Icon--npo Icon--twitter Icon--facebook Icon--instagram Icon--mail Icon--search Icon--video Icon--image Icon--audio Icon--EO Icon--whatsapp Icon--linkedin Icon--snapchat Icon--youtube Icon--quote arrow-right Icon--menu Icon--background Icon--backgroundContent Icon--overlayBottom Icon--overlayTop

'Gaat Egyptische regering christenen beschermen?'

Egypte-correspondent Rena Netjes over de onveiligheid van christenen in Egypte

in Nieuws

Toen Mubarak in 2011 onder druk het veld moest ruimen, waaide de Arabische lente ook Egypte binnen. De hele wereld hield zijn adem in. Maar het lijkt erop alsof we weer terug bij af zijn: christenen worden opnieuw vervolgd, kerken worden in brand gestoken en geplunderd en gelovigen vrezen hun leven. Hoe heeft het zo ver kunnen komen? EO-Visie legde Egypte-correspondent Rena Netjes acht vragen voor.

Wat is er gebeurd na het gedwongen vertrek van Morsi?
"Sinds president Mohamed Morsi op 3 juli 2013 werd afgezet, heeft het leger onder leiding van Abdel Fatah al-Sisi de interim-president Adly Mansour aangesteld. Die liet het parlement ontbinden en de politieke partij van Morsi's moslimbroederschap stap voor stap uit de politieke arena en het publieke leven werken.

Sinds februari is er een nieuwe regering, maar verschillende sleutelfiguren (Sisi op defensie) blijven op hun post. Het huidige regime opent steeds meer de aanval op élke vorm van oppositie, niet alleen op de moslimbroeders. Media werken vrijwel uitsluitend als propagandamachine voor het regime en er is een wet gekomen die het recht op vreedzaam protest inperkt. Verschillende activisten en journalisten zitten in de gevangenis en worden beschuldigd van het  'verspreiden van vals nieuws,'  het 'in gevaar brengen van nationale veiligheid' en zelfs 'hulp bieden aan terroristen'."

Hoe zorgelijk is de situatie van de christenen?
"Bij het sektarisch geweld na 3 juli zijn in totaal 24 Kopten gedood, 63 kerken in de brand gestoken en meer dan 1000 huizen vernield. Veiligheidstroepen kregen bij deze incidenten het verwijt halfslachtig of niet te hebben ingegrepen. En ondanks gedane beloften, is er nog geen enkele kerk of huis herbouwd."

Wie is verantwoordelijk voor die aanslagen?
"De bedreiging voor Kopten kan in principe uit elke hoek komen; ook vanuit de overheid, maar komt toch vooral uit de hoek van islamisten. Met name van het moslimbroederschap en verschillende extremere groepen jihadisten die streven naar een islamitische staat in Egypte. De leiders van de moslimbroeders gaven Kopten mede de schuld van de ‘coup’ tegen hun president Morsi. Toen op 14 augustus de pro-Morsi sit-ins in Cairo op brute wijze werden schoongeveegd, waarbij honderden doden vielen, namen islamisten en criminelen in met name het zuiden wraak op christenen door kerken in brand te steken en huizen te plunderen. In de media is hier gretig op ingespeeld om de 'slechtheid' van de broeders te onderstrepen. Het is echter maar de vraag in hoeverre de huidige regering, gesteund door het leger, daadwerkelijk is toegewijd om christenen te beschermen."

Hoe verhouden Christenen en Islamisten zich tot elkaar?
"Christenen staan wat betreft hun ideologie recht tegenover islamisten, en daarom vertrouwden christenen hen nooit. Kopten geloven dat wanneer islamisten aan de macht komen, hun identiteit onder vuur komt te liggen en dat ze de ergste vorm van vervolging tegemoet gaan."

Hoe leven de verschillende geloofsgemeenschappen samen in de praktijk?
"Heel veel Egyptische moslims zullen zeggen dat christenen en moslims gelijk zijn en Egypte samen delen. Heel veel Egyptenaren, moslims en christenen, zullen deels terecht zeggen dat de moslimbroederschap geen ruimte ziet voor christenen in Egypte. Maar buiten het feit dat veel moslims geen probleem hebben in het delen van Egypte met christenen, is Egypte een maatschappij waarin het openbare leven door moslims wordt gedomineerd. Alcohol drinken kan niet of nauwelijks in het openbaar (de plekken waar wel alcohol geschonken wordt, zitten vaak enigszins verstopt, met geblindeerde ramen, of hoog uit het zicht op dakterrassen van hotels). Daarnaast is trouwen voor een moslimmeisje met een christenman uit den boze, omdat de kinderen dan christen zouden worden. Hierdoor leven christen- en moslimgemeenschappen nog grotendeels van elkaar gescheiden."

