Icon--npo Icon--twitter Icon--facebook Icon--instagram Icon--mail Icon--search Icon--video Icon--image Icon--audio Icon--EO Icon--whatsapp Icon--linkedin Icon--snapchat Icon--youtube Icon--quote arrow-right Icon--menu Icon--background Icon--backgroundContent Icon--overlayBottom Icon--overlayTop

BLOG | Waar was God op D-Day?

Johan Snel 70 jaar na de landing in Normandië

in Geloven

Wat een hel op aarde is, leerden we van Saving Private Ryan, de film van Steven Spielberg. Kunnen we eigenlijk wel iets zeggen bij de herdenkingen van D-Day, dit Pinksterweekend zeventig jaar geleden?

Staatshoofden en wereldleiders ontmoeten elkaar in Parijs, waar haast een middeleeuws hof heerst met komende en gaande beroemdheden en alle vertoon die daarbij hoort. Maar ze staan ook stil op de stranden van Normandië. Want wat zich daar zeventig jaar geleden afspeelde, tart alle beschrijvingen.
Tienduizenden jonge levens werden in korte tijd geofferd. Pas na drie maanden hadden de geallieerden Normandië in handen. En bij Arnhem zouden ze alsnog een nederlaag lijden die onze bevrijding met een half jaar vertraagde, met de hongerwinter en zoveel meer tot gevolg. Ook wij hebben veel om te gedenken.
Het is goed dat we dat zo uitvoerig doen. En dat de ooggetuigen, en die zijn er altijd nog meer dan je denkt, hun verhalen vertellen. Je kunt er alleen maar stil van worden, letterlijk.

Moordpartij
Wat we nog minder kunnen bevatten, is de echte oorlog. Die speelde zich iets verder naar het oosten af, in Midden-Europa. De Amerikaanse historicus Timothy Snyder heeft dat de bloedlanden genoemd, de gebieden en volkeren die klem zaten tussen Hitler en Stalin. Een andere historicus heeft becijferd dat meer dan 90 procent van de Tweede Wereldoorlog daar is uitgevochten.

Uitgedrukt in onbevattelijke cijfers lieten hier tientallen miljoenen het leven. En een flink deel van de levenden werd van huis en haard verdreven. Etnische zuiveringen noemen we dat tegenwoordig, iets te klinisch.
Van die ontzaglijke moordpartij kennen we alleen de vernietiging, opnieuw letterlijk, van de meeste Europese Joden. Maar ook daarvan hebben wij, hier, aan de rand van Europa, nauwelijks een voorstelling.

Grote  vragen
D-Day klinkt nog als een overwinning, er zit haast iets triomfantelijks in. Van: zie je wel, als je echt wilt, kun je de kwade machten van deze wereld overwinnen.

Maar de bloedlanden? En de holocaust? Kun je dan nog volhouden dat het leven altijd doorgaat, dat het onuitroeibaar is? Dan maak je het lijden van zoveel mensen pas echt zinloos.
Wat we wel leren, is dat wij mensen tot alles in staat zijn. En dat we dan met hele grote vragen zitten. Waar was God op D-Day? Waar waren wij toen? Eigenlijk alleen van God kunnen we het weten. Die was die dag in Auschwitz.

Tip voor de redactie?

Of heb je een foutje gezien? Mail ons

Meer over