur zelf kwam om het woord te nemen. In een geschrift kun je gemakkelijker liegen, je kunt zomaar verkeerd begrepen worden. Bij een persoonlijke ontmoeting was dit risico veel kleiner, vond men. Er werd vooral gesproken en doorverteld.

Vaak speelde dan de oorspronkelijke verteller een doorslaggevende rol. Er werd doorverteld op de manier van: ‘Mozes heeft gezegd’ of ‘Jesaja heeft geprofeteerd’. Het kon lange tijd, soms eeuwen duren, voordat iets schriftelijk werd vastgelegd. Zo’n boek kreeg dan natuurlijk de naam van de oorspronkelijke verteller.

De synagoge, en daarna de kerk, heeft eeuwenlang geworsteld met de vraag: Wat heeft God ons door dit alles te zeggen? De overleveringen waren immers eeuwenoud. De culturen waren soms totaal verschillend. Zelfs de betekenis van woorden kan in de loop der tijden veranderd zijn. Zo heeft God de Bijbel aan ons gegeven. In de taal van toen. In de cultuur van toen.

De betekenis begrijpen

Tot op de dag van vandaag zijn gelovige wetenschappers op zoek naar de betekenis ervan. Professoren in Engeland en Amerika zijn daar in onze tijd volop mee bezig. Steeds meer wordt bekend over de culturen en de taal van vroeger. En dat is heel belangrijk om de Bijbel te kunnen begrijpen. God heeft de mens van toen gebruikt. De mens van toen sprak absoluut niet de taal van de mens van nu.

‘Als Paulus over de wildernis schrijft, bedoelt hij geen oerwoud.’

Ik las een eenvoudig voorbeeld bij Stefan Paas. Hij vraagt: Begrijpen we wat Paulus bedoelde, toen hij schreef dat hij in gevaar was geweest ‘in de stad, op zee, en in de wildernis’ (2 Korintiërs 11:26)? Wat is voor ons een wildernis en wat zal het voor Paulus geweest zijn? Nee, niet een omgeving met dichte bossen, leeuwen en apen, maar waarschijnlijk het gebied dat tussen de steden lag en dat hij moest doorreizen. Wij zouden zeggen: het platteland. Het platteland was een gebied waar je (zo snel mogelijk) doorheen moest om van stad naar stad te reizen. In de wereld van het Romeinse Rijk uit de eerste eeuw boden alleen de steden veiligheid en orde. De rest van het land was al snel een bedreigende chaos. Als je dat tot je laat doordringen, begrijp je ook iets beter de impact van de uitspraak dat wij hier ‘geen blijvende stad’ hebben (Hebreeën 13:14).

Nieuwe Bijbelvertalingen verschijnen niet alleen om de boodschap van God in duidelijke, hedendaagse taal over te brengen, maar ook omdat het Bijbelonderzoek niet stilstaat. Wij vragen ons in onze rubriek steeds af: Wat zegt de Bijbel? Dat doen Bijbelgeleerden ook. En laten ze alsjeblieft doorgaan met hun onderzoek.

De eerste hoofdstukken van Genesis

Het Bijbelrooster dat wij volgen, behandelt aan het begin van dit nieuwe jaar het boek Genesis. Omdat mijn meditaties vooral praktisch van aard zijn, meng ik mij niet in de discussie over evolutie en christelijk geloof. Toch is het niet verkeerd om toch wat langer stil te staan bij deze eerste hoofdstukken van Genesis. Om een belangrijk discussiepunt te noemen: Zijn de eerste hoofdstukken van Genesis nu geschiedenis of is bijvoorbeeld hoofdstuk 1 een gedicht? Die vraag is helemaal spannend bij Genesis 3.

‘Laten we niet te snel oordelen.’

Laat ik het eenvoudig houden. Lees de eerste twee hoofdstukken van Genesis eens achter elkaar door, dan ontdekt u dat de schepping van God twee keer wordt verteld. Het eerste verhaal eindigt met de schepping van de mens. Het tweede begint ermee. Ook de naam van God is verschillend. In hoofdstuk 2 wordt steeds gesproken over de HERE God. Er is meer aan de hand dat wij in onze eenvoud geneigd zijn te denken.

U mag deze discussie best aan u voorbij laten gaan. Maar waar ik wel voor pleit, is dat we niet te snel moeten oordelen en veroordelen. Treed een andersdenkende met liefde en vertrouwen tegemoet. Die persoon buigt zich immers ook over de vraag: Wat zegt God?

Hoe verschillend we ook kunnen denken over hoe God alles heeft geschapen, feit is en blijft dat God alles heeft geschapen.

Laat dat ons uitgangspunt zijn in 2018. ‘Onze hulp is van de HERE, die hemel en aarde gemaakt heeft.’ God regeert.

Beluister hier de uitzending van De Bijbel Open

Tip voor de redactie?

Of heb je een foutje gezien? Mail ons

Lees ook

Eerste Hulp Bij Ongeloof

Eerste Hulp Bij Ongeloof

De Bijbel Open met dominee Arie van der Veer

Arie van der Veer

'Vier feest samen met je hele familie!'

'Vier feest samen met je hele familie!'

De Bijbel Open met dominee Arie van der Veer over Deuteronomium

Arie van der Veer

Nog steeds vraagt God toewijding

Nog steeds vraagt God toewijding

De Bijbel Open met dominee Arie van der Veer

Arie van der Veer

Zo verduurzaam je je kledingkast

11 leuke en makkelijke tips om mee aan de slag te gaan