Icon--npo Icon--twitter Icon--facebook Icon--instagram Icon--mail Icon--search Icon--video Icon--image Icon--audio Icon--EO Icon--whatsapp Icon--linkedin Icon--snapchat Icon--youtube Icon--quote arrow-right Icon--menu clock Icon--background Icon--backgroundContent Icon--overlayBottom Icon--overlayTop Icon--girl Icon--boy Icon--cross

Seculiere Bokito’s en christelijke Calimero’s

Cors Visser over ‘de strijd om het grote gelijk’

in Mediatips

De nieuwe seculiere meerderheid in ons land lijkt als de gorilla Bokito over de gevoelens van religieuze minderheden heen te walsen. Orthodoxe protestanten reageren op hun beurt zo gepikeerd als Calimero, vindt godsdienstsocioloog dr. ir. Cors Visser. Hij schreef er een prikkelend boekje over: ‘Seculiere bokito’s en christelijke calimero’s.’

Je stelt dat christenen zich vaak opstellen als Calimero, het klagerige tekenfilmkuikentje met een halve eierdop op z’n kop. Wat bedoel je precies?
Cors Visser, directeur van ForumC (een platform voor geloof, wetenschap en samenleving): “Zodra er maatregelen komen vanuit de overheid, of er iets geroepen wordt door partijen als D66, kruipen veel christenen wel heel snel in het hoekje van: ‘Het is niet eerlijk; ze moeten ons altijd hebben en ze willen onze vrijheden afpakken.’ Op die reflex van christenen doel ik. Net Calimero: ‘Zij zijn groot en wij zijn klein en dat is niet eerlijk…’”

Die christelijke Calimero’s hebben natuurlijk wel een punt: godsdienstvrijheid komt steeds verder in het gedrang.
“Minderheden – en dat zijn we als orthodoxe protestanten geworden – hebben altijd een groot gevoel voor wat recht en onrecht is in de samenleving. En ze hebben inderdaad een punt. Alleen moeten ze rekening houden met twee dingen. Ten eerste: de toon waarop je iets zegt. Klagen dat het ‘niet eerlijk’ is, is niet het meest productief. Daarmee bereik je niet altijd de beste resultaten. Het tweede is dat christenen weliswaar vaak een punt hebben, maar ook weer niet altijd.”

'Bij de gratie Gods'

In zijn boekje benadrukt hij, wat dit betreft, dat we verschil moeten maken tussen rechten en voorrechten. “We leven,” verduidelijkt hij, “in een tijd met een seculiere meerderheid. Dat is redelijk recent. De Nederlandse traditie is helemaal gestempeld door het christelijk geloof, en dat geldt ook voor de wetgeving. Als er dan dingen verdwijnen die expliciet verbonden zijn met het christelijk geloof, betekent dit niet per se dat de godsdienstvrijheid wordt ingeperkt. Dat ‘bij de gratie Gods’ bijvoorbeeld is geschrapt, kun je jammer vinden. Maar je kunt niet volhouden dat hiermee de godsdienstvrijheid op het spel staat. Hetzelfde geldt voor de weigerambtenaar. Ik vind daarom dat wij als orthodoxe christenen heel voorzichtig moeten zijn met wanneer je je nou echt heel boos maakt. Worden onze vrijheden echt aangetast, of staan onze belangen op het spel? Daar moet je kritisch op zijn.”

Want als je constant ‘gepikeerd’ reageert, ben je niet langer geloofwaardig als het er een keer werkelijk om spant?
“Absoluut. Feit is wel dat de seculiere Bokito’s, omdat ze nu eenmaal de meerderheid vormen, vaak heel makkelijk over allerlei gevoelens van minderheden heen walsen, zonder zich daar al teveel rekenschap van te geven.”

'Christenen hebben soms ook wel als Bokito's huisgehouden'

Christelijke Bokito’s

Cors stelt dat we vanaf ongeveer 1996 kunnen spreken van een meerderheid in onze samenleving die zichzelf onkerkelijk noemt. Was het voor dat omslagpunt precies andersom, dus de periode van christelijke Bokito’s en seculiere Calimero’s? “Die tijd is er denk ik wel geweest, ja,” reageert hij. “Politiek gezien verschilt het natuurlijk nog wel per regio en per gemeente, maar ik denk dat christenen in het verleden soms ook wel als Bokito’s hebben huisgehouden. Ik denk dat elke meerderheid te weinig gevoel heeft voor wat minderheden denken, en uiteindelijk het eigen gelijk probeert door te drukken – al dan niet onbewust. Het zou christenen sieren als ze dit in hun woorden laten doorklinken. Zo van: ‘Wij klagen nu wel over “de seculieren”, maar misschien hebben wij in het verleden ook wel verkeerd gehandeld.’”

