Icon--npo Icon--twitter Icon--facebook Icon--instagram Icon--mail Icon--search Icon--video Icon--image Icon--audio Icon--EO Icon--whatsapp Icon--linkedin Icon--snapchat Icon--youtube Icon--quote arrow-right Icon--menu clock Icon--background Icon--backgroundContent Icon--overlayBottom Icon--overlayTop

Inleiding op de brief van Paulus aan de Efeziërs

De Bijbel Open met ds. Arie van der Veer

Waarom schreef Paulus een brief aan de gemeente in Efeze? Aan wie is deze brief eigenlijk geschreven? Wat weten wij over de relatie tussen deze kerk en Paulus? Dominee Arie van der Veer beantwoordt deze vragen in 'De Bijbel open'.

Het proces dat door de Romeinen tegen Paulus gevoerd is, heeft lang geduurd. We weten niet goed hoe het verloop daarvan gegaan is. We kunnen alleen met enige zekerheid zeggen dat Paulus onder keizer Nero onthoofd is. Hij is dus niet gestorven, zoals vele andere christenen gestorven zijn. Velen van hen werden voor de wilde dieren geworpen. Dat gebeurde zeker na de brand van Rome, in het jaar 64. De overlevering over de onthoofding van Paulus wijst erop dat er eerst een proces heeft plaatsgevonden. Dan hebben we het over de tijd tussen 63 en 68 na Christus.

Aan wie is deze brief geschreven?
Het lijkt een overbodige vraag. Het staat er toch duidelijk? "Van Paulus, door Gods wil apostel van Christus Jezus. Aan de heiligen in Efeze, aan de gelovigen die een zijn in Christus Jezus." (Efeziërs 1:1). Het probleem is echter dat het adres ontbreekt in drie van de best bewaard gebleven en oudste handschriften van Paulus (uit de derde en vierde eeuw). De woorden ‘in Efeze’ staan daar dus niet in.

Paulus heeft 3 jaar in Efeze gewerkt

Dan is er nog iets. Efeze was de stad, waar Paulus ruim drie jaar heeft gewerkt. Dat was tijdens zijn derde zendingsreis, ergens tussen het jaar 53 en het najaar van 56. Zijn werk werd gezegend. Vanuit Efeze werden nieuwe gemeenten gesticht.

Paulus heeft heel veel meegemaakt in die gemeente. U kunt het allemaal lezen in het boek Handelingen. Bekend is de opstand van de zilversmid Demetrius. Demetrius maakte afbeeldingen van de tempel van de godin Artemis, die vereerd werd in Efeze. Door de invloed van Paulus zag hij zich in zijn bestaan bedreigd.

Zegen, overgave en verzet
Veelzeggend is wat deze man tijdens die opstand zei tegen de mensen van de stad: “Jullie hebben uiteraard ook gemerkt dat Paulus niet alleen in Efeze, maar in bijna heel Asia een grote groep mensen heeft weten te overtuigen van zijn opvatting dat goden die door mensenhanden worden gemaakt geen goden zijn” (Handelingen 19:26). Paulus werkte daar met grote zegen. Maar zoals zo vaak geldt: waar overgave komt, ontstaat ook verzet. Ook juist daarom heeft men zich afgevraagd of deze zogenaamde brief aan de Efeziërs werkelijk aan de Efeziërs is geschreven. Paulus is altijd zo persoonlijk in zijn brieven. Hij gaat bijna altijd in op de plaatselijke situatie. Juist deze laatste brief van Paulus aan een gemeente is heel onpersoonlijk. Hij zou aan iedereen geschreven kunnen zijn. Maar misschien is dat juist wel het antwoord.

Geestelijk testament
Het was een van Paulus’ laatste brieven. Geschreven vanuit de gevangenis in Rome. Men vermoedt dat Paulus daarna nog een brief heeft geschreven aan Timoteüs. Daarna is hij om het leven gebracht. In de brief aan Timoteüs schrijft hij daarover. "Het moment waarop ik heenga nadert" (2 Timoteüs 4:6).

Maar dit is anders. Er zijn wel theologen die deze brief het geestelijk testament van Paulus hebben genoemd. De brief is niet de langste of meest inhoudelijke, maar deze geeft wel een compleet beeld van het christelijk geloof.

Spanningen in de kerk
En dan nog even iets. Paulus was nog geen tien jaar weg uit Efeze. Maar na zijn vertrek is daar heel veel gebeurd. Ik citeer maar weer uit die brief aan Timoteüs: ‘Zoals je weet heeft iedereen in Asia zich van mij afgekeerd’ (2 Timoteüs 1:15). Er is verwijdering ontstaan. Bij zijn afscheid van de gemeente van Efeze had Paulus al zo’n vermoeden. In zijn afscheidstoespraak had Paulus gezegd: ‘Ik weet dat er na mijn vertrek woeste wolven bij u zullen binnendringen, die de kudde niet zullen ontzien. Uit uw eigen kring zullen mensen voortkomen die de waarheid verdraaien om de leerlingen voor zich te winnen" (Handelingen 20:29,30).

