Icon--npo Icon--twitter Icon--facebook Icon--instagram Icon--mail Icon--search Icon--video Icon--image Icon--audio Icon--EO Icon--whatsapp Icon--linkedin Icon--snapchat Icon--youtube Icon--quote arrow-right Icon--menu Icon--background Icon--backgroundContent Icon--overlayBottom Icon--overlayTop

BLOG | Ook na 65 jaar is iedereen 2 minuten stil

Jolande Uringa blogt wekelijks over geloven in Israël

in Nieuws

Deze week was het YomHaShoa, de herdenking van de holocaust. Hoewel ik in Nederland 's avonds altijd netjes voor de buis kroop op 4 mei, om de kranslegging van de koningin en de 'winnende jeugddichter' niet te missen, gaf deze herdenking me een heel ander gevoel. Om precies tien uur in de ochtend hielden we twee minuten stilte. En geloof me, er was geen Jood die op dat moment nog een stap zette, geen trein die nog voortdenderde en geen auto die nog haast had. Het hele land stond twee minuten stil.

En hoe kan het ook anders. In dit land met ruim zeven miljoen inwoners, wordt een bijna even grote hoeveelheid slachtoffers, zes miljoen, herdacht. Omgerekend kan bijna iedere Jood hier een eigen slachtoffer van de holocaust herdenken. En dat zal in de praktijk ook gebeuren, maar om een andere reden. Immers, geen Jood die niet een naaste familie of verre verwant verloren is aan de gruweldaad van Hitler. 

Verzetsstrijd
Hun verhalen worden nog altijd verteld en gehoord. Bijvoorbeeld tijdens de bijzondere herdenking die ik bijwoonde in de kibbutz Lochemei HaGeta'ot, een leefgemeenschap van holocaust-overlevenden in het noorden van Israel. Mijn begrip van Hebreeuws is te verwaarlozen, dus ik veerde op toen ik eindelijk iets kon verstaan. Het was de naam van Nederlander en verzetsstrijder Joop Westerweel uit Zutphen. Westerweel kende ik tot dat moment alleen van straten en parken die naar hem zijn vernoemd en van zijn kleinzoon Bas, die me vroeger door alle 'Schooljournaals' heen loodste.
Joop Westerweel redde door heldhaftigheid en bovenal zijn strijd tegen het onrecht, honderden joden van de dood. Hijzelf moest het bekopen met zware marteling, gevolgd door executie in Kamp Vught. Met opgeheven hoofd. Op de ochtend van zijn dood schreef hij de moedige dichtregels: 'Al ga ik op of onder, Het blijft mij nu gelijk: Ik voel het heilig wonder, Ik weet het Leven rijk'. Zijn inmiddels overleden vrouw, nam het woord in een filmpje dat getoond werd tijdens de herdenking. Ze vertelde de aanwezigen dat de verzetsstrijd van Joop geen offer was, maar iets dat werd ingegeven in zijn hart. 

Schaamte
Niet vaak heb ik reden om trots te zijn op de rol van Nederlanders tijdens de oorlog. Joden vertellen me hier hoe ze werden verraden voor een gulden. Door de buurman, of door de bakker waar ze altijd hun brood kochten. Hun leven was ineens niet meer zeker in de sociale omgeving waar ze altijd hadden gewoond en gewerkt. De mensen die niet actief aan verraad deden, draaiden hun hoofd weg als de bomvolle trein met Joden in beweging kwam. Nee, ze hadden geen idee waarheen.
Door Joop voelde ik iets minder schaamte over Nederlanders in de oorlog. Niet omdat ik er zelf bij was, maar omdat áls ik erbij was, ik niet weet wat mijn rol was geweest. Door herdenkingen als deze staan we stil bij een schaamtevol verleden. We gedenken onze geliefden, we eren de verzetsstrijders die hun leven waagden voor de ander en dwingen onszelf jaar in, jaar uit de vraag te stellen: zou ik hetzelfde als Joop hebben gedaan?

Tip voor de redactie?

Of heb je een foutje gezien? Mail ons

Meer over