Icon--npo Icon--menu Icon--twitter Icon--facebook Icon--instagram Icon--mail Icon--search Icon--video Icon--image Icon--audio Icon--EO Icon--whatsapp Icon--linkedin Icon--snapchat Icon--youtube Icon--quote arrow-right Icon--background Icon--backgroundContent Icon--overlayBottom Icon--overlayTop

‘Vrees niet’ is een Bijbelse opdracht

“Profetische tegenstem van 12 hoopvolle christenen"

in Nieuws

De verdeeldheid op weg naar de verkiezingen in Nederland is groter dan ooit. Een scheidslijn die ook dwars door de kerk gaat. Beide kampen zitten verbitterd in hun eigen ‘bubbel’ waardoor een gesprek vrijwel niet meer mogelijk is. In ‘Vrees niet’ doen twaalf christenen pogingen om deze breuk te lijmen. Theoloog Alain Verheij nam het initiatief – maar schrijft niet mee omdat hij zelf teveel in een ‘bubbel zit’. Een gesprek.

,,Dit is geen schotschrift tegen Wilders''

Alain Verheij noemt zichzelf ‘Theoloog des Twitterlands’. Op zijn geliefde sociale medium laat hij zich de afgelopen maanden niet onbetuigd. Rond de verkiezing van de nieuwe Amerikaanse president druipt zijn afkeer van Donald Trump van het scherm. Geert Wilders, Cees van der Staaij en iedereen die enige sympathie voor rechts kan opbrengen krijgt er van langs. Voor wie het gevolgd heeft is het duidelijk: Alain Verheij zit – zoals hij het zelf omschrijft – in een “linkse bubbel”.

Ben jij als uitgesproken linkse theoloog wel de aangewezen persoon om de kampen weer bij elkaar te krijgen?
“Dit is geen preek voor eigen parochie. Daarom heb ik zelf ook geen bijdrage geschreven. Ik sta een beetje bekend als linkse theoloog en ik heb dit boekje niet geschreven voor mijn linkse christelijke vrienden. Dit is een ‘midden-orthodox’ boekje. Het is gematigder van toon dan ik mij meestal uit.
Afgelopen najaar liepen de gemoederen hoog op na de verkiezing van Donald Trump. Christenen leken lijnrecht tegenover elkaar te staan. Ook ik nam een positie in. Het leek uit de hand te lopen, mede door dat ik zelf ook heel fel was. Het besef groeide dat dat zo niet verder kon. Hoe komen we weer bij elkaar?
Daarom heb ik twaalf aansprekende christenen gezocht die milder zijn dan ik zelf. Ik weet niet wat de schrijvers stemmen. Ik vind het vooral een mooi pakketje mensen bij elkaar. Zij kregen de opdracht om ieder voor zich een stuk te schrijven tegen de angst. Het was duidelijk dat die urgentie gevoeld werd. Heel veel mensen wilden hier aan mee werken en hun schouders er onder zetten. Hoe kunnen we in Nederland het gesprek over persoonlijk geloof en stemgedrag wat mooier krijgen?”

Wat voor schrijvers doen er mee?
“De felste is denk ik Jan Wolsheimer. Die zet de Bergrede heel fel tegenover de taal van Geert Wilders. Paulien Vervoorn schreef juist een heel praktisch stuk: Hoe ga je het gesprek aan met andersdenkenden?
Ik heb schrijvers gevraagd die voor hun beroep moeten kunnen praten met alle ‘soorten’ mensen. Dominees en zo. Dus niet de flanken. Dit boekje is geen schotschrift tegen Wilders. Ik denk dat het als geheel een soort christelijke geest ademt. Maar niemand raadt een concrete politieke partij aan ofzo.”

