Icon--npo Icon--twitter Icon--facebook Icon--instagram Icon--mail Icon--search Icon--video Icon--image Icon--audio Icon--EO Icon--whatsapp Icon--linkedin Icon--snapchat Icon--youtube Icon--quote arrow-right Icon--arrow-down Icon--chevron-right Icon--menu clock Icon--background Icon--backgroundContent Icon--overlayBottom Icon--overlayTop Icon--girl Icon--boy Icon--cross

Hoe kom je de feestdagen door als je iemand mist?

Lies: 'Ik wilde dat kerst bleef zoals het was'

December: een maand vol gezelligheid met familie en vrienden. Maar misschien word je juist in deze tijd geconfronteerd met gemis. Hoe kom je dan de kerstdagen door en wat kun je als omstander betekenen voor iemand die rouwt? Lies Nijman (62) verloor in 2008 haar man Jan aan kanker en vertelt vanuit haar ervaring hoe je de feestdagen door kunt komen.

“In de loop van de tijd is het verdriet minder heftig geworden,” vertelt Lies aan haar grote keukentafel in Sassenheim. “Ik heb er veel over kunnen praten en het betekenis kunnen geven. In dankbaarheid kan ik terugkijken op mijn leven met Jan en de mooie herinneringen koesteren. Op een gegeven moment wist ik dat ik in een gezond proces zat. Het gemis bleef ik voelen, maar ik zei elke keer opnieuw tegen mezelf: het is normaal, daardoor kon ik verdriet en de pijn die ik had aanvaarden en accepteren. Daar kreeg ik rust voor terug.”

Onomkeerbaar

Lies Nijman

Begin 2006 krijgen Lies en haar man te horen dat Jan prostaatkanker heeft. Hun jongste kind woont dan nog thuis, hun twee oudsten niet meer. Lies en haar man zijn al vanaf hun tienerjaren samen en ze zijn net van Haarlem naar Sassenheim verhuisd.  Ze weten dat de ziekte onomkeerbaar is, maar hebben geen idee hoelang de levensrekkende medicijnen zullen werken. Een onzekere periode breekt aan.

We geloofden in de mogelijkheid van een wonder

“Jan werkte door voor zover dat mogelijk was en in het najaar van 2006 is hij in onze nieuwe gemeente nog ingezegend als ouderling. We hadden vertrouwen dat er van alles kon gebeuren in antwoord op ons gebed,” vertelt Lies. Ze geloven in de mogelijkheid van een wonder. Tegelijkertijd zijn ze realistisch: financieel en praktisch bereiden ze zich voor op het naderende einde van Jan. “We konden ’s ochtends bezig zijn met zakelijke dingen die geregeld moesten worden en ’s avonds bidden voor genezing. Het ging gewoon allemaal door elkaar heen. Dat voelde goed.”

Vrede

“Het was geen obsessie, we hadden steeds een open houding. Daarom waren we ook niet bitter toen er geen genezing kwam.” Na twee jaar ziek zijn gaat het steeds slechter met Jan. “Op een gegeven moment gingen we overstag en toewerken naar het einde. In Jans gebeden en dromen mocht hij al voorproefjes zien van wat komen zou. Ook heeft Jan een ontmoeting met een engel gehad. De engel sprak niet met hem, maar Jan voelde een nabijheid die hem enorme rust en vrede gaf. Dat was voor hem zeer troostend.”

“Op zijn sterfbed zei Jan: ‘mijn hele leven heb ik naar deze rust en vrede verlangd. De vrede en het contact wat ik nu met God heb, wil ik niet inruilen voor genezing.’ Het is natuurlijk een proces geweest, maar hij is in volle overtuiging van die diepe vrede overleden.”

Pijn

Een week voor Jans overlijden krijgt Lies fysieke pijnscheuten in haar bovenlichaam. De pijn gaat niet meer weg. Lies: “Dat bracht mij in verwarring.” Ze pakt het boek Helpen bij verlies en verdriet van de Vlaamse rouwdeskundige Manu Keirse erbij. “Ik heb contact met hem gezocht en mocht bij hem op bezoek komen. “Hij vond het heel normaal. Hij zei: ‘als je zo lang sterk aan iemand gehecht bent geweest, is het volstrekt normaal dat je dit voelt en dat zal je misschien ook wel blijven voelen. Hij was de eerste die dat zo tegen mij zei, ik heb toen heel erg gehuild. Het was een erkenning dat mijn ziel verwond was. Dat was de plek waar ik aandacht aan moest besteden.”

Hoe deed je dat?

