Icon--npo Icon--twitter Icon--facebook Icon--instagram Icon--mail Icon--search Icon--video Icon--image Icon--audio Icon--EO Icon--whatsapp Icon--linkedin Icon--snapchat Icon--youtube Icon--quote arrow-right Icon--menu Icon--background Icon--backgroundContent Icon--overlayBottom Icon--overlayTop

Is Mars het beloofde land?

Johan Bakker en zijn 'Enkele reis Mars'

Johan Bakker schreef een meeslepende roman over vier mensen die naar Mars vertrekken – om niet meer terug te komen. Het boek raakt aan thema's als religie, idealisme en seksualiteit én aan Bakkers eigen leven.

De vier astronauten Jonah, Tatjana, Nicholas en Celia besluiten om in 2025 een reis naar de planeet Mars te maken. Wat denken ze daar te vinden? En kun je werkelijk alles achter je laten? Johan Bakker beschreef de verhalen in zijn boek Enkele reis Mars.

De hoofdpersoon heet Jonah. Is dit een verwijzing naar je eigen voornaam – je bent immers al sinds je jeugd gefascineerd door ruimtevaart? Of naar de gelijknamige bijbelfiguur? 
"Dat Jonah een anagram is van Johan, is vooral een aardigheidje. Er zijn inderdaad overeenkomsten tussen het leven van de astronaut en dat van mij: we hebben hetzelfde geboortejaar en we zijn beiden gefascineerd door ruimtevaart en door muziek. De Bijbelse figuur Jonah, die expliciet genoemd wordt in het boek, speelt zeker een rol: wie de aarde verlaat en zich terugtrekt op Mars, loopt in zekere zin weg voor zijn verantwoordelijkheid. Jonah Berger voelt zich weliswaar een profeet die vanaf Mars de achterblijvers op aarde vertelt hoe ze de zaken moeten aanpakken, maar hij blijft op veilige afstand.  De naam van de hoofdpersoon moest trouwens zowel in het Nederlands als in het Engels te gebruiken zijn. De Engelse vertaling One-way trip to Mars verschijnt naar verwachting in 2018."

Johan Bakker – freelance muziekjournalist voor onder meer opinieblad De Nieuwe Koers en het Nederlands Dagblad – schreef eerder Behind the Rainbow, een biografie van de vroeggestorven Amerikaanse zangeres Eva Cassidy. In 2012 won hij er de Britse People’s Book Prize mee. Het boek verscheen vervolgens in het Nederlands als Eva Cassidy, De Biografie

Een thema in het boek is het verlangen naar een betere wereld. De aankomst op Mars doet paradijsachtig aan, inclusief een ruzie om een reep chocolade (als de verboden vrucht?). Kun je iets vertellen over de religieuze achtergronden van dit boek?
"Die Tony Chocolonely-reep – die op zo’n grote afstand van de aarde een ongekende luxe vertegenwoordigt – is vooral bedoeld om te laten zien dat zelfs idealistische types moeite hebben hun primaire verlangens in toom te houden. Uitzien naar een nieuwe wereld is inderdaad een christelijk thema, al is verlangen naar een betere wereld ook een universele gedachte. Hoopvol kijken naar de dag van morgen is nu eenmaal wat mensen op de been houdt."    

Jonah moet voordat hij vertrekt definitief beslissen of hij wel of geen porno meeneemt

Erotiek

Een paar jaar geleden schreef Johan Bakker in een opinieartikel in het Nederlands Dagblad dat christelijke auteurs meer over erotiek moeten schrijven. "Christelijke auteurs verstoppen hun seksuele fantasieën, omdat ze nooit geleerd hebben ze te accepteren als onderdeel van hun eigen ik," zo stelde hij. En: "Erotiek moet een ereplaats krijgen. Wie de erotiek ontkent, accepteert zichzelf niet. De taak van literatuur, juist de christelijke literatuur, is het leven in kaart te brengen om het daardoor beter te kunnen begrijpen. Ook de fantasie moet vrij baan krijgen, want op die manier krijg je zicht op je drijfveren. Als de strijd met vallen en opstaan wordt beschreven, kunnen anderen er kennis van nemen en er hun voordeel mee doen. Al was het maar om te beseffen dat niemand er alleen voor staat."

