Icon--npo Icon--twitter Icon--facebook Icon--instagram Icon--mail Icon--search Icon--video Icon--image Icon--audio Icon--EO Icon--whatsapp Icon--linkedin Icon--snapchat Icon--youtube Icon--quote arrow-right Icon--arrow-down Icon--chevron-right Icon--menu clock Icon--background Icon--backgroundContent Icon--overlayBottom Icon--overlayTop Icon--girl Icon--boy Icon--cross

Groeien naar Christus

De Bijbel Open met ds. Arie van der Veer

De Reformatie veroorzaakte niet alleen verdeeldheid, het bracht ook geestelijke eenheid. Deze eenheid is een van de grote zegeningen van Gods kerk. Hoe ga je daarmee om, hoe houd je die vast en hoe verdiep je die? Paulus schrijft daarover in het vierde hoofdstuk van de Efezebrief.

Vorige week hebben we Efeziërs 6 bestudeerd. Ik heb toen bewust een gedeelte uit deze brief overgeslagen, en voor deze week bewaard. Dat heeft alles te maken met de herdenking van 500 jaar Reformatie, komende week.

Reformatiedag
Op 31 oktober 1517 maakte Maarten Luther zijn bezwaren tegen de Rooms-Katholieke Kerk met 95 stellingen, op de deur van de slotkapel van Wittenberg kenbaar. De Reformatie zorgde voor een terugkeer naar het Woord van God. Sola fide, sola gratia en sola scriptura waren, en zijn nog altijd de drie Latijnse uitdrukkingen die het kort en bondig samenvatten: door geloof alleen, door genade alleen, en door de Schrift alleen. Het leek mij goed daar deze week ook in De Bijbel Open aandacht aan te besteden, en God ervoor te danken.

De inzichten van Paulus
De apostel Paulus is een machtig instrument in Gods hand geweest! Wat heeft God deze man veel inzichten gegeven. Zijn leven als zendeling was zwaar: hij belandde heel wat keren in de gevangenis. Vaak was hij een paar maanden in een bepaalde plaats. Toch had hij ook nog tijd en bovenal het inzicht om brieven aan de gemeenten te schrijven. In die brieven is een enorme geestelijke rijkdom te vinden. Dat is ook zo in de brief aan de Efeziërs. Deze brief is zijn laatste gemeentebrief, die hij vanuit de gevangenis in Rome schrteef. Het gaat daarin vooral ook over de kerk, over de eenheid van de kerk als een van de grote geschenken van God.

De jonge kerk bewaart eenheid
Aanvankelijk bestonden er tussen Joodse christenen en christenen uit de heidenen bijna onoverbrugbare verschillen, maar God Zelf brak die muur tussen hen af. Die eenheid ontstond ook toen niet zonder strijd. Denk nog maar eens aan de eerste grote vergadering van de jonge christelijke kerk, het zogenaamde apostelconvent (Handelingen 15). Paulus was speciaal uit het buitenland gekomen. Hoewel de apostelen en Paulus eerst lijnrecht tegenover elkaar stonden, werd er toch besloten de wet niet aan de christenen uit de heidenen op te leggen. Daarover werd een unaniem besluit genomen. Dat gebeurde dankzij het gezag van Andreas, de broer van Jezus. Net als Paulus zie ik het vooral als een groot geschenk van God. Het is een groot wonder.

Verdeeldheid en eenheid na de Reformatie
Ik sta deze week stil bij de zegen van de Reformatie. Deze kunnen we niet genoeg benadrukken. Toch veroorzaakte de Reformatie helaas ook verdeeldheid. Daar ga ik het nog over hebben. Het bracht ook geestelijke eenheid. De Rooms-Katholieke Kerk van voor de Reformatie leek van buitenaf strak geleid vanuit Rome. Binnen de kerk was de kloof enorm, bijvoorbeeld tussen de geestelijkheid en het ‘gewone’ volk.

De Bijbel wordt een boek voor iedereen

Voor die tijd was de Bijbel voor leken een gesloten boek. Geestelijken vertelden wat je moest geloven. Wat wisten de mensen bijvoorbeeld van de geestelijke rijkdommen, die Paulus beschrijft in de eerste drie hoofdstukken van deze brief? Dankzij de vertalingen van bijvoorbeeld Luther en de commentaren van Calvijn, werd de Bijbel een boek voor iedereen. Mensen leerden ontdekken hoeveel God ons heeft gegeven en beloofd. Dat creëerde toen geen uiterlijke eenheid, maar wel een geestelijke eenheid. Eenheid in Christus. Maar de Reformatie bracht dus ook verdeeldheid. In grote lijnen brak de West-Europese kerk door de Reformatie in tweeën: rooms-katholieken aan de ene kant en protestanten aan de andere kant. Daar is het helaas niet bij gebleven. De protestanten zijn na 500 jaar sterk verdeeld. Je kunt dat positief bekijken. Voor mij heeft dat iets aantrekkelijks, maar dan moet je er wel van overtuigd zijn dat geen enkele kerk de wijsheid in pacht heeft, dat we daarom alleen samen in staat zijn de rijkdom van Gods Woord steeds beter te begrijpen.

Het past ons bescheiden te zijn
Niet iedereen denkt daar zo over. Veel kerken zijn ontstaan ‒ en ontstaan nog steeds ‒ door inzichten die elkaar helaas uitsluiten: Zo is het en niet anders. We vieren deze week 500 jaar Reformatie. Daar mogen we dankbaar voor zijn. Maar laten we niet al te grote woorden gebruiken. Reformatie, zeker doorgaande reformatie, bracht niet alleen zegen, maar ook veel verdriet. Bescheidenheid, het besef dat we elkaar nodig hebben, dat past ons.

