Icon--npo Icon--twitter Icon--facebook Icon--instagram Icon--mail Icon--search Icon--video Icon--image Icon--audio Icon--EO Icon--whatsapp Icon--linkedin Icon--snapchat Icon--youtube Icon--quote arrow-right Icon--menu clock Icon--background Icon--backgroundContent Icon--overlayBottom Icon--overlayTop Icon--girl Icon--boy Icon--cross

7keer7: een overzicht van inhoudelijke reacties

Eenzijdig, simplistisch of de spijker op z’n kop?

in Nieuws

Een roadtrip naar een nieuw soort christendom. Dat was de missie van 7keer7. In zeven steden werd aan zeven sprekers gevraagd om in zeven minuten hun visie te vertellen op wat het christendom achter kan laten en wat in ieder geval wel mee moet. Een rondje langs nieuwsartikelen, opiniërende blogs en sociale media leert ons dat dit initiatief het nodige heeft losgemaakt en dat een democratische benadering van het christendom een interessante dynamiek geeft. Maar kunnen we de kerk wel zo benaderen? Een aantal verschillende perspectieven op een rijtje.

Zeven pragma's

Mede-initiatiefnemer en journalist Karel Smouter presenteerde in een artikel op de website De Correspondent zeven pragma’s – geen dogma’s – die de avonden hebben opgeleverd. Smouter gaat in zijn artikel in op de vraag waarom deze zoektocht nodig was. Hij gaat in de seculiere context van De Correspondent in eerste instantie vooral in op de vraag of de wereld überhaupt op religie zit te wachten. Zijn stelling: “zelfs verstokte atheïsten kunnen baat hebben bij een vitaal christendom.” De motivatie van Smouter en zijn geestverwanten voor 7keer7: De essentie van het christendom is zo de moeite waard. Lees hieronder de zeven pragma's:

Stop met geloven (en wordt leerling)
Leren, volgen en vertrouwen in plaats van geloven.

Stop met gastvrijheid (en wordt gast)

Jezus volgen is niet de ander te gast vragen en laten leven volgens de regels van jouw huis, maar aanschuiven bij die ander en je voor hem openstellen.

Stop met de kerk (en ontmoet elkaar)

Zet je kerkgebouw op Marktplaats, verkoop de grond, de bezittingen, geef alles aan de armen en begin met improviseren.

Stop met marketing (en wordt radicaal eerlijk)

Kies voor radicale eerlijkheid. Voor twijfels, pijn, ongeloof en niet-begrijpen. Over de pieken en de dalen.

Stop de show (en wordt eens stil)

Als de show ophoudt, dan kun je leren luisteren. Naar de atheïst, moslim, ietsist, boeddhist, of je buurman. Zonder meteen te zoeken naar tegenargumenten.

Stop de hemel (en begin hier op aarde)

De hemel is geen vlucht uit de aardse werkelijkheid, maar begint hier en nu.

Stop met bluffen (en omarm de postmoderne tijd)

Laten we afscheid nemen van verhalen die van a tot z kloppen, en helemaal sluitend moeten zijn.

Verwachtingen vooraf

Voordat de avonden zijn begonnen schrijft blogger Thobias op de website Dwazeschare.nl een prikkelende voorspelling. Thobias, die wordt aangekondigd als iemand met een haat-liefdeverhouding met zijn orthodox-christelijke achtergrond, gaat in op de ambitie van 7keer7: een nieuw soort christendom. “Het lijkt in dat licht prijzenswaardig dat er naast gelovigen ook ander pluimage meereist met de tour, door 7keer7 zelf atheïsten, moslims, teleurgestelde ex-gelovigen en andersgelovigen genoemd.” Het verraadt volgens Thobias de route van 7keer7: “Samen met het aangetrokken volk van buiten vormen het manifest van De Nieuwe Koers, het buiten de lijntjes kleuren van Rikko Voorberg, het failing forward van Karel Smouter en de vijf redenen dat Herman Wegter geen christen wil zijn, vrij duidelijke richtingaanwijzers naar het verwachte eindstation.

Ook Jan Wolsheimer, voorganger in een evangelische gemeente in Woerden, vertelt dat hij van tevoren ‘geen bal’  had verwacht van 7keer7: “Wordt er al niet teveel geouwehoerd over de kerk? Woorden, woorden en weinig echte daden? Vooral een cognitief spelletje tussen hoogopgeleiden die ontevreden zijn?”

'Mijn mensen'

Gaandeweg de avond besefte Wolsheimer: “dit zijn ‘mijn’ mensen. Mensen die worstelen met wat de kerk geworden is maar het vertikken om op te geven omwille van de Man uit Nazareth.” Wolsheimer is vooral onder de indruk van de scherpte van de pragma’s, punten die hij stuk voor stuk zelf zou noemen. Hij daagt de organisatoren uit om door te pakken, het diepere gesprek voeren over het hoe en wat van deze pragma’s.

