Icon--npo Icon--twitter Icon--facebook Icon--instagram Icon--mail Icon--search Icon--video Icon--image Icon--audio Icon--EO Icon--whatsapp Icon--linkedin Icon--snapchat Icon--youtube Icon--quote arrow-right Icon--menu clock Icon--background Icon--backgroundContent Icon--overlayBottom Icon--overlayTop

'Gewone voorouders zijn vervelend'

Hoe 'Verborgen Verleden' op zoek is naar spannende verhalen

Visie staat volgende week in het teken van stamboomonderzoek. Een televisieprogramma hierover dat al negen seizoenen meegaat, is Verborgen Verleden. Zaterdag is de voorlopig laatste uitzending te zien met zangeres Wende Snijders (foto). Eindredacteur Jan van Holsteyn legt uit hoe het programma gemaakt wordt.

In Verborgen Verleden gaan bekende Nederlanders op zoek naar hun familiegeschiedenis. De afgelopen weken waren de zoektochten te zien van onder meer Job Cohen, Eric Corton, Sacha de Boer, Jörgen Raymann en Claudia de Breij.

Hoe ziet zo'n zoektocht eruit?
“Onze redactie bestaat uit twee redacteuren, twee stagiaires en een eindredacteur. We worden geholpen door verschillende archieven. Het komt voor dat wij van stamboomonderzoekers te horen krijgen: maak eens een programma over deze BN'er, want hij heeft zo'n bijzondere familiegeschiedenis. Bij Ruben Nicolai was dat het geval: het CBG, Centrum voor familiegeschiedenis, wees ons op zijn beroemde voorouders Willem van Oranje en Karel de Grote. Maar bij de meeste anderen is het afwachten. Om een beetje te voorspellen wat we kunnen verwachten, laten we een genealogische quickscan maken door een professionele stamboomonderzoeker, die een paar dagen aan het werk gaat met een stamboom van een potentiële hoofdpersoon.

Ook houden we een voorgesprek met een potentiële hoofdpersoon. Als iemand al heel veel weet van zijn verleden, schiet het voor ons niet op. We willen natuurlijk een spannende zoektocht met hem of haar aangaan. We vragen de hoofdpersoon ook wat hij zelf zou willen weten. Zijn er familieverhalen of bepaalde eigenschappen die hij uitgezocht wil hebben? Vervolgens gaan we het grote onderzoek doen. We maken een kwartierstaat van alle voorouders – van vaders- en moederskant – tot zeven generaties terug. We letten op bijzondere feiten bij deze mensen. Als mensen jong gestorven zijn, vaak verhuisd zijn of bijzondere beroepen hadden, heeft dat onze aandacht. Daar zitten meestal de verhalen. Als we alle verhalen compleet hebben, schrijven we een script waarin de zoektocht van de hoofdpersoon op een logische manier beschreven wordt. Tot slot gaan we met de cameraploeg daadwerkelijk op pad met de BN'er.”

Als voorouders crimineel waren, is dat voor ons erg prettig

- Jan van Holsteyn, eindredacteur Verborgen Verleden

Gevoelige snaar

Omdat iedere generatie het aantal voorouders verdubbelt, heeft een hoofdpersoon heel veel voorouders. Hoe weet je dat je aan het juiste interessante draadje trekt?
“We kunnen inderdaad niet op zoek naar de verhalen van álle voorouders. Het voorgesprek met de hoofdpersoon is dus richtinggevend. Stel dat er een familieverhaal is dat een voorvader heeft meegevochten met Napoleon, dan onderzoeken we of dat klopt. Vaak staan in de bijlagen bij de aktes van doop, huwelijk en overlijden bijzonderheden over iemand vermeld. Als voorouders crimineel waren, is dat voor ons erg prettig, omdat daar vroeger informatie over is vastgelegd. Hetzelfde geldt voor voorouders die van adel zijn, of actief waren als bestuurder van een stad of land. Gewone voorouders zijn vervelend. Iemand die zijn hele leven werkte op het land, als arbeider of visser en verder geen avonturen beleefde, is niet spannend genoeg voor Verborgen Verleden. We kunnen dan immers geen verhaal vertellen. Maar het verrast me nog steeds dat dit bijna nooit voorkomt.

Het is iedere aflevering weer reuzespannend. Wat zullen we nu weer vinden? Maar als je goed zoekt, sta je versteld van wat je terugvindt. De aflevering met Wende Snijders, aankomende zaterdag, is heel bijzonder. Ze doet een ontdekking die teruggaat naar de negende eeuw in Vlaanderen. Dan springen we een gat in de lucht! Wende was heel hongerig naar de verhalen. Ik ben dan erg dankbaar dat Verborgen Verleden daarin kan voorzien.”

Deelnemers aan 'Verborgen Verleden' zijn regelmatig ontroerd door de ontdekkingen die ze doen. Hoe komt dat?
“Dat is iets heel merkwaardigs, het gebeurt iedere keer weer. Ze zijn ontzettend blij om een verhaal te horen over iemand van wie ze een uur eerder nog nooit gehoord hadden. Alleen het feit dat het familie is, raakt een gevoelige snaar. Ze beseffen: ik hoor bij een breder verband, ik ben niet alleen, maar onderdeel van een lange keten waardoor ik er ben. Dat raakt een gevoelige snaar.”

3 tips

Jan van Holsteyn van Verborgen Verleden geeft 3 tips voor eigen onderzoek

  1. Begin met het interviewen van je eigen familieleden. Welke verhalen weten je grootouders, ooms en tantes?

  2. Kijk op internet, bijvoorbeeld bij Wiewaswie.nl. Of zoek via Google naar genealogiewebsites. Veel archieven zijn gedigitaliseerd.

  3. Niet alle informatie op internet is betrouwbaar. Controleer daarom in archieven of alles klopt wat je online gevonden hebt.

Ontkerkelijking

Het uitpluizen van familiestambomen, boeken met familiegeschiedenissen en nu al bijna tien seizoenen 'Verborgen Verleden': familiegeschiedenis leeft. Hoe verklaar je dat?
“Misschien willen mensen meer over hun eigen afkomst weten, juist in een tijd waarin mensen overladen worden met informatie uit de hele wereld. Bovendien, mensen worden ouder, blijven gezonder en hebben daardoor meer gelegenheid om hun familieverleden uit te zoeken. Wat ook mee kan spelen, is dat door ontkerkelijking mensen andere verbanden zoeken en die deels vinden in hun eigen geschiedenis.”

De voorlopig laatste aflevering van 'Verborgen Verleden', met Wende Snijders, wordt aanstaande zaterdag uitgezonden om 20.30 uur en herhaald op zondag om 14.25 uur (in beide gevallen op NPO2).
Volgende week in Visie meer aandacht voor familiegeschiedenis, met onder meer een fotoserie over erfstukken, een essay over het geslachtsregister van Jezus én Visie-redacteur Hannah Neele die haar eigen stamboom uitpluist.

Geschreven door:

Sjoerd Wielenga

Redacteur

Tip voor de redactie?

Of heb je een foutje gezien? Mail ons