Icon--npo Icon--twitter Icon--facebook Icon--instagram Icon--mail Icon--search Icon--video Icon--image Icon--audio Icon--EO Icon--whatsapp Icon--linkedin Icon--snapchat Icon--youtube Icon--quote arrow-right Icon--menu Icon--background Icon--backgroundContent Icon--overlayBottom Icon--overlayTop

God is niet in de kerk, maar in boeken

“We lopen niet meer als een kudde schaapjes achter een voorganger aan”

in Geloven

“De moderne mens zoekt weer naar zingeving, maar vindt die niet meer in de kerk.” Dat zegt Jaap Goedegebuure, die gisteravond een inleiding verzorgde bij het tafelgesprek over God in de literatuur. Goedegebuure ging met Stevo Akkerman, Vonne van der Meer en Aleid Truijens in discussie over de ontwikkeling van het literaire godsbeeld. Het debat vond plaats in De Nieuwe Liefde in Amsterdam onder leiding van Jacobine Geel.

De aanleiding voor het gesprek in De Nieuwe Liefde is Donderdagmiddagdochter, het nieuwe boek van Stevo Akkerman. In zijn boek beschrijft hij hoe hij van zijn strenge dogmatische geloof verwijderd raakt en op zoek is naar de grens van wat hij nog wel gelooft. “In de huidige tijd is er misschien minder weerstand tegenover het geloof, omdat heel veel jongeren totaal niet meer met het geloof zijn opgegroeid. Aan de andere kant is dat ook de reden dat de afstand tussen geloof en lezers heel groot is.” 

Zoektocht naar God
Het boek Het smalle pad van de liefde van Vonne van der Meer beschrijft een omgekeerde zoektocht: die van een ongelovige die zoekt naar geloof of zingeving. Ondanks dat Van der Meer een dergelijke zoektocht heeft meegemaakt, is het boek niet autobiografisch geschreven. Stevo Akkerman geeft toe dat hij wel eens jaloers is op zo'n zoektocht: “Mijn opvoeding heeft een grote stempel op mijn leven gedrukt. Zelfs als ik niet meer zou geloven, zou ik nog gereformeerd zijn.” 

De literatuur heeft de rol van de kerk overgenomen als plek waar mensen naar zingeving zoeken, ziet Aleid Truijens, redacteur en columniste bij de Volkskrant. “Veel mensen zien God als een literaire God, door hem niet als een persoon te zien. Ze zien God dan bijvoorbeeld terug in het geheel van relaties, liefde, spiritualiteit en natuur. Dat zijn thema's die veel in literatuur terugkomen.” Ook Van der Meer legt een verband tussen de thema's in de kerk en de terugkerende onderwerpen binnen de moderne literatuur. “Er zijn veel overlappende thema's. Het gebeurt regelmatig dat ik een verhaal hoor in de kerk en dat bij thuiskomst verwerk in mijn manuscript.”

Zingeving niet meer exclusief in kerk
De kerken lopen leeg, maar de moderne mens zoekt nog steeds naar spiritualiteit, analyseert Jaap Goedegebuure: “De kentering in de maatschappij is dat de kerkelijke verbanden afbrokkelen. Als organisatie heeft de kerk steeds minder gezag. Desondanks zie je dat mensen op informele basis steeds meer met zingeving bezig zijn. Er is een geweldige behoefte aan nadenken over de grote vragen, maar dat gebeurt lang niet meer exclusief in de kerk.” 

Hebben de kerken dan een kans gemist, nu de vraag naar zingeving groot is en tegelijkertijd de kerken leeglopen? “Dat heeft alles te maken met het feit dat we geseculariseerd zijn. We zijn niet meer bereid om als een kudde schaapjes achter een voorganger aan te lopen. De Nieuwe Liefde is een uitstekend voorbeeld van een instituut dat zingeving biedt zonder een kerk te zijn.” 

Tip voor de redactie?

Of heb je een foutje gezien? Mail ons