Icon--npo Icon--twitter Icon--facebook Icon--instagram Icon--mail Icon--search Icon--video Icon--image Icon--audio Icon--EO Icon--whatsapp Icon--linkedin Icon--snapchat Icon--youtube Icon--quote arrow-right Icon--menu clock Icon--background Icon--backgroundContent Icon--overlayBottom Icon--overlayTop

Het gebeurt in Betlehem

De Bijbel Open met dominee Arie van der Veer

Op deze kerstavond staat een bekende tekst centraal: ‘En gij, Betlehem Efrata, al zijt gij klein onder de geslachten van Juda, uit u zal Mij voortkomen die een heerser zal zijn over Israël en wiens oorsprong is van ouds, van de dagen der eeuwigheid’ (Micha 5:1 NGB).

Woorden van de profeet

De kans is groot dat u deze tekst uit het hoofd kent. Teksten als deze leerde je vroeger op de zondagsschool. 2.000 jaar geleden lieten de schriftgeleerden in Jeruzalem de wijzen uit het Oosten ook al merken dat zij deze tekst kenden. Op de vraag van Herodes waar de Messias geboren zou worden, was hun antwoord: ‘In Betlehem in Judea, want zo staat het geschreven bij de profeet.’ De profeet Micha had daar ruim 700 jaar eerder al over gesproken.

Hoe kwam Micha tot die opvatting? Een profeet is de boodschapper van God. Wat God ooit tegen Jeremia zei, geldt voor alle profeten: ‘Alles wat ik gebieden zal, zult u spreken’ (Jeremia 1:7).

Een ander geluid

Helaas kende Israël ook valse profeten. Zij praatten de mensen naar de mond. In het Bijbelboek Micha staat: ‘Jullie horen liever een profeet die alleen maar leugens vertelt, en die jullie wijn en bier belooft!’ (Micha 2:11 BGT). Micha deed daar niet aan mee. De profetie over de geboorte van de Messias in Betlehem staat in een boek vol ernstige waarschuwingen en donkere voorspellingen. Gelukkig is dat niet alles. Het is ook een boek met uitzicht. Zelf getuigt hij: ‘Ik daarentegen ben vervuld van kracht, ik heb de Geest van de HEER, ik ben rechtvaardig en ik heb de moed om aan Jakob zijn wandaden bekend te maken, en aan Israël zijn zonde’ (Micha 3:8).

Wie was Micha?

Micha was een tijdgenoot van de profeet Jesaja. Hij maakte in Juda meerdere koningen mee: Jotham (756-741 vóór Christus), de slechte koning Achaz (741-725) en de vrome koning Hizkia (725-697), (2 Koningen 15-20). Hij kwam uit het plaatsje Moreseth-Gad (ook wel gespeld als Morechet). Het lag in het zuidwesten van Juda, in de Judese heuvels tussen Jeruzalem en de huidige Gazastrook. Hij lijkt van boerenafkomst, aangezien hij vele termen uit het boerenleven gebruikt.

Micha spreekt harde taal.

De profetieën van Micha

In drie toespraken richt Micha zich zowel tot Juda (tweestammenrijk), als Israël (tienstammenrijk), maar in het bijzonder tot Juda. Hij getuigde in krachtige taal tegen de zonden van het volk en van de priesters in de tempel. Daarnaast hekelde hij valse profeten. Zij beweerden profeet van de Heer te zijn, maar in werkelijkheid gebruikten ze hun positie om valse hoop en verkeerde inzichten te verkondigen. Hij profeteerde de ondergang van zowel het tienstammenrijk (= Israël) als het tweestammenrijk (= Juda). Het waren verschrikkelijke profetieën. Stel dat je als land het volgende van God te horen krijgt:

‘Van Samaria maak Ik een ruïne, kale grond, alleen geschikt voor een wijngaard. Zijn stenen gooi Ik in het dal, zijn fundamenten leg Ik bloot. Al zijn godenbeelden worden verbrijzeld, al dat hoerenloon gaat in vlammen op. Al die beelden zal Ik vernietigen, want met hoerenloon zijn ze betaald en als hoerenloon zullen ze weer dienen’ (Micha 1:6-7).

Ook Jeruzalem krijgt Gods oordeel aangezegd: ‘De berg Sion zal verwoest worden. Er zullen daar alleen nog struiken en bomen groeien. En van de stad Jeruzalem blijft alleen een hoop stenen over’ (Micha 3:12).

Profetische vergezichten

En toch gloort er licht aan de horizon. Daarom koos ik deze tekst voor deze kerstavond. Evenals zijn tijdgenoot Jesaja voorzegt Micha heel duidelijk de komst van de Messias, en zelfs nog meer.

Het boekje Micha biedt een ‘profetisch vergezicht’. Profetische vergezichten kun je vergelijken met het uitzicht vanaf een bergtop. Je ziet alleen de andere bergtoppen, dichtbij en ver weg. Micha profeteert vanuit zijn gezichtspunt over gebeurtenissen die zowel in de directe als in de verre toekomst zouden plaatsvinden. Hij profeteert over de komst van Christus, maar ook over Zijn wederkomst.

Er gloort hoop!

