Icon--npo Icon--twitter Icon--facebook Icon--instagram Icon--mail Icon--search Icon--video Icon--image Icon--audio Icon--EO Icon--whatsapp Icon--linkedin Icon--snapchat Icon--youtube Icon--quote arrow-right Icon--menu Icon--background Icon--backgroundContent Icon--overlayBottom Icon--overlayTop

Vonne van der Meer schrijft roman over overspel

in Geloven

Een stiekeme relatie staat centraal in de nieuwste roman van bestsellerauteur Vonne van der Meer. De zinderende zomerliefde tussen twee getrouwde mensen leidt bij een van hen – dwars door een diepe crisis heen – tot een 'religieus ontwaken'. "Dit verhaal begon met een op hol geslagen fantasie."

'Als de twee paren in elkaars gezelschap waren, hing er iets verliefderigs in de lucht. Net genoeg om hun het gevoel te geven dat ze gevieren aantrekkelijker, grappiger en leniger van geest waren dan als paar.'

"Het gevoel dat ik in dit citaat beschrijf, herkent iedereen," zegt Vonne van der Meer (1952). De schrijfster – klein van stuk, helblauwe ogen – serveert thee in haar fraaie Amsterdamse appartement, dat van twaalf hoog uitkijkt over de Sloterplas. "In een groep voel je je soms vrijer en vitaler dan wanneer je met z'n tweeën bent. Het geheel is meer dan de som der delen."

Verbeelding

In zo'n groep schuilt tegelijk een potentieel gevaar. De vriendschap tussen twee echtparen en hun kinderen mondt in Het smalle pad van de liefde – haar tiende roman – uit in een overspelige relatie. Een Nederlands echtpaar, May en Pieter Akkerman, brengt de zomervakantie al jaren door bij het Frans-Nederlandse stel Françoise en Floris, dat na de tragische dood van hun jongste kind naar de Auvergne is verhuisd. De vriendschap tussen beide gezinnen lijkt er een voor het leven – tot die ene zomer waarin May zich in een heimelijke relatie met Floris stort.

Hoe kwam u op het idee voor dit verhaal?
"Iemand die ik goed ken, hoorde ik op een opvallend felle manier over de crisis in het huwelijk van een ander stel praten. Ik dacht – na later bleek ten onrechte – dat zij er misschien zélf iets mee te maken had. Dit leek me een mooi uitgangspunt voor een roman." Lachend: "Zo gaat dat met schrijvers; die kunnen van een mug een olifant maken. Je ziet iets kleins en in je verbeelding wordt het iets groots. Het begon dus met een op hol geslagen fantasie."

Diep dal

Vanuit wisselende perspectieven kwam het thema ontrouw binnen het huwelijk ook al langszij in vroeger werk van Vonne van der Meer, onder andere in Een warme rug (1987), Nachtgoed (1993) en Eilandgasten (1999).

Kennelijk boeit het onderwerp u. Waarom?
"Liefde, verliefdheden en zeker onmogelijke liefdes woelen heel veel om in je leven. Dat is een fascinerend vertrekpunt voor een verhaal. In dit geval is er sprake van een heerlijk gevoel van verliefdheid, maar tegelijk ook van schaamte. Veel hedendaagse boeken dragen de boodschap uit: 'Volg je hartstochten; doe wat je hart je ingeeft en verlaat daarvoor desnoods alles en iedereen.' In deze roman gaat het juist ook heel sterk over hoe een huwelijk het, door een diep dal heen, overleeft. Dat verhaal wilde ik graag vertellen."

Hebt u bewust het woord overspel vermeden?
"Ik geloof dat ik het inderdaad niet heb gebruikt. Overspel vind ik een ontoepasselijk woord. Het klinkt te frivool, te leuk. 'Spel'... het is toch geen pingpong? 'Bedrog', of 'een geheime verhouding' is meer op z'n plaats."

In het verhaal spelen liefde binnen het huwelijk, buitenechtelijke liefde én liefde tot God een rol. Welke van deze drie liefdes vond u het lastigst om realistisch te beschrijven?
"Alle drie ontzettend lastig. Altijd als ik met schrijven begin, denk ik: 'Dit is veel te moeilijk voor me.' Denk ik dat niet, dan is er vast iets mis met het plan."

Kruisje

Vonne van der Meer groeide op in een agnostisch gezin en bekeerde zich op latere leeftijd tot het katholieke geloof. Op haar 42e liet zij zich dopen. Vanuit een humanistische achtergrond zette haar echtgenoot (schrijver, essayist en dichter Willem Jan Otten) zeven jaar later dezelfde stap. Een houten kruisje aan de muur is een stille getuige van deze wending in hun leven, die voor het grote publiek vooral via hun boeken en verhalen zichtbaar is geworden.

