Icon--npo Icon--twitter Icon--facebook Icon--instagram Icon--mail Icon--search Icon--video Icon--image Icon--audio Icon--EO Icon--whatsapp Icon--linkedin Icon--snapchat Icon--youtube Icon--quote arrow-right Icon--menu clock Icon--background Icon--backgroundContent Icon--overlayBottom Icon--overlayTop

'Ik ben op m'n best als de nieuwsgierige en kritische luisteraar'

in Geloven

Tijs van den Brink ontmoette de afgelopen jaren meer dan veertig BN’ers voor het programma Adieu God? en bundelde twaalf van die verhalen in een boek, dat deze zomer verscheen. Is hij nooit bang geweest door die interviews zélf zijn geloof kwijt te raken? "God houdt mij vast. Dat geeft ontspanning."

Op de vraag welk interview hij het meest opmerkelijk vond, antwoordt Tijs zonder aarzelen: “Met Bennie Jolink. Hij is christelijk opgevoed en verloor in zijn jeugd een vriendinnetje, dat werd aangereden door een dronken automobilist. Dit maakte zoveel woede richting God in hem los, dat hij besloot met het geloof te kappen. Wat ik bizar vond, is dat Bennie later zelf ook heel veel is gaan drinken en met enige regelmaat dronken achter het stuur ging zitten. Maar het bijzondere was dat hij hierover wilde praten. Bennie was heel kwetsbaar, en de combinatie met die dubbelheid, maakte de ontmoeting voor mij heel opmerkelijk en mooi.”

Snap je het als mensen vanuit boosheid of teleurstelling God vaarwel zeggen?
“Voor mezelf niet, maar als ik bijvoorbeeld terugdenk aan het verhaal van voetbalanalyticus Johan Derksen, voor wie het verdriet uit zijn jeugd zó verbonden is met het geloof, dan snap ik wel dat hij er niets meer mee te maken wil hebben. Als ik zijn verhaal mag geloven, had hij een heel nare vader, die z’n moeder mishandelde, en tegelijk vroom vooraan in de kerk stond. Ook verloor Johan z’n vrouw na een ongeluk en had hij nare ervaringen met ouderlingen. Ja, tel je dat bij elkaar op, dan kan ik me voorstellen dat hij denkt: ‘Wat is dit voor een raar en hypocriet wereldje?!’”

Zware thematiek en tegelijk kwetsbare verhalen. Word je eigenlijk blij van dit programma?
“Oei, moeilijke vraag. Ja, omdat ik het bijzonder vind om 25 minuten lang openhartige televisie te mogen maken over God en geloof. De gasten laten zich vaak echt in het hart kijken. Tegelijk stemt het me droevig als mensen afscheid nemen van de God in Wie ik zelf van harte geloof en bij Wie heil te vinden is. Het is verdrietig als mensen Hem afschrijven of zich door kerkgangers weggejaagd voelen. Of, en dat komt heel vaak terug, dat ze het geloof vaarwel zeggen als hen iets ergs overkomt. Door de emotie kan ik dat begrijpen, terwijl het tegelijkertijd vreemd is. Want door wie is ons beloofd dat we gespaard zouden blijven van nare dingen? Kennelijk zijn veel mensen dat toch gaan denken. En eerlijk gezegd geeft de Bijbel ook best vaak aanleiding om dat te denken. ‘Bid en je zal gegeven worden...’ Ik zoek naar antwoorden om daar goed mee om te gaan. Er zou wel eens goed over gepreekt mogen worden!”

Raken de verhalen je persoonlijk?
“Vooraf dacht ik dat het programma me niet heel erg zou raken, en dat ik over de meeste vragen van kerkverlaters zelf al had nagedacht in de afgelopen veertig jaar. Toch maakt het wel het een en ander los. Wat opvalt, is dat veel mensen teleurgesteld zijn in mooie praatjes of harde oordelen van christenen, en dat doet pijn. De belangrijkste les voor mezelf? ‘Kerk, mensen, stel je oordeel uit!’ Probeer mensen te dienen, in plaats van over hen te heersen. Dat is zeker in het verleden teveel gebeurd.”

Je oordeel uitstellen, dat klinkt vrij eenvoudig. Ben je er zelf goed in?
“Om eerlijk te zijn niet zo heel erg. Ik vind dat knap lastig, al merk ik dat ik door Adieu God? veel heb geleerd. Uitstellen van oordeel hoeft trouwens niet te betekenen dat je alles maar moet laten lopen. Als ik week na week geïnterviewden hoor beweren dat alle oorlogen door religie komen, is bij mij de maat ook een keer vol. Dan geef ik tegengas. Want ja, er komen oorlogen door religie, naast heel veel goede dingen die door religie ontstaan trouwens. Maar belangrijker: het is aantoonbaar onjuist dat álle oorlogen door geloof ontstaan.”

Voel jij je op zo’n moment een verdediger van het christelijk geloof?
“Niet per se, ook omdat Adieu God? geen apologetisch programma is. Dan krijg je een heel andere sfeer, een heel ander programma.”

Zou je daar geschikt voor zijn?
“Ik denk dat ik het minder leuk zou vinden, omdat het heel snel op wiskunde gaat lijken; een spelletje welles nietes. Ik beweer dit, en de ander gaat daar dan tegenin. Los daarvan ben ik op m’n best als de nieuwsgierige en kritische luisteraar, die durft te spiegelen.”

Ben je nooit bang geweest dat jij of je kijkers door dit programma hun geloof verliezen?
“Ik houd er niet van om moeilijke vragen uit de weg te gaan. Ik wil die liever doordenken en ondergaan, dan negeren. Maar bang? Nee, dat ben ik niet. Ik geloof dat God mij uiteindelijk vasthoudt. Dat geeft ontspanning. En voor de kijkers? Van tevoren vond ik het best spannend of de verhalen verwarring zouden opwekken. Maar gelukkig hoor ik dat niet terug. Mocht dit wél het effect zijn geweest, dan zouden we meteen stoppen met Adieu God? Daarentegen krijgen we juist veel positieve reacties, zowel uit de achterban als van buitenstaanders. Daarom ben ik blij dat we waarschijnlijk volgend jaar door mogen met het programma.”

Wie zijn dan je gedroomde gasten?
“Ik heb een top vijf: Peter R. de Vries, Wouter Bos, Jeroen Pauw, Paul de Leeuw en Daniël Lohues. Die houden tot nu toe alleen de boot af en dat snap ik ook wel. Je moet voor dit programma echt bereid zijn om je verhaal te vertellen. Ik stalk ze dus niet, al gaf Peter R. de Vries aan wel oren te hebben naar het boek. Dus wie weet!”


Tekst: Maarten Nota
Beeld: Dik Nicolai
Bron: Visie 2014, nr. 36

Het boek Adieu God? bevat interviews met onder anderen Filemon Wesselink, Johan Derksen, Bennie Jolink, Sara Kroos, Jan Slagter, Marlies Dekkers, Gretta Duisenberg, Youp van ’t Hek en Franca Treur.

Boekgegevens:
Tijs van den Brink,
uitgeverij Kok
160 pagina's
€ 15,00
ISBN 9789043522595

U kunt het boek ook bestellen via EO.nl/shop

Meer weten over hoe u een goed gesprek met een kerkverlater voert?
Bekijk hier de tips
van Tijs in het filmpje op EO.nl/geloven

Tip voor de redactie?

Of heb je een foutje gezien? Mail ons