Kan de nieuwe grondwet uitkomst bieden?  
"De interim regering die na Morsi aan de macht kwam, heeft de prioriteit gelegd bij het opstellen van een nieuwe grondwet, die in een referendum op 14 en 15 januari met 98 % van de stemmen werd goedgekeurd, met een opkomst van 38,6 procent.

In theorie ziet deze grondwet er voor Kopten beter uit dan de vorige, die is opgesteld onder Morsi. De islamitische wetgeving Sharia is wel nog steeds de basis voor wetgeving in Egypte, maar die kan in het huidige voorstel losser worden geïnterpreteerd. Daarnaast zijn er artikelen opgenomen tegen discriminatie van Kopten en haat zaaien. Veel van wat de grondwet in de praktijk gaat betekenen voor de Kopten, hangt echter af van de uitwerking ervan. Is de regering, en met name het leger, bereid hun nek uit te steken voor de christenen? Een heikel punt is de vergunningen om kerken te bouwen. Die wordt ook in de nieuwe grondwet niet vastgelegd, maar doorgeschoven naar het volgende parlement."

Hoe ziet de toekomst er uit voor christenen in Egypte?
"Vervolging van Kopten vond ook plaats onder de Romeinen, omdat Kopten zich niet aansloten bij de kerkleer van Rome. Christenen en moslims leven al 1300 jaar samen in Egypte. Er zijn altijd spanningen geweest, en het is niet zo dat de situatie voor Kopten recent zoveel is verslechterd dat er geen ruimte of hoop meer zou zijn voor christenen. De bevolking weet van oudsher niet beter of dat het land gedeeld wordt tussen christenen en moslims. Het is in Egypte zaak de extreme kanten van de Islam niet te laten domineren, maar het keihard onderdrukken van moslimbroeders lijkt daar niet de juiste methode voor.Een situatie waar ruimte voor alle groepen is, seculieren, christenen en moslimbroeders, en waar wederzijds respect is, lijkt de beste optie voor de veiligheid van christenen."

Is er hoop op terugkeer van de lente (voor christenen in Egypte)?
"Egypte heeft enorme demografische en economische problemen. De bevolking is in 60 jaar verviervoudigd, de staatskas is leeg en er zijn ernstige energietekorten. Circa 40 procent leeft op of onder de armoede grens. Daarnaast is de werkloosheid en vooral de jeugdwerkloosheid enorm hoog, veel bedrijven en fabrieken sluiten hun deuren. De toeristische sector, naast het Suezkanaal de belangrijkste bron van inkomsten, is er slecht aan toe. En het onderwijs van een allerbelabberdst niveau. Zolang de nieuwe regering dergelijke problemen niet effectief kan aanpakken, en op dit moment lijkt het daar niet op, zal het volk onrustig blijven. De terugkeer van de brute en willekeurige praktijken van de Egyptische politie vormt ook een bron van grote frustratie.

Aan de ene kant biedt dit hoop op wellicht een nieuwe revolutie of lente. Aan de andere kant, daar waar onrust, oproer en instabiliteit aanhouden, zijn vaak de minderheden als eerste de dupe; dat geldt zeker voor christenen in een regio waar extreme islamistische groepen de laatste decennia alleen maar aan macht en invloed hebben gewonnen. Voorlopig lijkt het erop dat het leger met succes de Islamisten hebben verslagen, maar de vraag is of ze met deze ijzeren vuist en ook vaak willekeur niet een nieuwe generatie  terroristen kweken."

Rena Netjes is correspondent in Egypte en Libië voor BNR Nieuwsradio, het Parool, VRT radio, KRO radio, TPOnl  en producer voor NOS en BBC. Momenteel verblijft ze in Nederland.


<iframe src="http://www.youtube.com/embed/KXi-VvsRyVI" frameborder="0" width="560" height="315"></iframe>

 

Boekenactie
Jeugd met een Opdracht is een actie gestart om 2000 Bijbels, lied- en studieboeken te vervangen welke in vlammen zijn opgegaan tijdens brandstichting in de bibliotheek van de Gad al-Saye kerk in Syrië. Voor meer informatie over dit project en het leveren van een eventuele bijdrage, klik hier.

Tip voor de redactie?

Of heb je een foutje gezien? Mail ons

Lees ook

Christelijke tiener in Pakistan ‘doodgeslagen door agenten’

Christelijke tiener in Pakistan ‘doodgeslagen door agenten’

Vader van 14-jarige scholier spreekt van godsdienstig motief

Sacré-Coeur kleurt rood tegen geloofsvervolging

Sacré-Coeur kleurt rood tegen geloofsvervolging

Vrijheid van godsdienst neemt verder af

Joëlle Post

'Aanpak christenvervolging in Nederland moet hoogste prioriteit krijgen'

'Aanpak christenvervolging in Nederland moet hoogste prioriteit krijgen'

ChristenUnie en SGP willen Kamervragen stellen aan minister Blok

Sjoerd Wielenga