Ook hoofdpersoon May raakt in Het smalle pad van de liefde gaandeweg op het spoor van het christelijke geloof, waarmee ze aanvankelijk totaal onbekend is. Een bijzondere ervaring bij een Christusbeeld in een kapel vormt de climax van het boek.

Mag je het een bekeringsroman noemen?
"In plaats van bekering spreek ik liever van een religieus ontwaken. Het woord bekering kan je op het verkeerde been zetten; alsof je op maandag zus en op dinsdag opeens zo bent. Het is veel beweeglijker. Wat dat betreft kun je de verhouding met God vergelijken met een huwelijk, of de relatie met je kinderen."

Geen cliché-non

In de reacties op haar jongste roman valt haar één ding op, zegt ze desgevraagd. "Dat is de reactie op zuster Heleen, de non met wie May gesprekken voert over God en het geloof. Zelf kom ik uit een agnostisch gezin. Mijn vader was ex-gereformeerd, mijn moeder ex-katholiek, maar zij waren respectvol ten opzichte van alles wat iedereen denkt, zolang het maar niet wordt opgedrongen. Als ik mensen nu hoor reageren in de trant van: 'Die non in je boek, dat vind ik veel te katholiek,' valt me dat rauw op m'n dak, omdat Heleen bepaald geen cliché-non is. Kennelijk is de enige acceptabele non een non op het toneel. Tien nonnen op een rij die hun Sister Act opvoeren. Tegelijk is het ook interessant: zulke reacties zeggen iets over de tijd waarin we leven."

Meer glans

'Met de erkenning dat ik geloof, heeft de wereld voor mij meer glans gekregen,' verklaarde Vonne van der Meer zeventien jaar geleden in Opzij. Ze weet niet meer precies wat er in haar omging toen ze deze woorden uitsprak. "Ik was nog maar een paar jaar gedoopt, een stralende tijd. Het laat zich raden dat die glans in al die jaren ook wel eens afwezig is geweest. Maar ik denk wel dat ik sinds ik gedoopt ben, ontspannener leef, minder zorgelijk. In groter verwondering en vertrouwen. Ik vermoed dat ik met 'glans' bedoelde dat ik me meer bewust ben van momenten van genade. Ik ben een dankbaarder mens geworden."

Wat is voor uzelf de meest ontroerende of meest intense herinnering bij het woord 'liefde'?
"Ik heb moeite met het woord 'meest', met het aanbrengen van een rangorde. Alsof het in je herinnering allemaal zo keurig geordend toegaat. Ik heb een geborgen jeugd gehad en heb dan ook tal van herinneringen die met het begrip liefde verbonden zijn. Dit is een te intieme vraag. Bij liefde zijn anderen betrokken: man, kinderen, zusje, vrienden. Je kunt je als man en vrouw enorm verbonden voelen in de zorgen of het verdriet om een kind. En als zusjes om je ouders. Bij alle voorbeelden die me te binnen schieten, zijn anderen betrokken en ik praat liever niet over mijn dierbaren in een interview."

U bent al jaren getrouwd met dezelfde man. Wat ziet u als het geheim van gelukkig zijn – en blijven – in de liefde?
"Met elkaar in gesprek blijven, ook als je denkt dat iets misschien te pijnlijk is om aan te snijden. En elkaar veel gunnen. Liefde gaat over gunnen."


Tekst: Gert-Jan Schaap
Beeld: Ruben Timman
Bron: Visie 2013, nr. 48

N.a.v. 'Het smalle pad van de liefde,'
Vonne van der Meer
Atlas Contact
219 blz.
€ 19,95

'Nu niet zeggen dat ze die witte nevel zo vaak had gezien als ze 's ochtends vroeg uit het raam keek. Die heiige nevel hoorde bij dit landschap als de heuvels, de rommelige houtwallen, de witte koeien. Ze knikte en legde haar hand op zijn knie. Hoe langer je samen was, des te belangrijker werd het dat je zo nu en dan ook eens iets alleen meemaakte, zonder de ander.'
(Fragment uit 'Het smalle pad van de liefde'.)

Vonne van der Meer

Geboren: in 1952 te Eindhoven.
Carrière: na haar opleiding regie aan de Amsterdamse theaterschool debuteerde ze in 1985 met de debuutbundel 'Het limonadegevoel en andere verhalen'. Haar roman 'Eilandgasten' werd in 1999 een bestseller, die later is verfilmd. Met 'De avondboot' (2001) en 'Laatste seizoen' (2002) vormt 'Eilandgasten' een trilogie. 'Het smalle pad van de liefde', dat dit najaar verscheen, is haar tiende roman.
Privé: getrouwd met schrijver, dichter en essayist Willem Jan Otten. Ze hebben twee zoons en wonen in Amsterdam.

Vonnevandermeer.nl

Tip voor de redactie?

Of heb je een foutje gezien? Mail ons