‘Waarom mogen wij niet gewoon zwemmen op zondag?’

Wanneer bijvoorbeeld?
“Neem de zondagsrust, om maar een heikel thema te noemen. Met alle goede bedoelingen hebben christen-politici daar in het verleden regels aan gesteld die voor anderen volstrekt tenenkrommend waren. ‘Waarom mogen wij niet gewoon zwemmen op zondag?’ Als christenen hebben wij soms het recht van anderen ingeperkt op grond van onze eigen geloofsovertuiging.” Peinzend: “Daar kan natuurlijk wel een heel groot spanningsveld liggen. Denk bijvoorbeeld aan het schrappen van het verbod op Godslastering. Hoe gaan we om met vrijheden van mensen die anders in het leven staan? Ik had het mooi gevonden als christelijke politici met initiatief voor het schrappen van dat verbod waren gekomen. Dat laat ook zien dat je vrijheid van anderen echt serieus neemt en niet alleen die van je eigen groep.”

Kort en goed: als christelijke Calimero’s hebben we niet alleen een eierdop, maar ook een hoop boter op ons hoofd?
Lachend: “Dat vind ik wel een mooie beeldspraak, ja.”

Jouw inschatting is dat de Calimero’s vooral rondscharrelen in de Bijbelgordel. Is de situatie in grote steden beter?
“In ieder geval anders. Daar is men – al langer – meer gewend om te leven in een seculiere omgeving. En heeft men zich misschien iets beter ‘aangepast’ aan lokale omstandigheden.”

‘Ga in gesprek met mensen met een andere overtuiging’

Jouw boek laat zich lezen als een warm pleidooi voor relatietherapie tussen de seculiere Bokito’s en de christelijke Calimero’s. Echte liefde zal het waarschijnlijk nooit worden, maar hoe kun je het brullen en piepen indammen?
“Vooral door het gesprek met elkaar aan te gaan. Dat klinkt heel soft, maar ik ben tot de overtuiging gekomen dat we elkaar gewoon moeten opzoeken. In de wijk, in de buurt, rond wijkscholen, in buurtcomités en rond allerlei wijkinitiatieven, lokale debatten en in de plaatselijke politiek. Maar denk bijvoorbeeld ook aan nationale debatten, podia, opinieartikelen in seculiere kranten, en aan verjaardagsfeestjes. Ga in gesprek met mensen met een andere levensovertuiging, en bevraag elkaar. ”

Zo simpel is het?
“Het is juist niet simpel. Het is veel makkelijker om in je eigen groepje van gelijkgezinden te zitten en jouw ideeën over ‘de ander’ te ventileren, dan mensen daadwerkelijk op te zoeken.”

Tot slot: ChristenUnie-voorman Gert-Jan Segers noemde premier Mark Rutte onlangs in een partijspeech een “vijand van het gezin”. Is dat nou een Bokito- of een Calimero-houding?
“Da’s een mooie… Ik ben niet zo gecharmeerd van dit soort uitspraken. Wel van Segers boek Hoop voor een verdeeld land. Daarin gaat hij op zoek naar de kloven in onze samenleving, en hoe we die kunnen overbruggen. Wat die uitspraak betreft: dit had anders gekund, en anders gemogen. Het is niet zo chic, en ook niet zo passend bij de stijl van zijn boek en zijn persoonlijke stijl. Ik vond het jammer. Het is niet zozeer een Bokito- of een Calimero-houding, maar het heeft vooral met deze campagnetijd en met politiek bewustzijn te maken: weten welke oneliners in welke media terecht zullen komen.”

N.a.v. Seculiere bokito’s en christelijke calimero’s. De strijd om het grote gelijk, Cors Visser, Buijten & Schipperheijn, 88 blz., € 11,50. Te bestellen via Forumc.nl en bij de (christelijke) boekhandel.

Tekst: Gert-Jan Schaap

Tip voor de redactie?

Of heb je een foutje gezien? Mail ons

Lees ook

Zijn we op weg naar een christendom zonder religie?

Zijn we op weg naar een christendom zonder religie?

‘Die gedachte is misschien zo gek nog niet’

Marinus de Jong

Groningse kerk trekt duizenden bezoekers – met whisky

Groningse kerk trekt duizenden bezoekers – met whisky

Monumentale Der Aa-kerk locatie voor whiskyfestival

Gert-Jan Schaap

16 maart 2018
Christendom domineert nog steeds – op het platteland

Christendom domineert nog steeds – op het platteland

Religieuze diversiteit vooral in de grote steden

Willem Bikker