 

De kerk is geen democratie

Hendro Munsterman, docent dogmatische theologie aan de katholieke universiteit van Lyon schrijft in een artikel op nd.nl en op nieuwwij.nl dat 7keer7 katholieker en protestantser moet worden. Hij vertelt dat hij al snel een zwak had voor de openheid, de oprechtheid en de dynamiek van het project. Ook is hij te spreken over de methode om de ‘stem van het volk’ te horen.

Maar hij ziet ook risico’s. Ten eerste: “De kerk van Christus kan natuurlijk geen simpele of simplistische democratie worden waar de mooiste prater of de grootste schreeuwer te gemakkelijk zijn of haar gelijk dreigt te krijgen. Dit soort complexe processen moeten gestuurd, begeleid en theologisch onderbouwd worden, en dat hebben we eigenlijk nog niet of nauwelijks geleerd.” Munsterman verwijst hiervoor naar het leergezag van de katholieke kerk: “Dit leergezag moet de leer van het christendom niet alleen beschermen, maar hem ook uitleggen, en wel in een dubbele betekenis van het woord: zowel verklaren als tot ontwikkeling en groei brengen.”

Ten tweede ziet hij het risico dat het een ‘warboel van meningen en uiteenlopende opvattingen’ wordt waar nauwelijks nog een gezamenlijke noemer in is te vinden, of waar de kleinst mogelijke noemer de norm wordt. Ook daarin verwijst hij naar de katholieke traditie die totaal verschillende mensen bij elkaar weet te houden.

7keer7 moet protestantser worden in de zin dat Munsterman in alle geboden en verboden die uit zeven avonden zijn gedestilleerd, niet één enkele keer een verwijzing naar de Bijbel las. Hij vreest dat men het ‘kind met het badwater heeft weggegooid’. Hij zegt daarover: “Het lezen van de Schrift is soms lastig voor ons als moderne mensen. Maar de Schrift is onze enige toegang tot Christus. "De Schriften niet kennen, is Christus niet kennen", zei de kerkvader Hieronymus. Dat gold toen, maar ook nu”

In verscheidenheid één lichaam

Jaap Marinus schrijft op Staat Geschreven dat hij al jaren in een zee van twijfelaars, weldoeners en zinzoekers zwemt. Die zee bevalt hem: “Ze is warm en hartelijk en aanvaardt mij zoals ik ben.” Marinus stelt dat Paulus zou pleiten voor meer verscheidenheid in plaats van – karikaturaal gezegd - een checklist van dogma’s om te bekijken of de medechristen wel in de pas loopt: “Want zoals het lichaam één is en veel leden heeft, en al de leden van dit ene lichaam, hoewel het er veel zijn, één lichaam zijn, zo is het ook met Christus.” Hij is in dit licht enthousiast over de avonden en de conclusies.

Jezus leert mensen om in hem te geloven

Jos Strengholt, Nederlander en Anglicaans priester in Egypte, vindt het jammer dat 7keer7 een tegenstelling schept tussen geloven en leerling van Jezus zijn. Leerlingen luisteren naar hun Meester en Jezus zelf spreekt keer op keer over de noodzaak om te geloven. Het idee dat een christendom zonder dogma’s, zonder helder omlijnde geloofsinhoud, beter zou zijn, is net zoiets als zeggen dat voetbal leuker wordt als we de regels afschaffen. 

Het gaat niet zozeer om informatieoverdracht, maar om gemeenschap stelt 7keer7. "informatie is op internet wel te vinden.", stellen één van de pragma's. Strengholt: “een kerk is er niet voor gemeenschap met elkaar, maar een kerk is zelf de gemeenschap van gelovigen. De kerk bestaat niet om gemeenschap te scheppen, maar de kerk is de gemeenschap der heiligen. En die gemeenschap heeft veel behoeften, en de verkondiging en bespreking van de geloofsinhoud zijn daarin van groot belang  want Jezus is centraal als de schepper van de gemeenschap”.

Strengholt vraagt de samenstellers van de zeven punten eens over de grens te kijken waar de institutionele kerk groeit als kool en die de ‘gewone’ orthodoxe geloofsinhoud verkondigt. De kerk die gastvrij is, armen helpt, verdrukten bijstaat, die voor gezinnen zorgt en voor daklozen. O ja, dat is ook de kerk die zich tegen abortus verzet, en die niet akkoord gaat met het idee van het homohuwelijk, dat ook. Het is de kerk die over Jezus spreekt, die elke week het Evangelie preekt, waar wekelijks de eucharistie wordt gevierd als ontmoeting met de Heer. De gewone ouderwetse kerk.

