Icon--npo Icon--twitter Icon--facebook Icon--instagram Icon--mail Icon--search Icon--video Icon--image Icon--audio Icon--EO Icon--whatsapp Icon--linkedin Icon--snapchat Icon--youtube Icon--quote arrow-right Icon--menu Icon--background Icon--backgroundContent Icon--overlayBottom Icon--overlayTop

Achter Krim-conflict schuilt 160 jaar christelijke geschiedenis

Analyse van Philip Jenkins in Christianity Today

in Nieuws

"Het is te hopen dat de VS en Europa rekening houden met de religieuze factoren als ze nadenken over een passend antwoord op de huidige crisis in de Krim. Het is te hopen - maar niet waarschijnlijk"

Dat schrijft de bekende christen-historicus Philip Jenkins in het nieuwste nummer van Christianity Today. Volgens Jenkins heeft Rusland een lange geschiedenis van het opkomen voor christenen en christelijk erfgoed in de regio. Dat heeft alles te maken met de nauwe banden tussen de Russisch-Orthodoxe kerk en de overheid. Bijvoorbeeld in Syrie voelt Rusland zich verwant met het regime van Assad: dat regime wordt door veel Syrische christenen gesteund, die in ruil daarvoor beschermd worden.
"Zonder kennis van het religieuze element - en al helemaal zonder gevoel voor de christelijke achtergrond - missen we de grote thema's in de moderne wereldproblemen in het Midden-Oosten en omgeving." Daarbij rekent Jenkins de Krim tot die 'omgeving' van het Midden-Oosten.

Kruistocht
In het midden van de 19e eeuw was de Krim al eens het slagveld van een wereldwijd conflict: Tsaren-Rusland aan de ene kant tegenover Engeland, Frankrijk en het Ottomaanse rijk aan de andere kant. Het is opmerkelijk dat religieuze gronden zo'n belangrijke rol speelden terwijl de Verlichting en de Industriele Revolutie al achter rug waren. Sommigen noemen het ook wel De Laatste Kruistocht, want "net als in de Middeleeuwen kwam de oorlog voort uit onvrede over christenen onder moslimbestuur en in het bijzonder de zeggenschap over de heilige plaatsen in Jeruzalem", analyseert Jenkins.

Machtsbalans
Toen het Ottomaanse rijk in de loop van de 18e eeuw verzwakte, knabbelden nieuwe machten aan haar territorium. Rusland deed dat nog het meest voortvarend door de Zwarte Zee en Kaukasus te controleren. Ook kregen de Russen de zeggenschap over de Heilige plaatsen in Jeruzalem. De Russische successen maakten met name Engelsen bang dat Rusland te machtig zou worden: de Britten kozen partij voor het corrupte en falende Ottomaanse rijk. Dankzij deze globale machtsbalans kon de Ottomaanse rijk nog tot de vorige eeuw standhouden.

Krim-Oorlog (1853-1856)
In 1852 werd deze balans verstoord door Frankrijk. De Franse machthebbers wilden dat de Rooms-Katholieke kerk de macht over de heilige plaatsen zou krijgen en veroorzaakten gevechten tussen Katholieken en Orthodoxen in Jeruzalem. De eis werd kracht bijgezet met een Marine-vloot. Na een diplomatieke oorlog volgde in 1853 de militaire oorlog op de Krim. "Toen de oorlog uitbrak plaatsten overheden en kerken hun nationale belangen in religieus en apocalyptisch perspectief, waarbij ze hun (meestal christelijke) vijanden afschilderden als de handlangers van Satan."

Daniel
Tot de Russische revolutie in 1917 had Tsaristisch Rusland een apocalyptisch en messiaanse karakter. Toen het Byzantijnse rijk ten prooi viel aan de Turken in 1453, claimden de Tsaren dat Moskou het 'Derde Rome' is. "Twee Romes zijn ten onder gegaan (...) een derde zal blijven, en een vierde zal er nooit komen." Deze visie is gebaseerd op de 'Apocalyps van Daniel'. Jenkins: "Volgens dit apocriefe geschrift zou een 'nieuwe keizer Constantijn' de orthodox christelijke wereld bevrijden van de 'Zonen van Hagar' [dat zijn de arabieren/moslims], die steeds meer werden geprojecteerd als de Ottomaanse moslims."
In het communistische tijdperk van de Sovjet-Unie was de rol van de kerk geminimaliseerd, maar de laatste twintig jaar is Rusland weer teruggekeerd naar deze nationale ideologie. De overheid en de kerk werken intiem samen - waarbij de kerk de overheid onvoorwaardelijk steunt en in ruil betaalt de staat de wederopbouw van de Orthodoxe kathedralen en kloosters.

Nu
En daarom besluit Jenkins: "Het is te hopen dat de VS en Europa rekening houden met de religieuze factoren als ze nadenken op een passend antwoord op de huidige crisis in de Krim. Het is te hopen - maar niet waarschijnlijk."

Lees het originele artikel in Christianity Today 

Tip voor de redactie?

Of heb je een foutje gezien? Mail ons