“Door de pijn die ik voelde als iets positiefs te benaderen. Rouw is de keerzijde van de liefde en diepe verbondenheid. Pijn die je lijdt komt ergens vandaan. Ik zag de pijn niet meer als vijand, maar als vriend. Die fysieke pijn vanbinnen bleef heel lang, als ik eerlijk ben is het nog steeds licht op de achtergrond aanwezig. Ik kan er goed mee leven en af en toe komt het hevig opzetten. Het voelt als een sterk verlangen naar iemand, alsof ik heimwee heb. Het helpt om die pijn niet te veroordelen door te zeggen dat het er niet mag zijn. Of dat het nu een keer klaar moet zijn. Zolang ik het nodig heb, mag ik die pijn gewoon voelen.”

Over Lies

Lies Nijman (62) was ruim 33 jaar getrouwd toen haar man Jan in 2008 overleed aan kanker. Daarover schreef ze het boek Kwetsbaar Vertrouwen over omgaan met rouw en verlies. In haar eigen praktijk Langszij (langszijhulpverlening.nl) biedt zij contextuele hulpverlening en relatietherapie. Lies kreeg samen met Jan 3 kinderen.

Is de pijn met feestdagen zoals Kerst extra voelbaar?

“Niet per se. Het verdriet kan ook op een gewone doordeweekse dag heel intens zijn.  Als ik bijvoorbeeld zoek naar gereedschap om een lamp te vervangen en ik kan het niet vinden. Dan kan ik in de schuur huilend op de grond zakken.”

Hoe zijn de feestdagen zonder Jan? 

“Jan was gek op de feestdagen. Zodra Sinterklaas voorbij was, zette hij kerstmuziek op en draaide hij kerstfilms. Hij was heel creatief en deed altijd zijn best om het gezellig te maken. De eerste keer kerst vieren zonder Jan vond ik heel erg lastig en miste ik hem enorm. Ik wilde het gat opvullen en dat het bleef zoals het was. Maar dat lukte niet, want ik ben Jan niet. Dat was confronterend.”

Hoe ga je met dit gemis om?

“Het is goed om als gezin even stil te staan bij de vraag hoe je kerst invult. Ga je het hetzelfde doen of juist anders? Wij hebben als gezin een tijdlang om de paar weken samen gegeten en na de maaltijd bespraken we ons rouwproces. We deelden mooie herinneringen, maar ook wat we lastig vonden. Daarna baden we voor elkaar. Zoiets kan ook mooi zijn na de kerstmaaltijd.”

Heb je nog meer tips om met gemis om te gaan?

“Het kan helpen tijdens de kerstdagen een specifiek moment te creëren waarop je stilstaat bij degene die er niet meer is. Samen kun je een kaarsje branden, iets moois op een kaartje schrijven en dat in de kerstboom hangen of fotoboeken doorbladeren en herinneringen ophalen. Ik ken bijna niemand die het niet fijn vindt om over de overledene te praten. Mensen vinden het fijn dat de naam van die persoon genoemd wordt.”

Wat kun je doen als omstander?

“Elk rouwproces is anders. Het is helaas niet altijd op te lossen of makkelijker te maken voor iemand, maar je kunt wel iets doen om de ander tegemoet te komen. Praat met de rouwende en stel open vragen: hoe zie jij de feestdagen voor je? Waar heb je behoefte aan? Rouwen gaat niet gestroomlijnd, het is heel grillig. Je hebt allerlei gevoelens die je voorheen niet kende. Als je iemand uitnodigt kan het zijn dat diegene daar niet op ingaat. Daar moet ruimte voor zijn. Ik heb weleens op oudjaarsavond alleen thuis gezeten. Een jong gezin uit mijn gemeente had mij uitgenodigd om te komen, maar dat kon ik niet aannemen. Het was heel lief, maar ik wilde gewoon niet als weduwe een hele avond bij een jong gezin zitten. Het is goed als daar begrip voor is.”

Lies strekt haar armen voor zich uit, de uiteinden van haar handen raken elkaar net niet. “Het is de kunst om een bedding te vormen waar het verdriet in kan stromen. Zonder een dam in de vorm van een Bijbeltekst, een oplossing of een vergelijking van iemand die het veel erger heeft, op te werpen.” Volgens Lies nodig je dan iemand uit om zijn of haar verhaal te vertellen met alle gevoelens die erbij horen. Ze vervolgt: “Als omstander moet je verdragen dat de ander verdriet heeft en jij geen oplossing hebt. Daarnaast moet je iemand het vertrouwen geven dat diegene zijn weg zal vinden in het verdriet.  En dat hoe lang dat ook duurt, hij of zij welkom is om erover te praten en alle gevoelens te laten zien.”  

Geschreven door:

Heleen Dekens

Redacteur

Tip voor de redactie?

Of heb je een foutje gezien? Mail ons