Icon--npo Icon--twitter Icon--facebook Icon--instagram Icon--mail Icon--search Icon--video Icon--image Icon--audio Icon--EO Icon--whatsapp Icon--linkedin Icon--snapchat Icon--youtube Icon--quote arrow-right Icon--menu clock Icon--background Icon--backgroundContent Icon--overlayBottom Icon--overlayTop Icon--girl Icon--boy Icon--cross

De laatste brief van Petrus

De Bijbel Open met dominee Arie van der Veer

Jezus heeft Petrus de bevoegdheid gegeven om mensen duidelijk te maken hoe zij het Koninkrijk van God kunnen ingaan. Met dit gezag schrijft hij zijn laatste brief. Er moest ook veel verduidelijkt worden.

In de adventsweken denken we na over de komst en de wederkomst van de Here Jezus. Dat laatste onderwerp komt uitgebreid aan de orde in de tweede brief van Petrus.

Het lijkt overbodig de vraag te stellen wie deze brief heeft geschreven. Toch gebiedt de eerlijkheid te zeggen dat daar lange tijd twijfel over bestond, tot en met Calvijn aan toe. Ik houd het zelf op Petrus. Ik zal u niet lastigvallen met alle argumenten: De Bijbel Open is geen college voor theologiestudenten. Ik hoop ‘gewone’ mensen een beetje wegwijs te kunnen maken in de Bijbel.

Aan wie is de Petrusbrief gericht?

Deze brief heeft geen afzender en ook geen adres. Maar er staat wel: ‘Geliefde broeders en zusters, dit is al de tweede brief die ik u schrijf. Met beide wil ik u tot een helder inzicht brengen’ (2 Petrus 3:1).

De eerste brief van Petrus was met name gericht aan christenen in Klein-Azië. Dat is het gebied, waar Paulus veel zendingswerk verricht heeft. Het is dan ook heel begrijpelijk dat Petrus de lezers er in deze brief aan herinnert wat Paulus aan hen geschreven had.

Brieven van Apostelen

Vóór het jaar 70 hadden de gemeenten vermoedelijk alleen maar een paar brieven van de apostelen. Deze brieven werden tussen gemeenten uitgewisseld. Zo staat het geschreven in Kolossenzen: ‘Wanneer deze brief bij u is voorgelezen, moet u ervoor zorgen dat hij ook in de gemeente van Laodicea wordt voorgelezen, en dat u de brief aan hen te lezen krijgt’ (Kolossenzen 4:16 NBV).

'Profeten en apostelen geven duidelijkheid over het geloof.'

Belangrijke woorden

Ik moet daar de laatste tijd veel aan denken. Wij zwaaien met onze Bijbel en beroepen ons op Bijbelteksten. Dat was in de jonge christelijke kerk wel even anders! Die gemeenten hadden in die tijd nog geen Bijbel. Weet u dat de Bijbel met de 66 boeken zoals wij die kennen pas aan het einde van de vierde eeuw is samen- en vastgesteld? Dat is dus zo’n 300 jaar later! Zowel de lijst van boeken van het Oude Testament als die van het Nieuwe Testament waren in die tijd nog volop onderwerp van discussie. Ze zullen toen tegen elkaar gezegd hebben: ‘Die apostel heeft dit gezegd en die apostel heeft dat gezegd.’

De apostelen hadden dus een grote verantwoordelijkheid! De inhoud van het christelijk geloof van de mensen in Klein-Azië berustte op hun preken en brieven. Daarom schreef Paulus dan ook aan de Efeziërs dat de kerk gebouwd was op ‘het fundament van de apostelen en profeten’ (Efeziërs 2:20).

Uitleg geven

Ik moest ook denken aan het krachtige werk van de Heilige Geest: ‘Besef daarbij vooral dat geen enkele profetie uit de Schrift een eigenmachtige uitleg toelaat, want nooit is een profetie voortgekomen uit menselijk initiatief: mensen die namens God spraken werden daartoe altijd gedreven door de heilige Geest’ (2 Petrus 1:20,21). Het is goed om daar ook in onze tijd aan te denken.

Datering van de tweede Petrusbrief

De tweede brief van Petrus dateert uit de tijd rond 64-68 na Christus. Toen Petrus de brief schreef, wist hij dat hij waarschijnlijk terechtgesteld zou worden. We weten niet precies in welk jaar Petrus is gekruisigd, maar wel dat het onder de regering van keizer Nero was. Hij was tot 68 na Christus aan de macht. Daarom weten we dus dat de brief in Rome geschreven is. Volgens de overlevering is Petrus daar gestorven is.

