Icon--npo Icon--twitter Icon--facebook Icon--instagram Icon--mail Icon--search Icon--video Icon--image Icon--audio Icon--EO Icon--whatsapp Icon--linkedin Icon--snapchat Icon--youtube Icon--quote arrow-right Icon--menu Icon--background Icon--backgroundContent Icon--overlayBottom Icon--overlayTop

‘Met deze glossy geven we Luther terug aan het volk’

Bijna in de boekhandel: luxe magazine over reformator

in Mediatips

De reformator Maarten Luther (1483-1546) was een man die inspireerde door zijn persoonlijkheid én door wat hij durfde. Iemand met ruwe randjes en opvallende eigenschappen, die geschiedenis schreef en nog steeds invloed heeft. Daarom wijdt uitgeverij De Vuurbaak een luxe magazine aan hem. ‘Luther: de glossy’ verschijnt volgende maand.

In Luther: de glossy komt zijn veelzijdigheid op allerlei manieren naar voren: van zijn invloed op de Duitse taal en zijn rol als media-man tot zijn omstreden uitspraken over Joden. Met deze eenmalige uitgave wil De Vuurbaak zowel de Luther- kenner als de -leek een plezier doen.

Een gelikte glossy over deze soms onbehouwen ex-monnik: is dat wel zo’n logische match?
Uitgever Peter van Dijk schiet in de lach en reageert: “Met deze glossy geven we Luther weer terug aan het volk! De meeste publicaties over deze reformator zijn vier- of vijfhonderd pagina’s dik, wetenschappelijk, met voetnoten en alles. Maar uitgerekend dat vind ik niet bij Luther passen. Je zou Luther meer een pamflet gunnen dan een academisch werk over het belang van zijn leven… Een glossy-pamflet zou ideaal zijn.”

Mikken jullie op de christelijke markt?
“Allereerst wel: deze glossy is straks vooral te koop in de christelijke boekhandel, maar we wilden dat hij ook in de algemene markt verkocht moest kunnen worden. Die keuze voor zo’n brede doelgroep hebben we al vroeg in het proces gemaakt. Focus je alleen op de christelijke markt, dan kun je van een bepaalde voorkennis uitgaan. Dat doen we bewust niet. Maar dat is spannend: hoe leg je een niet-christen uit wat het effect en het belang van Luther is? Dat was een van onze uitdagingen.”

'Wij zoeken wat meer de randen op'

Wat zijn wat jou betreft de krenten in de pap van deze glossy?
“Dan denk ik allereerst aan de 95 nieuwe ‘stellingen tegen instituten’ die we lanceren. Die zijn – op ons verzoek – aangeleverd door allerlei mensen, zoals Andries Knevel en Stevo Akkerman. Met daarbij ook een stuk of tien stellingen van Luther zelf. De glossy is trouwens tot stand gekomen in samenwerking met Refo500. Want we vinden het belangrijk dat alles wat we erin naar voren brengen historisch verantwoord en goed is. Wat wij in deze glossy doen, is wel een tikkie spannender dan wat anderen in dit Refo500-jaar over Luther op de markt brengt. Wij zoeken wat meer de randen op, bijvoorbeeld met deze stellingen.”

Luther-verkiezing

Ook de Luther-verkiezing zou je in die randen-categorie kunnen scharen. Daarbij worden drie personen – Ayaan Hirschi Ali, Edward Snowden en paus Fransiscus – de Luther van deze tijd genoemd. “Dat vind ik wel een heel spannende,” zegt Peter hierover. “Dit zijn stuk voor stuk mensen die in onze tijd ‘tegen het gezag trappen om het volk te verheffen’. Dat deed Luther ook, en daarmee stond hij aan de wieg van een volksopstand: de reformatie. Onder de hedendaagse ‘instituut-schoppers’ is de paus natuurlijk de leukste om – nota bene als hoofd van de Rooms-Katholieke Kerk! – tot een eigentijdse Luther te verheffen.”

De glossy besteedt ook aandacht aan Luthers minder verheffende kanten, zoals zijn fel anti-Joodse uitlatingen?
“Heel simpel: daar kunnen we niet onderuit. Ik geloof niet dat het hele nazisme gebouwd is op de anti-Joodse woorden van Luther, zoals sommigen ons willen doen geloven. In de glossy probeert een historicus Luthers antisemitisme in de context van z’n tijd te plaatsen, zonder deze uitspraken te vergoelijken. Dit aspect van Luther verdient trouwens wel een academisch boekwerk: je komt er niet uit, zeker niet in het korte bestek van een glossy. Het was wel een enorme uitdaging om ook dit soort historische verhalen ook voor een breed publiek aantrekkelijk te maken. Maar dat is gelukt.”

‘De boekhandels hebben enthousiast ingekocht’

Wordt het een commerciële knaller?
“Als uitgever ben ik daar niet in geïnteresseerd. Als een onderwerp mij interesseert, ga ik er gewoon een boek of een glossy van maken. Natuurlijk is het tof als zo’n publicatie vervolgens goed wordt verkocht. En wat dat betreft belooft het veel goeds dat de boekhandels enthousiast hebben ingekocht, beduidend meer dan bijvoorbeeld onze eerdere Bonhoeffer-glossy.”

Is jouw eigen beeld van Luther de afgelopen periode veranderd?
Direct: “Ja. Ik ben gedurende het proces veel positiever over hem gaan denken. Want je leert de man kennen. Hij was voluit christen, en bere-dapper. Mensen die zich nu reformatorisch noemen, halen het qua dapperheid in de verste verte niet bij Luther. Dat is het leuke van dit project: je komt dicht bij zo’n man.”

‘Als je echt christen bent, ben je een levensgenieter’

Anders dan collega-reformator Calvijn, staat Luther ook veel meer te boek als een levensgenieter.
“Ik denk niet dat ik een Calvijn-glossy zou willen maken… We plaatsen bijvoorbeeld een reportage over een autorit langs Luther-plekken, en dan merk je inderdaad dat hij veel meer was dan een studeerkamergeleerde. Hij had ook een Michelster-restaurant kunnen hebben, bij wijze van spreken. En even tussendoor: ik denk dat als je echt christen bent, je een levensgenieter bent.”

Tot slot: wat is jouw favoriete uitspraak van Luther?
“Eerlijk gezegd  vind ik toch het mooiste van Luther dat hij in al zijn stellingen benadrukt: ‘Alleen Christus.’ Daarin klinkt Paulus door: als je christen bent, draait het om Christus alleen – de rest is vuilnis. Bij Luther vind ik dat ongelofelijk kernachtig terug. Daar bouwt hij vervolgens alles op. In die concentratie op Christus vind ik hem absoluut een groot voorbeeld.”

Tekst: Gert-Jan Schaap
Beeld: Vuurbaak

Tip voor de redactie?

Of heb je een foutje gezien? Mail ons