Paulus geeft een bondige samenvatting van het evangelie

Blijkbaar is dat allemaal ook gebeurd. Dat verklaart een hoop. Paulus heeft de behoefte gehad om niet alleen aan Efeze, maar ook aan al die omliggende gemeenten in een bondige samenvatting nogmaals uit te leggen wat het evangelie inhoudt dat hij heeft willen verkondigen. Vanuit Efeze heeft hij de brief laten rondbrengen. Het zou best kunnen dat er een kopie bewaard werd door de gemeente van Efeze. Daardoor dacht later iemand dat deze brief aan Efeze geschreven was, in plaats van dat hij vanaf die plek aan een groep gemeenten verstuurd was.

Misschien vindt u dit niet heel belangrijk. De inhoud van de brief wordt er niet anders van. Toch, als je erover nadenkt, gaat zo’n brief nog meer voor je leven. Je ziet Paulus voor je in die gevangenis. De onheilspellende berichten hebben hem bereikt. Dan besluit hij toch nog een keer te schrijven. Aan Efeze, aan al die gemeenten. Reizen kan en mag hij niet meer. Schrijven is het enige wat hij voor zijn dood nog kan doen. De boodschap van Jezus Christus samenvatten. De gemeenten wijzen op het nieuwe leven.

Vijf brieven schreef hij daar. Ze zijn in de volgende volgorde geschreven: Kolossenzen, Filemon, Filippenzen, Efeziërs en 2 Timoteüs.

De Efezebrief bestaat uit twee delen
Je zou het zo kunnen zeggen: het eerste deel (Efeziërs 1:1-3:21) beschrijft de plek, de positie van een christen, het tweede deel de levenswandel van de christen (Efeziërs 4:1- 6:20).

Zij moeten door hun levenswandel uitstralen, wat zij ontvangen hebben en zo Christus tonen aan hun omgeving. Zij zijn niet langer als de heidenen om hen heen, die God niet kennen. Nee, zij zijn van het licht, zij tonen liefde. Hun handel en wandel blijft oprecht tot aan de wederkomst van de Here Jezus.

‘In Christus’
Ik noemde die term al. Omdat Paulus deze uitdrukking zo vaak gebruikt, wil ik daar wat meer over zeggen. De uitdrukking komt ongeveer vijfendertig keer voor in dit Bijbelboek, meer dan in welk ander boek van het Nieuwe Testament.

Een paar voorbeelden uit hoofdstuk 1
Aan de gelovigen die een zijn in Christus Jezus (1:1).
Gelovigen zijn gezegend in Christus, met talrijke geestelijke zegeningen (1:3).
In Christus vol liefde uitgekozen (1:4).
Om in Jezus Christus zijn kinderen te worden (1:5).
In Hem zijn zij door zijn bloed verlost en zijn onze zonden vergeven (1:7).
In Hem is het erfdeel ontvangen (1:11).
In Hem gemerkt met het stempel van de heilige Geest (1:13).

Overwinning
U kent natuurlijk de geschiedenis van David die streed met de reus Goliat. David vertegenwoordigde Israël. Toen David had gewonnen, had Israël gewonnen. Zo is het ook met wie gelooft in Jezus Christus. Hij heeft de satan verslagen, de oudste en machtigste vijand van God. Wie in Hem gelooft, deelt in Zijn overwinning. Die overwinning heeft heel veel aspecten. Ze worden in deze brief breed uitgemeten en geroemd.

Tot slot lees ik nog een aantal sleutelverzen voor.
Efeziërs 2:8-10: "Door zijn genade bent u nu immers gered, dankzij uw geloof. Maar dat dankt u niet aan uzelf; het is een geschenk van God en geen gevolg van uw daden, dus niemand kan zich erop laten voorstaan. Want hij heeft ons gemaakt tot wat wij nu zijn: in Christus Jezus geschapen om de weg te gaan van de goede daden die God heeft voorbereid.’"

Efeziërs 4:1-3 "Ik, die gevangenzit omwille van de Heer, vraag u dan ook dringend de weg te gaan die past bij de roeping die u hebt ontvangen: wees steeds bescheiden, zachtmoedig en geduldig, en verdraag elkaar uit liefde. Span u in om door de samenbindende kracht van de vrede de eenheid te bewaren die de Geest u geeft."

Geschreven door:

Arie van der Veer

Presentator, dominee en schrijver

Tip voor de redactie?

Of heb je een foutje gezien? Mail ons