Ooit zal het weer anders zijn. Op een dag zal er vrede zijn. ‘Er komt een dag waarop alles anders wordt. Dan zal de tempel stevig staan, boven op de allerhoogste berg. Veel volken zullen zeggen: ‘Laten we naar de berg van de Heer gaan, naar de tempel van de God van Israël’ (Micha 4:1,2 BGT).

‘Dan zullen de volken niet meer tegen elkaar strijden, ze zullen niet meer weten wat oorlog is. Dan hoeft niemand meer bang te zijn. Iedereen kan rustig in zijn eigen wijngaard zitten, en onder zijn eigen vijgenboom. Dat heeft de machtige Heer besloten. Andere volken leven zoals hun eigen god het wil. Maar wij zullen leven zoals onze God het wil, voor altijd!’ (Micha 4:3-5 BGT).

Profetie over de Messias

Er zullen donkere tijden aanbreken. Maar in de duisternis zal er ook uitzicht zijn op betere tijden. Kern van die omwenteling zal de komst van de Messias zijn. ‘Hij zal aantreden en hen als een herder weiden, bekleed met de macht van de HEER, zijn God, met de majesteit van diens verheven naam’ (Micha 5:3 NBV).

700 jaar vóór Christus profeteert Micha over de plek waar de nieuwe leider, de herder, de Messias geboren zal worden. ‘Uit jou, Betlehem in Efrata, te klein om tot Juda’s geslachten te behoren, uit jou komt iemand voort die voor mij over Israël zal heersen. Zijn oorsprong ligt in lang vervlogen tijden, in de dagen van weleer’ (Micha 5:1).

De geboorte in Bethlehem

Waarom in Betlehem? Omdat het heel klein was? Omdat God in de geschiedenis bewezen heeft een voorkeur te hebben voor het geringe, het zwakke, het onooglijke? Het is een verklaring die je veel tegenkomt. Het sluit aan bij de geboorte van de Here Jezus: in een stal, bij eenvoudige mensen. Niet in een paleis. Het sluit ook aan bij wat Paulus schrijft over de Here Jezus: ‘Tenslotte kent u de liefde die onze Heer Jezus Christus heeft gegeven: hij was rijk, maar is omwille van u arm geworden opdat u door zijn armoede rijk zou worden’ (2 Korintiërs 8:9). Toch twijfel ik eraan of dat nu de kern van de boodschap was die Micha aan zijn land wilde verkondigen. Ik heb me afgevraagd wat de mensen toen gedacht zullen hebben.

Natuurlijk wisten zij dat Betlehem een heel klein stadje was. Maar ik denk dat zij nog meer gedacht zullen hebben aan het feit dat Betlehem het stadje was, waar hun beroemde koning David vandaan kwam. Die geweldige nieuwe herder, die grote leidsman, de Messias zou daar ook geboren worden.

God begint van vooraf aan

De context van de profetie

Je krijgt het idee dat God toch eenmaal opnieuw gaat beginnen. God maakt Zijn beloften van een eeuwig koningschap waar. Laten we kijken naar het verband van de tekst. Waar had de profeet Micha het nog meer over gehad? Lees hoofdstuk 4: ‘Krimp ineen en schreeuw het uit, vrouwe Sion, krimp ineen als een vrouw die baren moet. Je zult de stad moeten verlaten en gaan leven op het veld. Je zult naar Babel gaan, en daar zul je worden bevrijd, uit de handen van je vijanden worden vrijgekocht door de HEER’ (Micha 4:10).

Het gaat hier over de belegering en de ondergang van Jeruzalem, de ballingschap, maar ook over de terugkeer. Ooit komt er een nieuw begin. Zoals toen bij de zalving van David in Betlehem. God begint van voor af aan.

Micha profeteerde nog meer. David was een groot koning, maar de Messias is nog groter, steekt hoog boven hem uit. Zijn afkomst gaat nog veel verder terug dan die van David. Voor de Messias geldt: ‘Zijn oorsprong ligt in lang vervlogen tijden, in de dagen van weleer.’

Een dubbele afkomst

De Redder van de wereld zal ook geboren worden in Betlehem, maar heeft een dubbele herkomst. Zijn afkomst ligt ook in de eeuwigheid van God, Zijn Vader. Dus al van vóór de schepping van hemel en aarde. Voordat er sprake was van verleden, heden en toekomst.

‘Van voordat Abraham er was, ben Ik er’, zegt Jezus in Johannes 8:58. ‘Van voordat David er was, ben Ik er’, zou hij met evenveel recht gezegd kunnen hebben. De Messias zal ver boven zijn voorvader David uitsteken. Van eeuwigheid is Hij. Maar Hij wordt in onze aardse tijd geboren, in onze mensentijd. In het kleine Betlehem.

We vieren Zijn komst

In Betlehem gebeurt het!
Daar wordt de Redder geboren.
Micha profeteert ervan.
Lucas noemt Betlehem wel drie keer in zijn verhaal. Hij legt duidelijk de link met David en zijn herkomst.

Morgen gaan we het vieren.

Beluister hier het radioprogramma De Bijbel Open.

Geschreven door:

Arie van der Veer

Presentator, dominee en schrijver

Tip voor de redactie?

Of heb je een foutje gezien? Mail ons