Hedendaags christen?

Volgens 7keer 7 moeten christenen het postmodernisme meer omarmen. Strengholt vraagt zich af waarom: “Als kerk waaien we met alle winden mee”. Toch lijkt dit postmodernisme en de centrale plek voor de eigen beleving een belangrijke conclusie van 7keer7, die ook regelmatig terugkwam op sociale media. Centrale concepten daarin zijn stilte en mystiek.  

Wouter van der Toorn, alias Creatov, schrijft op zijn website naar aanleiding van zijn bezoek aan de 7keer7 avond in Ede: “Zou het niet mooi zijn als de kerk veranderd van podium-kerk naar community-kerk. Van één iemand die de waarheid in pacht heeft en de rest mag er (soms letterlijk) ‘amen’ op zeggen, naar een houding waarin we allemaal zoekers zijn naar God, zoekers.  Zou het niet mooi zijn als christenen veranderen in houding van ‘ik weet wat jij nodig hebt‘ naar de vraag ‘wat kan ik voor jou betekenen‘. Van boven iemand staan naar naast iemand staan”

Nauwelijks aandacht voor lofprijzing en aanbidding

De Christelijke Gereformeerde predikant Wim de Bruin schrijft in een reactie op 7keer7:  “De combinatie van een gewijde ruimte, een theologisch geschoolde voorganger met een goede preek, kwalitatief goede muziek en eerbiedig gebruik van de sacramenten is een heel goed middel om de lofprijzing bij de gelovigen naar boven te halen. En waar die lofprijzing één keer bij mensen op de lippen ligt heeft dat ook het effect in hun leven”

De Vineyard-voorganger Alex ten Cate stelt op de website vrijzinnigevangelisch.nl op kritische wijze dat als er een God is, alle zaken op hun plaats zullen vallen. Ontmoeting, stilte, praktische dienstbaarheid, sociale ongerechtigheid. Hij haalt C.S. Lewis aan: “Those who say to God ‘Your will be done’, and those to whom God says ‘Your will be done”. Ten Cate stelt verder dat iedereen bij 7keer7 het eens is over dienen en de beweging naar praktische dienstbaarheid. Daar is hij blij mee. Maar aanbidding dan? De orthodoxie en de charismatische dimensie wordt geen enkele keer genoemd. “Misschien voldoet het wel niet aan een bepaald hoogopgeleid, opinie-gevuld, cultiverend Nederlands nut”, zegt Ten Cate.

Het wiel opnieuw uitvinden

De eerder besproken Jos Strengholt concludeert: “Laten we niet teveel proberen het wiel uit te vinden - misschien verwerpen we daarmee impliciet wel de Heer die zijn kerk 20 eeuwen lang leidde en vulde met zichzelf, en die deze kerk gebruikte om mensen tot zich te trekken.” Hiermee sluit hij zich hij zich – een beetje ironisch – aan bij het verhaal van Reinier Sonneveld die stelt dat veel mensen tegenwoordig ‘bijtanken’  bij de katholieken. “We hoeven niet het wiel opnieuw uit te vinden. Dat heeft bijvoorbeeld Rome al gedaan”, zegt hij verwijzend naar de lange katholieke traditie.

Denkruimte bieden

Sonneveld stelt verder: “Wat 7keer7 wil, is denkruimte bieden.” Dat doel lijkt te zijn bereikt. Op de avonden zelf, in de media en in opiniërende blogs hebben veel mensen de gelegenheid gepakt om hun mening te geven. Stof om over door te praten en te denken.

De vraag is of het geloven met zoveel inspiratie niet nog verwarrender zal worden. Of is dit juist een wake-up call – met de hand in eigen boezem - die het christendom in Nederland goed kan gebruiken?

Bekijk hier de website van 7keer7

Tip voor de redactie?

Of heb je een foutje gezien? Mail ons

Lees ook

Directeur Present Nederland start gezinshuis

Directeur Present Nederland start gezinshuis

'Je hoeft geen heilige te zijn om actie te ondernemen'

Tirza van der Graaf

10 september 2018
Africa Mercy komt aan in Guinee

Grootste ziekenhuisschip Africa Mercy komt aan in Guinee

Mercy Ships biedt allerarmste Guineeërs gratis medische zorg

13 augustus 2018
Noodhulpactie na aardbevingen Lombok

Christelijke organisaties starten noodhulpactie voor Lombok

Duizenden bewoners getraumatiseerd en dakloos na 3 aardbevingen

10 augustus 2018

Zo verduurzaam je je kledingkast

11 leuke en makkelijke tips om mee aan de slag te gaan