Zorgelijke ontwikkelingen

Het waren spannende tijden. Christenen werden vervolgd, steeds meer apostelen vielen weg. Er waren christenen met een andere mening dan de apostelen. Dwaalleraren. Een nieuwe generatie moest het gaan overnemen. De mannen in Rome maakten zich zorgen. Zij waren de grondleggers van de jonge kerk. Petrus hoorde daar ook bij.

'Een zonde meer of minder maakt niet uit.'

Sommige voorgangers in Klein-Azië zetten de christenen die daar woonden op een totaal verkeerd spoor. Zij gebruikten het Evangelie en de verlossing door genade als een vrijbrief om te zondigen. Bovendien geloofden zij niet in de wederkomst van Christus, waarbij Hij alle mensen zal oordelen. Deze twee dwalingen hadden alles met elkaar te maken. Het een kwam voort uit het ander. Omdat er geen oordeelsdag zou komen, maakte een zonde meer of minder ook niet uit.

Petrus schrijft met gezag

Petrus stelt in zijn laatste brief met scherpe bewoordingen hun misleidende opvattingen aan de kaak. Hij doet dat met het gezag van apostel. Hij heeft de stem van God gehoord bij de verheerlijking op de berg (2 Petrus 1:17,18). Daarom begint zijn brief met: ‘Van Simeon Petrus, dienaar en apostel van Jezus Christus.’ Blijkbaar had Petrus er in die situatie behoefte aan zich te beroepen op zijn gezag. De mensen in Klein-Azië hoorden allerlei voorgangers. Dat waren geen apostelen. Petrus maakte deel uit van de groep van twaalf mannen, die Jezus Zelf aangesteld had.

Het verweer van Petrus

De apostel Petrus legt in zijn laatste brief uit waarom de wederkomst nog niet heeft plaatsgevonden. Hij vertelt over de lankmoedigheid van God, maar kondigt als apostel ook het oordeel aan. God wacht nog, maar Hij komt.

In zijn verweer verwijst Petrus naar het belang van datgene wat de profeten geschreven hebben: ‘Ons vertrouwen in de woorden van de profeten is daardoor alleen maar toegenomen. U doet er goed aan uw aandacht altijd daarop gericht te houden, als op een lamp die in een donkere ruimte schijnt, totdat de dag aanbreekt en de morgenster opgaat in uw hart’ (2 Petrus 1:19).

En wat dacht u van de volgende woorden? Je zou zeggen: wie de schoen past, trekke hem aan. ‘Besef daarbij vooral dat geen enkele profetie uit de Schrift een eigenmachtige uitleg toelaat, want nooit is een profetie voortgekomen uit menselijk initiatief: mensen die namens God spraken werden daartoe altijd gedreven door de heilige Geest’ (2 Petrus 1:20,21).

Samenvatting van de brief

Hoe kun je deze brief op een eenvoudige manier samenvatten? Ik zou deze brief ‘de laatste wil van Petrus’ willen noemen. Het is het laatste wat Petrus kort voor zijn dood aan de kerk wil meegeven. Paulus heeft ook zoiets gedaan in zijn tweede brief aan Timotheüs: ‘Ik weet dat ik binnenkort zal sterven. Onze Heer Jezus Christus heeft mij dat duidelijk gemaakt. Maar zolang ik nog leef, blijf ik jullie herinneren aan de waarheid. Dat vind ik belangrijk’ (2 Petrus 1:13,14 BGT).

Petrus vertelt hoe dwalingen weerstaan kunnen worden.

De brief is duidelijk gericht tegen de dwaalleraren en hun opvattingen. Wat ik nog belangrijker vind, hij vertelt het geheim hoe al die dwalingen weerstaan kunnen worden. Petrus roept op te groeien in de genade en kennis van de Here Jezus (2 Petrus 3:18). Hij eindigt en begint de brief ermee. In hoofdstuk 1 staat: ‘Span daarom al uw krachten in om uw geloof te verrijken’ (2 Petrus 1:5). Dat zijn Petrus’ allerlaatste woorden.

Dat zegt Petrus, die zelf met zijn geloof geworsteld heeft, tegen ons. Ooit twijfelde hij aan wie Jezus was, en verloochende hij Jezus. Petrus was vaak meer met zichzelf bezig dan met God. Juist deze Petrus moedigt ons aan ons in te spannen om ons geloof te verrijken en te groeien in de genade en kennis. Dan zullen de christenen zich aan de waarheid houden en aanvallen van de Boze weerstaan.

Volg het juiste voorbeeld

De laatste brief van Petrus. Deze brief zal met ontroering in de kerken voorgelezen zijn. En als wij hem lezen, onthoud dan deze tekst uit Hebreeën: ‘Denk aan uw leiders, die het woord van God aan u hebben verkondigd, neem een voorbeeld aan hun geloof en kijk vooral goed hoe hun levenswandel eindigt’ (Hebreeën 13:7).

Tip voor de redactie?

Of heb je een foutje gezien? Mail ons