Icon--npo Icon--twitter Icon--facebook Icon--instagram Icon--mail Icon--search Icon--video Icon--image Icon--audio Icon--EO Icon--whatsapp Icon--linkedin Icon--snapchat Icon--youtube Icon--quote arrow-right Icon--menu Icon--background Icon--backgroundContent Icon--overlayBottom Icon--overlayTop

In memoriam Harry Kuitert

Hoe Kuitert zijn geloof verloor – en velen met hem

Op vrijdag 8 september 2017 overleed de omstreden theoloog en ethicus Harry Kuitert. Hij werd 92 jaar.

Binnen de Protestantste Kerk was prof. dr. Kuitert een invloedrijke en tegendraadse theoloog. In de jaren zestig en zeventig betwijfelde hij de leer binnen de Gereformeerde Kerken. Met zijn beroemde uitspraak “Al het spreken over boven, komt van beneden, ook de uitspraak dat iets van boven komt” relativeerde hij het geloof in de God van de Bijbel.   

Watersnoodramp

Van 1950 tot 1955 was Kuitert gereformeerd predikant te Scharendijke (Schouwen-Duiveland), waar hij de watersnoodramp van 1953 meemaakte en zijn twijfel begon. “Op het dak van een ondergelopen huis zaten een man, vrouw en een paar kinderen te bidden. Totdat ze in zee werden gezogen en nooit meer werden teruggevonden. Ik vond dat schokkend. Wat betekende nu bidden?”

Mensenwerk

Vanaf de jaren zeventig gaf Kuitert woorden aan de toenemende twijfels in de samenleving over het christelijk geloof. Volgens hem was geloven mensenwerk, en was het goed om er kritische vragen over te stellen.

Logische legendes

Veel mensen herkenden zijn twijfels en verlieten de kerk. De meeste opschudding ontstond na zijn boek Het algemeen betwijfeld christelijk geloof, waarin hij afrekent met een aantal christelijke geloofstradities, zoals Jezus’ hemelvaart en Zijn geboorte uit een maagd. Hij noemde deze gebeurtenissen “logische legendes die een gat in de redenering moeten opvullen”.

Bootje in een diepe zee

In een interview in het EO-programma Reflector, naar aanleiding van zijn boek, zei Kuitert: “We hebben lang gedacht dat we op een booreiland zaten, met schroeven vast in de grond. Maar eigenlijk varen we op een bootje in een diepe zee en zijn we overgeleverd aan de genade Gods.”

Cirkelredenering

Uiteindelijk verloor Kuitert zijn geloof in God helemaal. In een interview in het Reformatorisch Dagblad werd hem de vraag gesteld “Stel nu dat de God over Wie u zo veel heeft geschreven, straks tóch de levende God blijkt te zijn, hoe verantwoordt u uzelf dan?” Kuitert antwoordde: “U mag best denken dat God bestaat, maar ik denk dat u ongelijk heeft. Ik ga daarover niet twisten. U gebruikt een cirkelredenering. U zegt: ‘God bestaat.’ En wie hoor ik praten? Ik hoor u spreken.”

Bekijk hieronder een fragment uit God in de lage landen (2011). 
In 1950 gaat Harry Kuitert als dominee aan de slag in de Gereformeerde kerk in het Zeeuwse Scharendijke. Kuitert wordt één van de voormannen die verkondigt dat God slechts een verzinsel is van mensen.

God in de lage landen. Kuitert: 'God is slechts verzinsel van mensen'

Radiofragment: Harry Kuitert | Reflector

Harry Kuitert | Reflector

Beeld: ANP

Geschreven door:

Mirjam Hollebrandse

Eindredacteur visie.eo.nl

Tip voor de redactie?

Of heb je een foutje gezien? Mail ons