Icon--npo Icon--twitter Icon--facebook Icon--instagram Icon--mail Icon--search Icon--video Icon--image Icon--audio Icon--EO Icon--whatsapp Icon--linkedin Icon--snapchat Icon--youtube Icon--quote arrow-right Icon--menu Icon--background Icon--backgroundContent Icon--overlayBottom Icon--overlayTop

BLOG | Een vijfde evangelie?

Reinier Sonneveld: wat leren we over Jezus uit ‘het evangelie van Thomas’?

In de Bijbel staan vier evangeliën: korte biografieën van Jezus. In 1945 werd er een vijfde gevonden, ‘Het evangelie van Thomas’. Hebben we hier iets aan? Levert het informatie op over de ware Jezus?

Er zijn veel meer alternatieve evangeliën bekend (van Petrus, van Maria Magdalena, enzovoorts), maar die van Tomas is de oudste. Het is halverwege de tweede eeuw geschreven, dus ruim honderd jaar na Jezus’ dood. Ik noem het nu, omdat het afgelopen zondag ‘Tomas-zondag’ was en we toen deze leerling van Jezus herdachten.

Een vertaling van Tomas’ evangelie werd in 1945 gevonden in het Egyptische dorpje Nag Hammadi. Het bevat geen verhalen, maar 114 uitspraken van Jezus, waarvan de meeste al bekend zijn uit de bijbelse geschriften. Maar meestal zijn ze net anders of zelfs omgekeerd geformuleerd.

Verschillen
“Het Koninkrijk is gelijk aan een herder die honderd schapen heeft. Eén onder hen liep verloren – het was de grootste. Hij liet de negenennegentig achter en zocht die ene tot hij het vond. Toen hij zich zo had uitgesloofd zei hij tot het schaap: ‘Ik houd meer van jou dan die negenennegentig.’” (Spreuk 106)

“Simon Petrus zei tot hem: ‘Laat Maria van ons weggaan, want de vrouwen zijn het leven niet waardig.’ Jezus sprak: ‘Ziet, ik zal haar leiden en haar tot man maken, zodat zij ook tot leven komt, zoals jullie, mannen. Want iedere vrouw die zichzelf mannelijk zal maken zal het koninkrijk van de hemel ingaan.’” (Spreuk 114)

Als je deze teksten rustig leest, zie je duidelijk verschillen met de bijbelse versies. Daar zegt Jezus bijvoorbeeld dat hij van alle honderd schapen evenveel houdt. Bovendien is hij nooit neerbuigend over vrouwen: hij is zelfs de eerste rabbi met vrouwelijke leerlingen.

Geschiedenis
De meeste onderzoekers denken daarom dat het evangelie van Tomas ongeveer als volgt is ontstaan. Het christendom in de tweede eeuw had vier erkende biografieën over Jezus (die stammen uit de eerste eeuw). Sommige christenen raakten toen geïnspireerd door ‘gnostische’ ideeën: ze begonnen te geloven dat het stoffelijke kwaadaardig is en alleen een kleine elite verlichting kan vinden in hun binnenste. Dit is on-Joods: Joden geloven dat de wereld ten diepste goed is en dat God in de tempel en de Wet woont.

Deze ‘gnostische’ christenen wilden hun nieuwe ideeën echter gezag verlenen en stelden daarom eigen boeken samen. Daarboven plaatsten ze klinkende namen, zoals Tomas, die in de oude kerk zeer gerespecteerd werd.

Wat denk jij? Heb je wat aan ‘Het evangelie van Tomas’?

Geschreven door:

Reinier Sonneveld

Theoloog en schrijver

Tip voor de redactie?

Of heb je een foutje gezien? Mail ons