Icon--npo Icon--twitter Icon--facebook Icon--instagram Icon--mail Icon--search Icon--video Icon--image Icon--audio Icon--EO Icon--whatsapp Icon--linkedin Icon--snapchat Icon--youtube Icon--quote arrow-right Icon--menu Icon--background Icon--backgroundContent Icon--overlayBottom Icon--overlayTop

Revoluties leerzaam voor de kerk

Johan Snel exact 220 jaar na de Franse Revolutie

in Nieuws

Vandaag op de kop af 220 jaar geleden werd het christendom afgeschaft. Gewoon, helemaal, over en sluiten. Het is 5 oktober 1793 en we zijn in de Franse hoofdstad, Parijs.

Het is het hoogtepunt van de Franse Revolutie, inmiddels vier jaar onderweg. Is het voor veel mensen begonnen als een bevrijdingsfeest, intussen is de terreur losgebarsten. Van de prachtige ‘verklaring van de rechten van de mens en van de burger’ in de zomer van 1789 raakt de praktijk steeds verder verwijderd.

Hoe vrijheid kan ontaarden in misbruik en geweld is het allermooist verbeeld in Animal Farm van George Orwell. Uiteindelijk lijden de dieren zoveel meer onder hun soortgenoten dan ze al hadden gezucht onder de mensen, en ze begrijpen er niets van.
Orwell kende z’n pappenheimers, want de Franse Revolutie was inderdaad zo verlopen. Precies zo ging het bij de grote omwenteling van nog geen eeuw geleden, ook al in oktober. De Russische Revolutie ontaarde zelfs in een tragedie die tientallen miljoenen levens kostte.
Orwell had dan ook vadertje Stalin in gedachten. De Britse regering begreep dat drommels goed en wilde Animal Farm verbieden, want de sovjets waren onmisbare bondgenoten.

Genocide
In beide revoluties ging het al snel mis met de kerk. In Frankrijk was de prachtige mensenrechtenverklaring nog gevierd ‘onder bescherming van het Opperwezen’. Een paar jaar later waren praktisch alle 40.000 Franse kerken gesloten of verwoest.

Duizenden religieuzen werden vermoord. In de Vendée was het verzet van katholieke boeren met zulk geweld neergeslagen, dat een derde van de bevolking erbij omkwam, een heuse genocide.
Symbolisch hoogtepunt van de campagne was de viering van de Godin van de Rede in de nieuwe ‘Tempel van de Rede’, zoals de Notre Dame in Parijs (foto) inmiddels was gaan heten. Elke keer dat ik die prachtige gotische kerk bezoek, moet ik er weer even aan denken. Ongelooflijk hoeveel terreur er in naam van ‘de rede’ is goedgepraat.

Paleizen
Toch begrijp ik wel iets van die woede tegen de kerk. In de Franse Pyreneeën, deze zomer, las ik hoe ook de armste herders geld moesten afdragen. Eeuwenlang had de kerk hen in haar greep, soms met eigen politiemensen. Machteloos woedend stonden dorpelingen tegenover zoveel macht en rijkdom, die in paleizen woonde en zich ver verheven achtte.  

Daarom ben ik ook dankbaar. Dat ik mag leven in een tijd dat de katholieke kerk pal staat voor mensenrechten, wereldwijd. Met de paus voorop.

Tip voor de redactie?

Of heb je een foutje gezien? Mail ons