Icon--npo Icon--twitter Icon--facebook Icon--instagram Icon--mail Icon--search Icon--video Icon--image Icon--audio Icon--EO Icon--whatsapp Icon--linkedin Icon--snapchat Icon--youtube Icon--quote arrow-right Icon--menu clock Icon--background Icon--backgroundContent Icon--overlayBottom Icon--overlayTop Icon--girl Icon--boy Icon--cross

Noach rookt een pijp in nieuwe 'Genesis'-film

Recensie van ‘The Book of Genesis’

Terwijl in ons land volop en verhit wordt gediscussieerd over de heikele ‘schepping of evolutie’-kwestie, biedt ‘The Book of Genesis’ je de kans om de oerverhalen uit het eerste Bijbelboek visueel te beleven. Deze soms artistieke speelfilm, met een paar opvallend eigentijdse trekjes, is nu beschikbaar op dvd. Een recensie.

Ga er maar aanstaan: de bekende geschiedenissen uit Genesis verfilmen, op zo’n manier dat je rechtdoet aan deze verhalen én de kijker een echte beleving geeft, inclusief de onderliggende boodschap van Gods liefde en genade. Craig Cunningham, schrijver en regisseur van The Book of Genesis, zette zijn tanden in die enorme uitdaging. Dit is de officiële (Engelstalige) trailer:

Opletten geblazen

De ruim tachtig minuten durende film, gedistribueerd door Ecovata/Neema, opent niet met de schepping van hemel en aarde, maar met Adam (een typisch Amerikaanse hunk, inclusief een perfect getrimd baardje) die zijn ogen voor het eerst opent en zich vergaapt aan de wereld om hem heen, en later natuurlijk nóg meer aan Eva, gespeeld door Olivia Jordan.
Al snel ontdek je dat de film telkens heen en weer springt in de tijd, dus het is wel opletten geblazen: als je in de volgende scène een vrouw met een baby ziet, duurt het misschien even voor je doorhebt dat dit Jochebed is, de moeder van Mozes. Zij vertelt het verhaal over God en mensen, van Adam tot en met het begin van Exodus. “Eden zit nog steeds in ons bloed,” houdt ze baby Mozes – en daarmee de kijkers – voor (dit zinnetje vormt de rode draad van de film). “Ons hele leven proberen we terug te keren naar huis. Maar God wilde ons altijd weer terugbrengen naar Hem.”

Caleidoscopische aanpak

Craig Cunningham koos voor een caleidoscopische aanpak: waan je je in de ene scène nog in het kleine huisje van Jochebed, het volgende moment maak je kennis met Abraham, om daarna al snel bij Jakob uit te komen. Die laatste staat, in het holst van de nacht, oog in oog met een brandende (!) ladder naar de hemel. Dat die ladder brandt, staat niet in de Bijbel, maar verhoogt uiteraard wel de zichtbaarheid ervan. Misschien verbeeldt dit vuur ook wel het stijgen en dalen van de engelen op de ladder, waar Genesis over spreekt. Van tijd tot tijd worden verhalende scènes afgewisseld met fraaie natuurbeelden. Die roepen echo’s op van het verloren paradijs: Eden.

Noach rookt een pijp

Nadat we al even kennis hebben gemaakt met meesterdromer Jozef, komt Noach in beeld. Liggend op zijn echtelijke sponde, vertelt hij z'n vrouw dat hij een boodschap van God heeft gekregen: hij moet een ark bouwen. Vervolgens draait hij – je leest het goed – een bedlampje uit. Dit is bepaald niet de enige eigentijdse twist die The Book of Genesis bevat; in een latere scène rookt dezelfde Noach een pijp, en na de verdrijving uit de tuin van Eden draagt Adam bijvoorbeeld een broek met knopen en zakken. En als Laban en Jakob onderhandelen over de mooie Rebekka (ook haar oudere zus Lea mag er in deze film trouwens zijn), doen ze dat op een veranda (!), inclusief verdacht modern ogende houten stoelen.

