Icon--npo Icon--twitter Icon--facebook Icon--instagram Icon--mail Icon--search Icon--video Icon--image Icon--audio Icon--EO Icon--whatsapp Icon--linkedin Icon--snapchat Icon--youtube Icon--quote arrow-right Icon--menu Icon--background Icon--backgroundContent Icon--overlayBottom Icon--overlayTop

BLOG | Tussen zwarte Christus en witte Kerst

Johan Snel blogt over de betekenis van Nelson Mandela

in Nieuws

Morgen, zondag 15 december, wordt Nelson Mandela begraven. Na tien dagen rouw en grootse herdenkingen in Zuid-Afrika. Wat maakt dat de hele wereld meekijkt?

‘Madiba’ raakt meer dan een gevoelige snaar, ook bij ons. Het heeft iets te maken met alles wat er misgegaan is tussen wit en zwart, de afgelopen eeuwen. Juist ook bij ons: slavernij is een open zenuw en in Zuid-Afrika worden we al helemaal herinnerd aan ons eigen verleden op het Afrikaanse continent.
Maar er is meer, want soms lijkt Mandela meer nog de heilige van wit dan van zwart. Bij Pauw & Witteman noemde de erkende nationale misantroop Hans Dorrestein hem “de zwarte Christus”. Juist voor overwitte mensen zit er iets intrigerends in, dat Christus blijkbaar ook zwart kan zijn. Een zwarte Afrikaan die aan Jezus doet denken.

Waarheid
Behalve aan de pijn tussen wit en zwart  herinnert Mandela aan iets anders. Net als Martin Luther King en Obama staat hij symbool voor de verzoening. En eigenlijk kan een witte samenleving dat niet goed bevatten. Dat “zwarte” wijst op verbazing. Diep in ons systeem kunnen we ons de goedheiligman alleen maar wit voorstellen.
Want laten we eerlijk zijn: met de mens Mandela heeft dit allemaal maar beperkt te maken. En met de politicus nog minder. Ook tijdens zijn presidentschap en al die jaren daarna als nationaal geweten, is zijn land verscheurd gebleven door onrecht en verdrukking.

Al die verering heeft ook iets ongemakkelijks. Zelf noemde Mandela zich bij zijn vrijlating “niet een profeet, maar een nederig dienaar van u, het volk”.
Als politicus heeft Mandela één grote verdienste: de Waarheids- en Verzoeningscommissie. Enkel omdat de waarheid over de apartheid openbaar is uitgesproken, is de grote afrekening uitgebleven. Daaraan zie je hoe ongelooflijk belangrijk waarheid is. Voor verzoening misschien wel het grootste goed, zelfs als er geen recht wordt gedaan.

Open zenuw
En zo komen we bij zijn echte betekenis. Die ligt niet in wat hij heeft gedaan, maar waar hij ons aan herinnert. Van links tot rechts, van christen tot humanist, raakt hij nog een andere open zenuw. Ook al verliezen we ons politiek in cijfers achter de komma, we weten dat het om iets anders gaat.
Pas bij de dood van Mandela durven we openlijk erkennen dat verzoening, waarheid, nederigheid, gerechtigheid, er echt toe doen. En dat we straks heus wat te vieren hebben, met onze witte Kerst.

 

Tip voor de redactie?

Of heb je een foutje gezien? Mail ons