'Vrees niet' staat 365 keer in de Bijbel

Wat hoop je dat deze bundel te weeg brengt?
“Het is de bedoeling dat dit christenen in gesprek brengt. Stel je een gezin voor: man stemt PVV, vrouw stemt SGP, zoon stemt ChristenUnie, dochter stemt GroenLinks. Ze zijn alle vier christelijk. Dit boekje moet daar op tafel komen te liggen. Dan raken ze in gesprek. Dan wordt de verdeeldheid kleiner. Ze zullen elkaar als gelovige beter begrijpen.
Ook in de kerk zitten mensen die van alles stemmen. Het ene deel leest met plezier het SGP-manifest tegen Islamisering dat deze week verscheen. Het andere deel leest met instemming een interview met Marianne Thieme, of blogs van mij als ‘GroenLinks’-theoloog. Die groepen komen niet met elkaar in gesprek, want ze leven in hun eigen bubbel. Dit boekje is ‘bubbel-overstijgend’. Ik heb gemikt op de midden-orthodoxie in de kerk. Daar zitten evangelischen tussen, kerklozen, gereformeerden… verschillende pluimage. Zoals verschillende mensen samen in de kerk kunnen zitten, zo hoop ik ook dat ze samen in gesprek raken over politiek.”

,,Je vrees is begrijpelijk, maar er is een hoop die groter is''

Wat stijgt op uit het boekje? Wat biedt hoop?
De tekst “Vrees niet” is de titel. Die woordcombinatie komt 365 keer voor in de bijbel. Dat is wat ik het boekje wil laten ademen: vrees niet. Of je nou bang bent voor Wilders, moslims, EU, Russen, of weet ik veel wat. Alle angst druist uiteindelijk tegen het Koninkrijk van God in. Je moet vertrouwen, hoop houden dat het goed komt. Ik denk dat er aan alle flanken angst zit. Ook in de anti-Wilders bubbel zit heel veel angst. Die zijn bang voor Trump. Ik wil die angst tegengaan. Ik denk dat dat de grote bijdrage is van het christelijk geloof door de eeuwen heen: angst is niet te verenigen met het christelijk geloof. De twaalf bijdragen in dit boekje ademen dat allemaal.
Dit is een bescheiden poging om de kerk niet de kant op te laten gaan van de maatschappij. Dat er taboes zijn waar je onderling niet meer over praat. Dat je vijandschap krijgt over en weer. En ondertussen de aarde verkloot.”

Wat heeft dit boekje te bieden als wél bang bent, die angst voelt? Dan helpt het niet om alleen te zeggen: Vrees niet.
“De angst komt ook wel ergens vandaan. Anders hoeft het niet 365 keer tegen je gezegd te worden in de bijbel. Snap je? Ik denk dat het christelijk geloof juist onderkent en erkent dat er alle reden kan zijn om angstig te zijn. De wereld is vaak een puinhoop en mensen doen elkaar van alles aan. Je weet de toekomst niet. Die angst wordt erkend. Maar het ‘vrees niet’ staat er tegenover, dat overtroeft dat. Dat is een geloofsuitspraak. Het christelijk geloof heeft wel realisme. Het zegt niet: je vrees is nergens voor nodig. Christelijk geloof zegt alleen: je vrees is begrijpelijk, maar er is een hoop die groter is.”

,,Alle angst druist uiteindelijk tegen het Koninkrijk van God in''

Angst is niet alleen reëel. Het heeft ook een functie. Soms zijn er gevaren waar je iets tegen moet doen…
Dat schrijf ik ook in de inleiding van het boekje. Het heeft twee kanten in de bijbel. Aan de ene kant staat er steeds: vrees niet, vrees niet, vrees niet. Aan de andere kant heb je profeten die de verschrikkelijkste dingen voorspellen: Er komt oorlog, honger, natuurrampen, en jullie zullen allemaal omkomen. Dat zeggen profeten heel vaak tegen Israël. Juist de profeten die dat zeggen in het Oude Testament eindigen hun verhaal vaak met de Nieuwe Hemel en de Nieuwe Aarde. Het is dus waar: angst hoeft niet ongegrond te zijn. Die angst moet ook erkend worden. Anders heb je een naïef en wereldvreemd geloof. Dat is niet de bedoeling. Het onheil komt ook - het is reëel. Je ziet om je heen al de oorlogen en de natuurrampen en de vijandschap. Maar ik ben juist 'dominee' geworden omdat ik geloof en wil uitdragen dat de hoop altijd nét wat sterker is. Dat moet je tegen elkaar blijven zeggen.”

Tekst: KlaasJan Baas

Tip voor de redactie?

Of heb je een foutje gezien? Mail ons