‘Dit kind zal de wereld veranderen’

Evenals bijvoorbeeld auteurs van kinderbijbels, veroorlooft Craig Cunningham zich ook grotere vrijheden, waarbij de pijp-rokende Noach in het niet valt (“Ooit verlaten we dit schip,” zegt hij tussen de rookwolken door tegen zijn vrouw). Vijf voorbeelden:

  • Adam en Eva happen precies tegelijkertijd in de verboden vrucht, hoewel Genesis – en later ook Paulus – nadrukkelijk vertelt dat Eva de vrucht als eerste nam, en deze daarna aan Adam gaf. Misschien wil Cunningham hiermee in één beeld benadrukken dat man en vrouw net zo schuldig zijn?
  • We lezen er in de Bijbel niets van, maar Jochebed krijgt in de film hulp van een stoere Egyptische soldaat bij het redden van Mozes’ leven. Hij zegt dat hij haar kent uit een droom, en van God de opdracht heeft gekregen haar te helpen (“Omdat dit kind de wereld zal veranderen”).
  • Een blauwe steen, door een zwemmende Adam uit een rivier gevist (hij noemt het “een herinnering”), gaat van generatie op generatie mee, en komt uiteindelijk om Mozes’ nek te hangen.
  • Is het in Genesis een engel die Abraham toeroept dat hij zijn zoon Izak niet moet offeren, in deze verfilming blijft het op het moment supême doodstil (wat Abrahams hand met het geheven mes weerhoudt, is dat hij verderop een ram in de struiken ziet).
  • Als de farao gevangene Jozef (die aanvankelijk een Guantanamo Bay-achtige zak over het hoofd heeft) over zijn eigenaardige dromen vertelt, gebeurt dat niet in zijn paleis. De twee zitten zomaar ergens in de wildernis; in geen velden of wegen zijn soldaten of andere dienaren te bekennen. Dat scheelt natuurlijk de kosten van een exorbitant ogend decor, maar het werkt wel wat vervreemdend.

Met zijn broers om tafel

The Book of Genesis zal voor mensen die deze Bijbelverhalen niet goed kennen, waarschijnlijk lastig te volgen zijn. Eén voorbeeldje, ter illustratie. De Jozef die we zien als hij door zijn broers in de put gegooid wordt, ziet er exact zo uit als hij (vele jaren later) met zijn broers in Egypte om tafel zit. Wie het Bijbelverhaal niet kent, zal echt niet snappen waarom zijn broers niet in de gaten hebben dat het Jozef is.
De eerlijkheid gebiedt te zeggen dat zelfs ‘Bijbelvaste’ christenen de draad weleens kwijt kunnen raken door de misschien wat al te creatieve aanpak van Cunningham. Omdat hij in zijn sterk gecomprimeerde plot veelvuldig gebruikmaakt van flashbacks en (soms droomachtige) flashforwards, flink wat voorkennis veronderstelt én er doorgaans flink de vaart in houdt, kan het frustratie opleveren als je moet gissen wat je precies ziet. Het overkwam mij meer dan eens.

Een prijs betaald

In de laatste seconden van de film zie je de kleine Mirjam (het zusje van Mozes) tegen het decor van een machtig landschap, doorsneden door dezelfde rivier waarin haar broertje is gelegd. Mirjam – die dan al weet dat een Egyptische prinses zich over Mozes heeft ontfermd – belijdt God als “mijn Redder”, zoals de generaties voor haar ook hebben gedaan.
Hoewel Jezus’ Naam nergens wordt genoemd, kunnen christelijke kijkers de hints naar het Nieuwe Testament moeilijk missen. Zoals deze woorden van Mozes’ moeder, Jochebed, tegen God: “Al deze tijd wees U ons op een dag dat de schepping zal worden hersteld. Als er een prijs zal worden betaald voor onze schuld.” En later zegt ze: “Betaal onze prijs, leid ons naar de tuin. Laat ons weer op U vertrouwen.” Eden is still in our blood.

N.a.v. ‘The Book of Genesis’, distributie Neema/Ecovata (bestelcode NM9745), speelduur ca. 85 minuten, kijkadvies 9+, prijs € 14,99

Tip voor de redactie?

Of heb je een foutje gezien? Mail ons

Lees ook

Groot nieuws: een nieuw godsargument!

Groot nieuws: een nieuw godsargument!

'Diverse ervaren filosofen bevestigen dat het argument zeer solide is'

Reinier Sonneveld

31 augustus 2018
Alain Verheij is verslaafd aan verhalen vertellen

Alain Verheij is verslaafd aan verhalen vertellen

‘Theoloog des Twitterlands’ zoekt graag de spanning op

Reinald Molenaar

21 redenen om niet in God te geloven

21 redenen om niet in God te geloven

Theoloog Marinus de Jong schreef boek over moeilijke geloofsvragen

Femke Taale

Zo verduurzaam je je kledingkast

11 leuke en makkelijke tips om mee aan de slag te gaan