Icon--npo Icon--twitter Icon--facebook Icon--instagram Icon--mail Icon--search Icon--video Icon--image Icon--audio Icon--EO Icon--whatsapp Icon--linkedin Icon--snapchat Icon--youtube Icon--quote arrow-right Icon--menu Icon--background Icon--backgroundContent Icon--overlayBottom Icon--overlayTop

‘Leven met rust en aandacht’: Ziel

"Weg met de automatische piloot, doorbreek je gewoontepatroon"

in Geloven

Als je auto rijdt, kun je kilometers lang ‘op de automatische piloot’ rijden zonder dat je er met je aandacht bij bent. Herken je dit? De automatische piloot is heel nuttig, maar heeft ook een nadeel: voor je het weet gebeurt er van alles onopgemerkt en kom je in een ‘gewoontepatroon’ terecht.

Een gewoontepatroon is een automatisch reactie, die start door een bepaalde aanleiding. Die ene aanleiding zorgt voor een aaneenschakeling van gedachten, gevoelens en gedrag. Een paar voorbeelden van gewoontepatronen: perfectionisme; lage frustratietolerantie; te hoge eisen stellen aan anderen en de wereld; te grote behoefte aan waardering, respect of liefde; rampdenken of een te groot verantwoordelijkheidsgevoel.

Zoals je al ziet, kunnen sommige gewoontepatronen ons flink in de weg gaan zitten. Om gewoontepatronen te leren doorbreken is het belangrijk dat je zicht krijgt op ‘hoe’ je dingen doet.

Gewoontepatroon ontrafelen in 5 stappen

Een belangrijkste eerste stap om emotionele reacties te veranderen, is inzicht krijgen in de onderdelen van die reacties (dus je gedachten, gevoelens en lichamelijke gewaarwordingen). Je brengt als het ware je gewoontepatroon heel nauwkeurig in kaart. Je gaat begrijpen wat er in je gebeurt en je leert de patronen sneller herkennen als ze zich voordoen.

Je kunt je gewoontepatronen ontrafelen met 5 stappen. Ik gebruik een persoonlijk voorbeeld om het uit te leggen:

1. De aanleiding
· Mijn partner doet iets wat ik niet leuk vind en wat mij raakt.
· Ik spreek mijn partner op zijn gedrag aan. Hij reageert niet, zegt niks en loopt weg.     

2. Negatieve automatische gedachten
· Wat er in een fractie van een seconde gebeurt: genegeerd worden is voor mij heel pijnlijk en roept een gevoel van afkeer op
· Mijn interpretatie: hoe of wat ik ook zeg ik doe het niet goed.

3. Gevoel
· Boos, verdrietig en gespannen

4. Lichamelijke reacties
· Inwendig gespannen achter mijn borst, bij mijn hart en mijn lichaam wordt onrustig

5. Mijn handelen, reacties
· Doen: Ik verlaat de situatie, ga iets anders doen en uit me niet
· Denken: Ik herkauw wat er gebeurd is en wat ik anders had kunnen doen.

De kern van een gewoontepatroon is elke keer dezelfde maatregel (vermijdingsgedrag) te nemen om pijnlijke gevoelens niet te voelen. Dit, terwijl de functie van gevoelens is om gevoeld te worden en ze aandacht en ruimte te geven. Doen we dat niet, dan blijft het om aandacht vragen.

Je gewoontepatroon doorbreken

Goed nieuws: we kunnen ons gewoontepatroon doorbreken door ons vermijdingsgedrag achterwege te laten.

In mijn geval zou ik:
In de situatie moeten blijven en stil kunnen staan bij wat het gedrag van mijn partner met mij doet.
Vervolgens zou ik me kwetsbaar kunnen uiten over wat er bij mij van binnen gebeurt (niet vanuit de jij-, maar vanuit een ik-boodschap). Bijvoorbeeld: “Ik vind het heel moeilijk als jij mij negeert als ik iets zeg wat jou niet bevalt. Dan voel ik me eenzaam, klein en gekwetst”.

Door het trainen van aandacht word je je bewust en leer je een keuzemoment in je gewoontepatroon te ervaren. Dit kan je helpen om on-Bijbelse patronen te doorbreken.

Wil je een eigen gewoontepatroon in kaart brengen? Download de oefening hier. (PDF)

Lenie Westerlaken, therapeut bij InContact, stelde voor EO.nl/geloven een drietal oefeningen samen om met meer rust en aandacht te leven. Dit artikel is onderdeel van een artikelenreeks waarin oefeningen voor geest, lichaam en ziel centraal staan. Bekijk ook:

Tip voor de redactie?

Of heb je een foutje gezien? Mail ons