Icon--npo Icon--twitter Icon--facebook Icon--instagram Icon--mail Icon--search Icon--video Icon--image Icon--audio Icon--EO Icon--whatsapp Icon--linkedin Icon--snapchat Icon--youtube Icon--quote arrow-right Icon--menu clock Icon--background Icon--backgroundContent Icon--overlayBottom Icon--overlayTop Icon--girl Icon--boy Icon--cross

God is lankmoedig

De Bijbel Open met ds. Arie van der Veer

Komende week behandelt het Bijbelrooster Lucas 18 en 19. Dominee Van der Veer heeft ervoor gekozen deze keer dieper in te gaan op het verhaal dat Jezus vertelt over een weduwe en een rechter.

Beide personen spelen in dit verhaal een opvallende rol. Ik begin bij de rechter.
 De taak van een rechter in Israël staat duidelijk beschreven in het Oude Testament. In Israël behoorde deze Godvrezend te zijn (2 Kronieken 19:6,7) en de armen en weduwen te verdedigen (Psalm 68:6, Psalm 82:1-4). Maar de rechter uit dit verhaal had geen goede naam. Jezus beschreef hem als een man die zich niets aantrok van God en de mensen.

De vrouw was een weduwe.
 Weduwen hadden in het Israël van toen geen sterke positie, maar dit was een sterke vrouw. Ze liet zich niet afschepen, toen de rechter haar onrechtvaardig had behandeld. Ze protesteerde. Ook toen dat werd afgewezen, bleef ze doorgaan. Er staat niet hoelang, maar het verhaal suggereert dat ze het heel lang heeft volgehouden. Ze hield pas op, toen de rechter zijn oordeel herzag.

Traditioneel wordt bij de uitleg en met name bij de boodschap van deze gelijkenis vooral aandacht gevraagd voor de vrouw.
 Haar houding, haar vastberadenheid is voor ons een geweldig voorbeeld. Jezus gebruikt haar gedrag als voorbeeld om bij moeilijkheden en zorgen te bidden en vooral te blijven bidden.

Het gebed

Jezus heeft vaker over het gebed gesproken. Denk aan wat Hij zei in de Bergrede: “Bid en u zal gegeven worden, zoekt en gij zult vinden, klopt en u zal worden opengedaan” (Matteüs 7:7). Ik denk ook aan een andere gelijkenis, die van de vriend bij wie ’s nachts wordt aangeklopt en de vraag krijgt of hij drie broden heeft (Lucas 11:5-8). God laat geen bidder staan.
 Hij helpt op Zijn tijd.
 Wij moeten blijven bidden, de moed niet verliezen.

Bidden mag een daad van verzet zijn

In deze gelijkenis is het wel bijzonder dat het woord ‘recht’ valt: recht van ‘recht doen’, ‘in je recht staan’. Dat is een element dat wij in onze gebeden niet zo gauw zullen gebruiken: ons is immers van jongs af aan geleerd dat alles genade is.

Bidden mag ook betekenen dat je je niet neerlegt bij de dingen, zoals die nu eenmaal gaan en zijn.
 Het mag ook een daad van verzet zijn tegen de schijnbaar zo onverbiddelijke gang van zaken in de wereld en in ons leven. Sterker nog, met bidden mag je je onvrede uiten tegenover God. Blader het psalmboek maar eens door en luister bijvoorbeeld naar de dichter van Psalm 10: “Waarom, HEER, bent U zo ver? Waarom verbergt u zich in tijden van nood?”.
 Dan wijst die dichter God erop hoe erg het in de wereld is.

Onrechtvaardige rechters oefenen ongestraft hun ambt uit. Zwakken krijgen geen bescherming. Hoe kan Hij dat nog langer aanzien? “Sta toch op, HEER, hef uw hand, God”. Laten we ook eens kijken naar wat de dichter van Psalm 44 te zeggen heeft.
 Hij vraagt zich af of God misschien in slaap gevallen is. Hij roept God toe: "Waarom slaapt U?".

Je mag vragen hebben

Je moet leren berusten, zeggen ze weleens. Het is zeer de vraag of dat waar is. Iemand schreef: “Berusting, dat is de troosteloze troost van het ongeloof”.
 Niet willen berusten betekent niet dat je niet op God vertrouwt. Juist als je op God vertrouwt, juist als je gelooft dat God regeert, dat Hij Zijn beloften waarmaakt, kun je veel vragen hebben over alles wat er om je heen en in je eigen leven gebeurt. Je mag vragen hebben!

Het hoofdaccent

We kunnen naar aanleiding van deze gelijkenis dus genoeg prachtige en leerzame dingen over bidden leren. Toch ligt naar mijn mening het hoofdaccent van deze gelijkenis niet op de weduwe, maar op de rechter. De boodschap van vele gelijkenissen is juist te vinden in elementen die in het ‘normale’ leven niet gebeuren. Dat die weduwe blijft volhouden, is opvallend, maar niet uniek. Ik ken meerdere sterke vrouwen die bleven en blijven volhouden. Denk maar eens aan vrouwen uit de Bijbel als Tamar en Ruth.

