Icon--npo Icon--twitter Icon--facebook Icon--instagram Icon--mail Icon--search Icon--video Icon--image Icon--audio Icon--EO Icon--whatsapp Icon--linkedin Icon--snapchat Icon--youtube Icon--quote arrow-right Icon--menu clock Icon--background Icon--backgroundContent Icon--overlayBottom Icon--overlayTop

'Een halve eeuw verwijdering wis je niet even uit'

Hoera, een kerkfusie! (Maar wat komt daar allemaal bij kijken?)

Vijftig jaar lang waren ze gescheiden, maar de Nederlands Gereformeerde Kerken en de Gereformeerde Kerken vrijgemaakt zijn afgelopen weekend officieel gestart met een fusietraject. “Als er energie was om te scheuren, dan mag er ook energie zijn om te helen,” zegt dominee Arjan Plaisier, die in 2004 als landelijk scriba betrokken was bij de vereniging van kerken die tot de Protestantse Kerk Nederland zou leiden. 

Tijdens de eerste gezamenlijke synode in Kampen, afgelopen zaterdag, hield u een korte toespraak. Hoe blikt u terug op deze dag?
“Het was een bijzondere, historische dag, vooral voor de leden van de kerkgenootschappen zelf. Hun blijheid en spanning waren voelbaar. Blijheid omdat ze na vijftig jaar weer bij elkaar waren. Maar ik proefde ook spanning, want hoe gaat de nieuwe kerk er uitzien? Gaat het lukken? Een halve eeuw verwijdering heb je niet even uitgewist. Dat ze nu van beide kanten besloten hebben een proces van heling in te gaan, is heel bijzonder.” 

U was betrokken bij de fusie die leidde tot de PKN. Wat is uw advies aan deze kerken?
“Neem de tijd om te luisteren, ga het land in, spreek de mensen en betrek ze erbij. Duw niet alles erdoor. En tegelijkertijd: bepaal een streefdatum wanneer je de fusie rond wilt hebben. Neem als leiding daarin je verantwoordelijkheid. Hak knopen door, anders verzandt het in stroperigheid.
De samenwerkingen die leidden tot de PKN, duurden veertig jaar; het dreigde te verzanden. Dat we op zeker moment een streefdatum stelden, heeft heilzaam gewerkt. Tegelijkertijd heeft dat proces niet alleen de schoonheidsprijs verdiend. Het heeft namelijk ook een nieuwe scheuring opgeleverd (bezwaarde hervormden verenigden zich in de Hersteld Hervormde Kerk, SW). Dus ik wil niet de grote broer zijn die de GKv en NGK even vertelt hoe ze het moeten doen." 

Blubberige massa

Veel christenen vinden zo’n kerkfusie een formele aangelegenheid waar ze weinig belangstelling voor hebben. Ze ervaren immers – bijvoorbeeld op christelijke evenementen – de oecumene van het hart. Of ze zijn vooral gericht op de lokale kerk of kerkexperimenten.
“Landelijke samenwerking begint altijd met persoonlijke contacten tussen leden van lokale kerken, bijvoorbeeld op een christelijke bijeenkomst. Bovendien, je moet niet doen alsof kerkelijke verdeeldheid een natuurverschijnsel is waar je geen invloed op hebt. Nee, deze kerken zijn vijftig jaar geleden zichtbaar gescheurd. Er is ooit energie geweest om te scheuren en te scheiden, dan mag er ook energie zijn om te helen. En de kerk als instituut is wél belangrijk. Het menselijk lichaam bestaat ook niet alleen uit vlees, maar net zo goed uit skelet. Anders wordt het een blubberige massa. Zo heeft de kerk ook een structuur waarin je afspraken met elkaar maakt. Die structuur dient de dienst aan God en de naasten. Dat was zo in het begin van de christenheid en zal zo blijven tot de voleinding.”

Wat is wat u betreft de waarde van de fusie van 2004 geweest?
“Van kerkelijke eenheid gaat een getuigenis uit naar de buitenwereld. Want liefde prediken, maar onderling niet samen zijn, is geen gezicht. Fuseren is een daad van geloof. Bij de PKN verscheen kort na de fusie een visiedocument waarin uitgesproken werd dat we een missionaire kerk wilden zijn. Want daarover gaat het samengaan van kerken: je hebt een gezamenlijke roeping in een tijd waarin de kerk in de marge zit. De huishoudelijke ruzie moet eerst worden bijgelegd. Maar waar het om gaat, is dat het gezin weer een herberg wordt voor mensen van deze tijd. En daar zeg ik bij: met alle heiligen samen.”

Wonderen

De volgende stap voor deze twee kerken is die naar de PKN?
“Ik hoop echt dat dit niet de laatste kerkfusie is van deze helft van de eeuw. We hebben in deze tijd niet de luxe om elkaar om elke letter de tent uit te vechten. Ik hoop dat de grootste scheur in de christenheid – die tussen Rome en Reformatie – wordt geheeld. Het is urgent: het is nu of nooit. Vroeger, toen iedereen christen was, kon je nog een kerk laten scheuren. In deze tijd gaat het om de vraag: geloven mensen wel of niet in Christus? 500 jaar scheuring leg je niet even bij. Maar ook daarvoor geldt: als we ooit hebben kunnen scheuren, waarom is het dan onmogelijk om bij elkaar te komen? Geloof maakt wonderen mogelijk.”

Beeld: Jacqueline de Haas

Geschreven door:

Sjoerd Wielenga

Redacteur

Tip voor de redactie?

Of heb je een foutje gezien? Mail ons

Meer over

Lees ook

55 redenen waarom vrouwen moeten (s)preken

55 redenen waarom vrouwen moeten (s)preken

'Omdat een van de beste preken ooit van een vrouw was'

Mirjam Hollebrandse

Friese kerken nu ook online te bekijken

Friese kerken nu ook online te bekijken

Foto's en video's van kerken bij elkaar op één site

kerk 5 juli 2018
‘Atheïstische dominee’ Klaas Hendrikse overleden

‘Atheïstische dominee’ Klaas Hendrikse overleden

‘God bestaat niet, hij gebeurt’

atheïsme 28 juni 2018

Annemarie wordt langzaam blind

‘Ik weet niet goed of mijn ziekte een doornenkroon of een lauwerkrans is’