Heb je dit gebrek aan erotiek in romans in je eigen boek goed willen maken, met scenes over in de ruimte rondzwevende zaadcellen, een vrijpartij, de suggestie van een lesbische relatie en de aanwezigheid van een transseksueel personage?
"Met de genoemde passages in het boek heb ik geprobeerd antwoord te geven op de vragen die me op het gecompliceerde terrein van de seksualiteit bezighouden. Ik heb moeite met grote woorden en al te stellige opinies op dat gebied. Als ik om me heen kijk of mijn oor te luisteren leg, merk ik dat bijna iedereen een ingewikkelde verhouding heeft tot seks. De huidige #metoo-discussie is behalve pijnlijk ook interessant. Wat we tien jaar geleden normaal vonden, keuren we nu af. Tien jaar geleden was ook al bekend dat popsterren en mensen in de film- en modewereld hun handen maar moeilijk konden thuishouden en dat modellen en zangeressen succes hadden omdat ze hun lichaam bij de juiste persoon inzetten. Maar de meeste mensen haalden hun schouders daar over op: 'Ach ja, zo gaat dat in die kringen.' Nu ineens is er verontwaardiging en in het kielzog van die verontwaardiging blijkt het probleem nog veel groter te zijn en in veel meer situaties voor te komen dan iedereen dacht. 

Daarnaast is het boeiend en bevrijdend dat we de laatste tijd meer oog krijgen voor de gradaties die bestaan tussen uiterst mannelijk en zuiver vrouwelijk. Iedereen bevindt zich ergens op een schaal tussen feminien en masculien. Vrouwen komen niet van Venus en mannen al helemaal niet van Mars. Jonah moet voordat hij vertrekt definitief beslissen of hij wel of geen porno meeneemt. Zo dwing ik hem – en dus mezelf – tot een helder standpunt in dat mistige dilemma. Hoewel seks een belangrijke rol speelt in het dagelijks leven, valt het me op dat geen enkele ruimtevaarder in het openbaar iets durft te zeggen over hoe om te gaan met seks in gewichtsloze toestand, terwijl dat hoe dan ook een issue moet zijn. Kortom, het werd tijd dit onderwerp eens van alle kanten te belichten."        

Ernstig ziek

Tijdens de boekpresentatie werd een door jou geschreven lied ten gehore gebracht. 'Ik heb het hier op aarde wel bekeken.' Dat klonk niet heel vrolijk. Ging het lied over jezelf?
"Het lied komt uit een musical en wordt gezongen door iemand die in de betreffende scène vertelt dat ze graag naar Mars wil. De eerlijkheid gebiedt te zeggen dat ik het lied schreef op het moment dat ik ernstig ziek was en niet wist hoe lang ik nog te leven had. In die periode gebeurden er allerlei nare dingen in de wereld, waardoor ik me voorzichtig begon te verzoenen met een eventueel levenseinde. Inmiddels gaat het gelukkig een stuk beter en hoop ik nog vele jaren op aarde rond te mogen lopen."  

Loesje zei eens op een van haar posters: 'Koloniseren van Mars. En dan over 200 jaar 'sorry' zeggen.' Wat vind je daarvan? 
"Er zijn duidelijke paralellen tussen een reis naar Mars en bijvoorbeeld de ‘ontdekking’ van Amerika. Ook toen reisden pioniers ver voor de massa uit. In feite was dat nog extremer dan een enkele reis naar Mars, want die mensen zagen de hun bekende wereld nooit meer terug. Op Mars is echter gewoon Wifi. Het grote verschil is dat Mars niet bewoond is; we hoeven daar dus geen volken uit te moorden, te misbruiken of te beroven. Veel ecologische schade valt daar trouwens ook niet aan te richten."  

Experiment

Heeft het schrijven van deze ruimtevaartroman tot nieuwe inzichten geleid?
"Wat mij aanvankelijk aantrok in dit verhaal, was dat de hoofdpersoon weliswaar een heel ingrijpende stap zet, maar het contact met de aarde niet helemaal verbreekt. Hij kan iedere dag nog meedoen op social media en hij kan uitgebreide blogs schrijven voor zijn goedbezochte website – en daar wordt door de lezers op gereageerd. Deze roman was voor mij een experiment. En de uitkomst daarvan heeft mijzelf nog het meest verrast. Ik had namelijk verwacht dat mijn boek somber en uitzichtloos zou eindigen. Maar al schrijvend merkte ik dat als de nood aan de man komt, mensen tot veel mooiere dingen in staat zijn dan ze zelf hadden gedacht."

Beluister ook het interview met Johan Bakker in EO Live. 

Beeld: Ron Beenen

Geschreven door:

Sjoerd Wielenga

Redacteur

Tip voor de redactie?

Of heb je een foutje gezien? Mail ons