Icon--npo Icon--twitter Icon--facebook Icon--instagram Icon--mail Icon--search Icon--video Icon--image Icon--audio Icon--EO Icon--whatsapp Icon--linkedin Icon--snapchat Icon--youtube Icon--quote arrow-right Icon--menu Icon--background Icon--backgroundContent Icon--overlayBottom Icon--overlayTop

Nationaal Religiedebat: Dansen om de hete brij

Paas: "Ik heb Philipse voor het eerst zien zweten"

Het was een topcast woensdagavond in Felix Meritis: twee intellectuele atheistische filosofen (Herman Philipse en Maarten Boudry) en twee gelovige schrijvers (Stefan Paas en Rik Peels) van het nu al veelbesproken boek ‘God bewijzen’. Maar toch kwam het echte gesprek in dit ‘Nationale Religiedebat’ over bewijzen voor het bestaan van God niet op gang.

Weliswaar werd er van tevoren - met name door de atheïsten - wat lacherig gedaan over de kwalificatie ‘nationaal’, toch was de belangstelling voor het religiedebat groot: de grote zaal van Felix Meritis was stijf uitverkocht, de livestream van deze site werd goed bekeken en op twitter werd er stevig meegediscussieerd.
Aanleiding voor het debat was het verschijnen van het boek ‘God Bewijzen’ van Stefan Paas en Rik Peels dit najaar. Twee stellingen stonden woensdagavond centraal: is geloven in God redelijk? En: Is massaal ongeloof funest voor de moraal in Nederland?

Jan Mulder
Theoloog Stefan Paas voelde zich een vreemde eend in de bijt: ,,Ik vervul de Jan Mulder-rol in dit gezelschap - een eenvoudige theoloog tussen drie filosofen.’’ Volgens Paas is geloven in God ‘redelijk’, dat wil zeggen: goed uit te leggen. Dat kan met wetenschappelijke hypotheses, maar Paas vindt ook dat we op onze ‘basisintuïties’ mogen vertrouwen, zonder dat je dat hoeft te bewijzen. ,,Als ik een ander mens ontmoet, vertrouw ik er op dat dat geen knap in elkaar gezette en op een mens lijkende robot is. Ik vertrouw op mijn waarneming en ervaring. Maar ik hoef dat niet te bewijzen. Godsgeloof is voor veel mensen ook zo’n basisintuïtie.’’
Philipse noemde deze redenering ,,één van de zwakste punten van het boek. Je moet de waarnemingsovertuiging niet verwarren met de Godsintuïtie.’’ En Maarten Boudry ontkende zelfs dat hij basisintuïties heeft, omdat hij voor elke overtuiging voldoende rationele argumenten heeft.

Bewijslast
Tijdens het debat wordt regelmatig langs elkaar heen gepraat doordat termen niet altijd helder zijn gedefinieerd. Dan ontstaat er semantische verwarring, zoals in het de debat over de basisintuïties. Paas en Peels kregen veel kritiek van de tegenpartij voor hun eerste hoofdstuk, waarin zij stellen dat de bewijslast bij de atheisten ligt. Gelovigen hebben volgens hen de betere papieren: er zijn veel meer gelovigen dan niet-gelovigen, ze zijn gezonder en gelukkiger.
Boudry noemt de redenering uit dat hoofdstuk een ‘Theïstische tango’: ,,Een slinkse vermenging van rationele argumenten met goedgevoelsredenen. De titel van het boek is daarom misleidend. De argumenten voor een geloof in God zijn weggemoffeld naar het einde. Het lijkt wel alsof ze niet overtuigd zijn van hun eigen argumenten.’’
Philipse vindt het bewijslast-vraagstuk in een intellectueel debat volkomen irrelevant. Peels is het daar niet mee eens: ,,Het is wel belangrijk! De vraag is: Moet iemand die gelooft met argumenten komen wil hij redelijk zijn, of niet. Het gaat erom wie er wat uit te leggen heeft.’’

Moraal
Volgens Maarten Boudry heeft geloof in God geen wezenlijke bijdrage aan de moraal. Want volgens hem zijn zowel God als de bijbehorende moraal door mensen verzonnen. Maar Peels benadrukte dat zonder God er geen objectieve maatstaf voor goed of kwaad is. ,,Wij vinden dat man en vrouw gelijk zijn. Maar als iemand dat niet vindt ben ik snel uitgepraat, want waar moet je je op baseren?’’ Herman Philipse merkte op dat veel religies er een merkwaardige moraal op nahouden, en dat een atheistische moraal het toch niet veel slechter zou doen.

Branie
Het debat ontwikkelde zich tot een boeiend gevecht van uitdelen en ontwijken, waarbij de humor en de branie van de atheïsten overheersend waren. Rik Peels - van de gelovige zijde – ging daar nog het meest in mee: met lef trad hij zijn tegenstanders tegemoet, waarbij hij ze regelmatig uitdaagde om ook echt met antwoorden te komen.
In de loop van het debat raak je soms wat uitgekeken op de ‘grote monden’ en kun je ook waardering opbrengen voor de rustige, bescheiden inhoudelijkheid van Stefan Paas.

Zweten
Na afloop van het debat gaf Rik Peels toe dat het gesprek niet op het podium tot stand kwam. ,,Eerlijk gezegd kwam de echte ontmoeting pas achteraf. Maar ik zie dit dan maar als een opwarmertje voor de echte gesprekken die nu gevoerd moeten gaan worden.’’
Volgens Stefan Paas is er wel wat gebeurd woensdagavond. ,,Je zag dat ze continu aan het ontwijken waren. Maar we hebben het ze wel moeilijk gemaakt. Iemand als Philipse krijg je niet snel uit z’n evenwicht, maar vanavond heb ik hem een paar keer rood zien worden en zweten.’’

Tekst en foto: KlaasJan Baas 

Geschreven door:

KlaasJan Baas

Multimediaal journalist

Tip voor de redactie?

Of heb je een foutje gezien? Mail ons

Lees ook

Waarom slimme mensen niet meer kunnen geloven

Waarom slimme mensen niet meer kunnen geloven

Nieuwe blogserie: 'Slimme' theoloog Marinus de Jong waarom hij wél gelooft

Marinus de Jong

Pittige vragen aan gelovigen - en antwoorden

Pittige vragen aan gelovigen - en antwoorden

In contacten met andersdenkenden krijg je als christen soms lastige vragen voor de voeten geworpen. Op verzoek van Visie zetten dr. Stefan Paas en dr....

Gaan christelijk geloof en evolutie samen?

Gaan christelijk geloof en evolutie samen?

Ja, zegt Gijsbert van den Brink in ‘En de aarde bracht voort’ (recensie)

Gert-Jan Schaap