Jezus leert ons dat God heel anders is dan die rechter

Het meest ongewone in deze gelijkenis is de houding van die rechter. Hij had een slechte reputatie en was een nare, goddeloze, gewetenloze man. Toch gaf hij toe. Als argument wordt gegeven dat hij bang was dat de vrouw hem een keer zou aanvliegen. In dit verhaal vind ik dat vreemd. Het lijkt onlogisch: zulke rechters zwichten nooit voor zo’n niemendalletje, die laten zo’n vrouw arresteren of leggen haar een straatverbod op. Zelf gaan ze de deur niet uit zonder lijfwacht. Het is een vreemd element in dit verhaal. Mede daarom denk ik dat Jezus Zijn toehoorders in de eerste plaats iets heeft willen leren over God. Dat is de kernboodschap van dit verhaal. Jezus leert ons dat God heel anders is dan die rechter.

Waarom wil Hij dat die dag nog eens duidelijk zeggen? Dat had alles te maken met het onderwerp, waarover Hij die dag eerder gesproken had. Hij had gesproken over de toekomst. Over de dag van de verschijning van de Zoon des mensen en over de zware tijd die daaraan zou voorafgaan. Het is een actueel onderwerp. Je praat met elkaar over de wederkomst, over de tekenen der tijden, over de vervolging van christenen, ook in onze tijd. Komt in zo’n gesprek dan niet vaak de vraag op waarom alles zo lang duurt? Het zou toch het allerbeste zijn als Jezus ook nu terugkwam om alle dingen nieuw te maken? Waarom duurt het zo lang?

God heeft geduld

Je komt die gedachte ook op andere plekken tegen in het Nieuwe Testament. Petrus schrijft erover als de mensen ook aan hem die vraag stellen. Hij schrijft: “De Heer is niet traag met het nakomen van zijn belofte, zoals sommigen menen; hij heeft alleen maar geduld met u, omdat hij wil dat iedereen tot inkeer komt en niemand verloren gaat” (2 Petrus 3:9). Blijkbaar werd dit ook gezegd op de dag, waarop Jezus de gelijkenis vertelde over de weduwe en de rechter. Waarom langs die weg? Waarom zo lang? Jezus gebruikt het verkeerde gedrag van die rechter als voorbeeld. Als die oneerlijke rechter uiteindelijk wel toegeeft, wat denken jullie dan van God? “Zal God dan geen recht doen aan Zijn uitverkorenen, die dag en nacht tot Hem roepen, hoewel Hij hen soms lang laat wachten?” (Lucas 18:7 HSV).

Jezus maakt duidelijk dat God anders is dan die rechter

Ik denk dat Jezus op de eerste plaats duidelijk wilde maken dat God niet zo is als die rechter. God kan ook lang op Zich laten wachten, maar God talmt niet. God heeft geduld. De boodschap is: God is lankmoedig. De oude Statenvertaling is het meest duidelijk. Daar staat het zo: “En de Heere zeide: Hoort, wat de onrechtvaardige rechter zegt.
Zal God dan geen recht doen aan Zijn uitverkorenen, die dag en nacht tot Hem roepen, hoewel Hij lankmoedig is over hen?” (Lucas 18:6,7).

God is totaal anders dan die rechter. God is een bewogen God. Hij kent ons verdriet. God hoort onze gebeden. Toch kan er strijd in ons hart ontstaan, wanneer iets heel lang duurt. Er kunnen vragen opkomen. Vragen als ‘waarom?’ en ‘hoelang?’ Er tobben zoveel mensen met ‒ wat wij noemen ‒ onverhoorde gebeden! Sommigen dreigen de moed te verliezen. ‘Het helpt toch niet’, stellen ze teleurgesteld vast.
Je hebt zo vaak gebeden, maar je krijgt geen antwoord.
God lijkt dan net op die onrechtvaardige rechter uit de gelijkenis.

God vraagt volharding

In dit verhaal over de weduwe vraagt Jezus ons om God niet te vergelijken met de rechter. God verhoort onze gebeden misschien niet zo precies en zo snel als wij zouden wensen. Toch vraagt Hij ons te volharden in onze gebeden.

Dat is het eerste doel van deze gelijkenis geweest. In vers 1 staat: “Met het oog daarop”. Dat kan op het vervolg slaan, maar ook op het voorgaande. Over de laatste, moeilijke tijd die ging komen.

God is lankmoedig

God laat niet op Zich wachten.
God is een bewogen God. Hij is juist diep bewogen met het onrecht dat mensen wordt aangedaan. Het lijden dat ons treft. God heeft deze wereld lief. God wil dat alle mensen behouden worden. God is lankmoedig, zoals dat zo mooi in de Statenvertaling staat.

Lankmoedig zijn is geduld hebben. Lankmoedig zijn is tijd en ruimte geven aan de mensen om zich te bekeren. Laten Gods kinderen blijven bidden, blijven pleiten. Volhouden en de moed niet verliezen. God is lankmoedig.
 Maar zal de mens daarvan gebruikmaken?

Met deze ernstige vraag besloot Jezus de gelijkenis en de verkondiging van die dag: “Maar zal de Zoon des mensen, als Hij komt, wel het geloof op de aarde vinden?” (Lucas 18:8).

Beluister hier het radioprogramma.

Tip voor de redactie?

Of heb je een foutje gezien? Mail ons

Lees ook

Gods Geest bedroeven

Gods Geest bedroeven

De Bijbel Open met dominee Arie van der Veer

Arie van der Veer

De heilige Geest bedroeven

De heilige Geest bedroeven

De Bijbel Open: Bijbelstudie met ds. Arie van der Veer

Arie van der Veer

Gebed om de kracht van Gods Geest

Gebed om de kracht van Gods Geest

De Bijbel Open met dominee Arie van der Veer

Arie van der Veer

Annemarie wordt langzaam blind

‘Ik weet niet goed of mijn ziekte een doornenkroon of een lauwerkrans is’