Icon--npo Icon--twitter Icon--facebook Icon--instagram Icon--mail Icon--search Icon--video Icon--image Icon--audio Icon--EO Icon--whatsapp Icon--linkedin Icon--snapchat Icon--youtube Icon--quote arrow-right Icon--menu clock Icon--background Icon--backgroundContent Icon--overlayBottom Icon--overlayTop

'Kerkplanters emotioneel stabieler dan predikanten'

En er zijn meer psychologische verschillen, blijkt uit nieuw onderzoek

Kerkplanters steken psychologisch anders in elkaar dan 'gewone' gemeentepredikanten, blijkt uit onderzoek van de Vrije Universiteit. "Het blijkt dat kerkplanters op ondernemers lijken," concludeert Annemarie Foppen (23), student theologie en psychologie.

Samen met theoloog Stefan Paas en godsdienstpsycholoog Joke van Saane voerde Annemarie Foppen haar onderzoek uit.

Wat is je vooral opgevallen in jullie onderzoek?

“We onderzochten of kerkplanters een ander persoonlijkheidsprofiel hebben dan de wat meer traditionele gemeentepredikanten. Het blijkt dat kerkplanters op ondernemers lijken. Ze zijn extraverter en emotioneel stabieler dan gemeentepredikanten. Ook staan ze meer open voor nieuwe ervaringen, zijn ze sneller bereid iets nieuws of geks te proberen en kunnen ze zich in moeilijke situaties goed redden, bijvoorbeeld als er niemand op komt dagen of er gebrek aan geld is. Kerkplanten is grilliger dan werken in een gewone gemeente. Dat wil niet zeggen dat gemeentepredikanten emotioneel labiel zijn. Ze zijn zelfs stabieler dan andere mensen. Maar uit het onderzoek blijkt dat kerkplanters nóg stabieler zijn. Gemeentepredikanten en kerkplanters verschillen trouwens niet veel in de mate van vriendelijkheid.”

Kerken zoeken vooral de klassieke theoloog, niet de ondernemende types
- Annemarie Foppen

Het is toch niet heel verrassend dat kerkplanters energieke, innovatieve en ondernemende types zijn?
“Dat was inderdaad onze hypothese en die is nu bevestigd met degelijk onderzoek op basis van de bekende Big 5-persoonlijkheidstest. Deze test heeft zich bewezen als een model om iemands persoonlijkheid in kaart te brengen.  Het is nu geen nattevingerwerk meer, we hebben onderzoeksresultaten die we kunnen gebruiken voor vervolgonderzoek. En ook al klinken de resultaten voor leken niet heel verrassend, toch zoeken kerken die op zoek zijn naar planters nog altijd vooral de klassieke theoloog, in plaats van de meer ondernemende types. Waarom draaien ze het niet om? Bij vacatures moeten kerken meer letten op het psychologische profiel van voorgangers en kerkplanters.”

Is het psychologisch profiel van de leider belangrijker dan zijn of haar theologische inhoud?
“Dat hebben we niet onderzocht. As je een kerk start zonder theologische inhoud wordt het niets. Maar als je een goede inhoud hebt zonder ondernemerschap, loop je ook vast. Ik geloof dus in teamleiderschap waar de vaardigheden van meerdere mensen samenkomen.”

Onderzoekster Annemarie Foppen

En hoe zit het met de gewone gemeentepredikant die misschien wat minder hip en ondernemend is? Zitten kerken daar nog op te wachten in deze seculiere tijd?
“Er zijn nog genoeg traditionele gemeenschappen waar een klassieke predikant goed bij past. Maar in veel andere situaties moeten kerken wel verder kijken om in deze tijd hun relevantie te behouden.”

Stefan Paas: 'Is het nuttig om van alle voorgangers dezelfde opleiding te eisen?'

Stefan Paas, hoogleraar missiologie aan de Vrije Universiteit is enthousiast over de resultaten van het onderzoek. "Nu steeds meer kerken de weg inslaan naar missionair pionieren, groeit ook de kennis over deze praktijk. We weten meer dan vroeger, mede dankzij allerlei onderzoek."

Dit onderzoek laat volgens Paas voor het eerst onomstotelijk zien dat er belangrijke persoonlijkheidsverschillen zijn tussen voorgangers in oudere gemeenten en voorgangers in pioniersgemeenten. "Blijkbaar heeft de plek waar je je thuis voelt ook iets te maken met je aanleg en karakter, ook als het gaat om kerk en zending. We kunnen deze kennis goed gebruiken bij de selectie, opleiding en evaluatie van mensen. Er zijn nu eenmaal verschillende gaven in de gemeente, en we hebben het hele palet van gaven nodig om gestalte te kunnen geven aan de missie van de kerk in onze cultuur."

Paas kan zich ook vervolgonderzoek voorstellen, bijvoorbeeld naar leerstijlen van (aanstaande) voorgangers. "Is het wel nuttig om van alle voorgangers dezelfde opleiding te eisen, of zouden we meer moeten variëren, al naar gelang iemands aanleg en roeping? Wellicht is het ook mogelijk om aan de hand van persoonlijkheidskenmerken in alle voorzichtigheid iets meer te zeggen over hoe een project het beste begeleid kan worden. Bijvoorbeeld: hoe stel je een team zo goed mogelijk samen? Ik vind dit theologisch erg belangrijk: wie zich vervreemdt van de werkelijkheid, vervreemdt zich van Gods werk. We moeten niet bang zijn om grondig onderzoek te doen, en de feiten tot ons te laten doordringen. Op die manier kan de Geest ons verder leiden en nieuwe inzichten geven."

Beeld: Shutterstock

Geschreven door:

Sjoerd Wielenga

Redacteur

Tip voor de redactie?

Of heb je een foutje gezien? Mail ons

Lees ook

55 redenen waarom vrouwen moeten (s)preken

55 redenen waarom vrouwen moeten (s)preken

'Omdat een van de beste preken ooit van een vrouw was'

Mirjam Hollebrandse

Friese kerken nu ook online te bekijken

Friese kerken nu ook online te bekijken

Foto's en video's van kerken bij elkaar op één site

kerk 5 juli 2018
‘Atheïstische dominee’ Klaas Hendrikse overleden

‘Atheïstische dominee’ Klaas Hendrikse overleden

‘God bestaat niet, hij gebeurt’

atheïsme 28 juni 2018

Annemarie wordt langzaam blind

‘Ik weet niet goed of mijn ziekte een doornenkroon of een lauwerkrans is’