Paulus geeft belangrijke aanwijzingen over eenheid

Omgaan met zegeningen
De brief aan de Efeziërs bevat drie hoofdstukken met zegeningen die God aan Zijn kerk geeft. In nog eens drie hoofdstukken staat uitgelegd hoe we met die zegeningen om moeten gaan. Een van de grote zegeningen is de eenheid van Gods kerk. Hoe ga je daarmee om? Hoe houd je die vast? Hoe verdiep je die? Paulus schrijft daarover in hoofdstuk 4: “door ons in liefde aan de waarheid te houden, en in alles toe te groeien naar Hem Die het Hoofd is, namelijk Christus” (Efeziers 4:15). Daar staan een paar heel belangrijke aanwijzingen! Paulus zegt dat de eenheid een proces is. Dat vind ik een essentieel gegeven. Hij heeft het over ‘groeien naar Christus’, in alle opzichten en in waarheid en liefde.

De kerk is geen bunker
Groeien veronderstelt een proces. Een betonnen gebouw groeit niet. Een boom wel. De kerk is geen optelsom van betonnen waarheden. Geen bunker, waarin je je kunt verschuilen tegen elke valse leer. Paulus gebruikt vaak het beeld van de groei van een lichaam. Nadeel daarvan is dat we op een gegeven moment zouden kunnen denken volgroeid te zijn. Maar die fase bereiken we in dit leven helaas niet.

‘Hij moet groter worden en ik kleiner’

Groeiproces
Paulus benadrukt veel meer het proces: de voortdurende groei. Johannes de Doper zei ooit: “Hij moet groter worden en ik kleiner”. Het is groeien richting Christus. Steeds meer naar Hem toe. Dat blijft niet zonder gevolgen. Als wij richting Christus groeien, dan wordt Hij steeds groter voor ons. Tegelijkertijd worden wij steeds kleiner. Het geeft strijd om steeds meer op Christus te willen lijken. Worsteling om te leren denken, zoals Hij denkt. Te leren doen wat Hij gedaan heeft. Nee, dat gaat niet vanzelf.

Er kunnen dorre tijden zijn, maar ook tijden van opwekking. Die 500 jaar Reformatie is geen geschiedenis van constante en regelmatige groei. Er is veel gebeurd. We hebben de waarheid niet altijd vastgehouden. Ook de liefde was regelmatig zoek. Toch ging het proces door. Dankzij God Zelf. Dankzij Gods Geest. Het is een geweldige zegen om steeds meer oog te krijgen voor Zijn werk.

Welke waarheid bedoelde Paulus?

Paulus schrijft: “Wij groeien door waarheid en liefde.” Letterlijk vertaald schrijft Paulus: “Als wij in liefde de waarheid spreken dan zullen wij toegroeien naar Christus”. “In liefde de waarheid spreken”: waarheid aan de ene kant, en liefde aan de andere kant. Hier worden ze door Paulus heel nauw met elkaar verbonden. Wij groeien naar Christus, door liefdevol de waarheid te spreken. Wij groeien naar Christus door de ware liefde te kennen en te koesteren. Welke waarheid zou Paulus bedoeld hebben? Onze waarheden? In die tijd speelden andere aspecten van de waarheid een rol dan nu. Ik denk ook dat God ons in al die eeuwen door Zijn Geest nog meer inzicht in de waarheid heeft gegeven. Maar ik denk dat Paulus met waarheid vooral Christus Zelf bedoeld heeft.

Bijbelse groei
Toegroeien naar Christus, het is kenmerkend voor de Reformatie en ook de roeping voor de kerk van nu. Er staat nog iets bij. Groeien richting Christus "in alle opzichten". In alle opzichten van je leven: in ons karakter, groeien in geloof, hoop en liefde. Op alle terreinen van het leven. In alles wat er in dit leven aan de hand is. Ons volledige bestaan heeft ermee te maken. "Naar Christus toe." Als wij het hebben over een kerk die groeit, dan bedoelen we meestal dat er meer mensen bij komen. Die kun je tellen. Maar als wij op een Bijbelse manier praten over groei van de gemeente, dan gaat het over de "groei naar Christus toe". Zoiets kun je niet pakken. Daar kun je geen berekeningen op loslaten. Die groei heeft daarom iets van een geheim, van een mysterie. Een ding kun je wel met zekerheid zeggen: Christus wordt in dat proces steeds groter, bewonderenswaardiger, mooier en belangrijker voor ons.

De belangrijkste zegen
Ik wil de terugloop van de kerken in Nederland niet bagatelliseren. Als een kerk in getal groeit, is dat ook een zegen. Maar het allerbelangrijkste voor de kerken is de groei naar Christus. Ik bid ervoor. De kerkelijke verdeeldheid zal dan misschien wel blijven, maar de geestelijke eenheid zal toenemen. Of om het met woorden van Paulus te zeggen: “Ik bid dat hij jullie en alle andere christenen wil leren hoe groot en diep die liefde is. Dan zullen jullie begrijpen dat die liefde groter is dan een mens zich kan voorstellen. Ja, ik bid dat God zelf volledig in jullie aanwezig wil zijn” (Efeziers 3:18,19).

Beluister hier de radio-overdenkig:

Tip voor de redactie?

Of heb je een foutje gezien? Mail ons